تهران؛ امانت تاریخ، تعهد به فردا

محمدصادق معتمدیان- استاندار تهران/ فرهنگ در تهران، پشتوانه فهم گذشته و راهنمای تصمیم‌های آینده است. چهاردهم مهر و هفته فرهنگی تهران فرصتی است تا این پیوند را در کانون توجه قرار دهیم و درباره مسئولیتی سخن بگوییم که جایگاه پایتخت بر عهده ما نهاده است. پاسداشت شهری که با سرگذشت معاصر ایران درآمیخته، هنگامی به مقصود می‌رسد که شناخت تاریخ و سرمایه‌های انسانی آن، به تصمیم‌هایی برای حفظ هویت و بهبود زندگی مردم بینجامد.
پیشینه این پهنه را می‌توان در ری باستانی، آبادی‌های دامنه البرز، دشت‌های جنوبی و محله‌های تاریخی پایتخت خواند. بناها و گذرهای به‌جامانده، روایت کوشش نسل‌هایی هستند که در این سرزمین زیسته‌اند و به آن معنا بخشیده‌اند. تهران امروز وارث این تجربه دیرپا و حامل بخشی از حافظه ملی ایرانیان است؛ حافظه‌ای که صیانت از آن، حق نسل‌های آینده و تکلیف نسل حاضر است.
در گذر زمان، مردمانی از سراسر ایران، زبان و آیین، مهارت و دانش خود را به تهران آورده‌اند. هویت پایتخت از معاشرت و همکاری همین مردم شکل گرفته است. همزیستی اقوام و ادیان، احترام به تفاوت‌ها و احساس تعلق به خانه‌ای مشترک، از سرمایه‌های فرهنگی این دیار است. تقویت این سرمایه‌ها، به انسجام اجتماعی و توان جامعه برای عبور از دشواری‌ها یاری می‌رساند.
هفته فرهنگی تهران باید شناخت این هویت را به تجربه‌ای عمومی تبدیل کند. آشنایی دانش‌آموزان با تاریخ محله‌هایشان، ثبت خاطرات ساکنان، توسعه تهران‌پژوهی و تکریم چهره‌های علمی، فرهنگی، هنری و ورزشی، راه‌هایی برای انتقال این شناخت است. ظرفیت شهرها و روستاهای استان نیز باید در این روایت حضور داشته باشد تا تصویر تهران، سهم همه مردمان و مناطق آن را بازتاب دهد.
در نگاه مدیریت استان، فرهنگ باید در تصمیم‌های توسعه‌ای حضور مؤثر داشته باشد. حفاظت از یک بنای تاریخی با حفظ حرمت محله و حقوق ساکنان آن پیوند دارد. احیای بافت‌های ارزشمند، هنگامی پایدار خواهد بود که مردم بتوانند در آنها با امنیت و آسایش زندگی کنند و از امکانات آموزشی و فرهنگی بهره‌مند شوند. توسعه باید پیوند مردم با زادگاه و محل زندگی‌شان را استوارتر سازد.
این پیوند در روزهای جنگ نیز قدرت خود را نشان داد. در جنگ‌های تحمیلی ۱۲روزه و ۴۰روزه و حملات متجاوزانه دشمن آمریکایی و صهیونیستی، تهران آزمونی دشوار را پشت سر گذاشت. همراهی مردم با نیروهای مسلح، امدادگران، کادر درمان و کارکنان خدمات عمومی، پشتوانه حفظ جریان زندگی شد. تلاش برای ترمیم زیرساخت‌های آسیب‌دیده و تأمین نیازهای روزمره، جلوه‌ای از مسئولیت‌پذیری جمعی بود که باید با دقت در حافظه این شهر ثبت شود.
یاد شهیدان و رنج خانواده‌های آسیب‌دیده، برای ما مسئولیت می‌آفریند. ثبت روایت‌های آنان و انتقال تجربه مردم و خدمت‌گزاران به نسل جوان، بخشی از وظیفه فرهنگی ماست. این تجربه همچنین باید به تقویت آمادگی دستگاه‌ها، ایمنی زیرساخت‌ها و هماهنگی در خدمت‌رسانی بینجامد. پاسداشت ایستادگی مردم با استمرار رسیدگی و افزایش توان حفاظت از زندگی آنان معنا پیدا می‌کند.
تهران در عرصه دانش، اقتصاد و آفرینش فرهنگی نیز مسئولیتی ملی دارد. دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی، شرکت‌های دانش‌بنیان و ظرفیت هنری و رسانه‌ای استان، امکان گسترده‌ای برای حل مسائل و پرورش استعدادها فراهم کرده‌اند. بهره‌گیری از این توان، نیازمند ارتباط مؤثر میان مدیریت، جامعه علمی و فعالان فرهنگی است. دانش و خلاقیت باید به بهبود خدمات عمومی و فراهم‌شدن فرصت‌های پیشرفت برای مردم کمک کند.
اعتبار پایتخت با کیفیت زندگی مردم آن سنجیده می‌شود. آلودگی هوا، فشار بر منابع آب، دشواری رفت‌وآمد و نابرابری در دسترسی به خدمات، بر زندگی خانواده‌ها اثر می‌گذارد و رسیدگی به آنها از مسئولیت‌های اصلی ماست. جایگاه ملی تهران نیز اقتضا می‌کند که دولت، مدیریت شهری و دستگاه‌های مسئول، با تقسیم کار روشن و همکاری پایدار، برای رفع این مسائل اقدام کنند.
عدالت باید در زندگی روزمره قابل مشاهده باشد؛ در مدرسه‌ای که فرصت آموختن را گسترش می‌دهد، در خدمات درمانی در دسترس و در امکانات فرهنگی و ورزشی محله‌ها. توجه به مناطق کم‌برخوردار، شهرستان‌ها و شهرهای جدید، شرط توسعه متوازن استان است. مشارکت شهرداری‌ها، خیرین و تشکل‌های مردمی در این مسیر، ظرفیت ارزشمندی است که باید با برنامه‌ریزی و پاسخ‌گویی دستگاه‌ها همراه شود. فردای تهران به تصمیم‌های سنجیده امروز وابسته است. حفاظت از باغ‌ها و اراضی، رعایت حریم، مدیریت مصرف آب، بازچرخانی پساب و گسترش انرژی‌های پاک، برای حفظ امکان زندگی در این پهنه ضرورت دارد. توسعه حمل‌ونقل عمومی و خدمات هوشمند نیز باید زمان و هزینه‌ای را که مردم صرف دریافت خدمات می‌کنند کاهش دهد. هر تصمیم توسعه‌ای باید با ظرفیت محیط‌زیست و توان زیرساخت‌ها تناسب داشته باشد.
وظیفه ما در مدیریت استان، فراهم‌کردن زمینه‌ای است که مردم بتوانند سهم خود را در آینده تهران ایفا کنند. رسانه‌ها، دانشگاهیان، فرهیختگان و نهادهای مردمی باید در شناخت مسائل و گفت‌وگو درباره راه‌حل‌ها حضور مؤثر داشته باشند. اعتماد عمومی با خدمت صادقانه و پاسخ‌گویی تقویت می‌شود و مشارکت، زمانی دوام می‌یابد که نتیجه آن در تصمیم‌ها و زندگی مردم دیده شود.
هفته فرهنگی تهران، فرصتی برای تجدید این تعهد است. ما در برابر گذشته‌ای که به ارث برده‌ایم و نسلی که پس از ما خواهد زیست، مسئولیم. پایتخت ایران اسلامی باید حرمت تاریخ را نگه دارد و به استعدادهای مردم مجال شکوفایی بدهد. آنچه امروز برای تهران انجام می‌دهیم، باید امکان زندگی بهتر را برای فرزندان این سرزمین فراهم کند؛ این، معنای مسئولیت ما در برابر آینده است.
صفحات
آرشیو تاریخی
شماره نه هزار و صد و چهل و پنج
 - شماره نه هزار و صد و چهل و پنج - ۱۹ مهر ۱۴۰۵