فاطمه مهاجرانی
سخنگوی دولت

برای یک جوان نخبه، امید به آینده زمانی ملموس می‌شود که بداند در کشورش جایی برای دانش و توانایی او وجود دارد؛ جایی که ایده‌اش شنیده شود، فرصت کار و پژوهش پیدا کند و حاصل تلاشش به زندگی مردم برسد. ما در دولت، حمایت از نخبگان را با فراهم‌کردن همین فرصت‌ها معنا می‌کنیم. بنیاد ملی نخبگان در این مسیر مسئولیتی مهم دارد: کمک به شکوفایی استعدادهای فرزندان ایران و پیوند دادن توانایی آنان با نیازهای کشور.
ایران از سرمایه انسانی ارزشمندی برخوردار است. در دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی، شرکت‌های دانش‌بنیان و میان متخصصان ایرانی داخل و خارج از کشور، دانش و تجربه‌ای وجود دارد که می‌تواند گرهی از مسائل امروز باز کند. استفاده از این ظرفیت، نیازمند ارتباطی مستمر و اعتمادآفرین است؛ ارتباطی که در آن متخصصان از نیازهای واقعی کشور آگاه شوند و دستگاه‌های اجرایی نیز برای شنیدن و به‌کارگیری پیشنهادهای آنان آمادگی داشته باشند.
اهمیت بنیاد ملی نخبگان در همین مسیر آشکار می‌شود. شناسایی استعدادهای برتر و حمایت از رشد علمی آنان، زمینه‌ای برای نقش‌آفرینی گسترده‌تر است. جوانی که سال‌ها برای آموختن و پژوهش تلاش کرده، به چشم‌اندازی روشن برای فعالیت حرفه‌ای نیاز دارد. او باید بتواند مسیر همکاری با دانشگاه، صنعت و دستگاه اجرایی را بشناسد، برای آینده خود برنامه‌ریزی کند و اثر دانشش را ببیند.
رویکرد اعلام‌شده بنیاد در تقویت نقش‌آفرینی مسأله‌محور نخبگان نیز بر همین پیوند استوار است. در توضیحات بنیاد درباره طرح «شتاب»، ارتباط نخبگان، دانشگاه و دستگاه اجرایی، مسیری برای تبدیل مسائل واقعی به راهکار علمی و اقدام عملی معرفی شده است. چنین رویکردی می‌تواند حمایت از استعدادها را به نیازهای جامعه نزدیک‌تر کند و فرصت مشارکت آنان را افزایش دهد.
این نگاه با رویکرد رئیس‌جمهوری در بهره‌گیری از نیروهای توانمند و استقبال از صاحبان راهکار علمی برای حل مسائل کشور همسو است. ما در دولت، خود را مسئول فراهم‌کردن زمینه این همکاری می‌دانیم. شنیدن نظر تخصصی و استفاده از تجربه‌های گوناگون، به تصمیم‌های دقیق‌تر کمک می‌کند؛ بویژه در مسائلی که ابعاد اقتصادی، اجتماعی و فناورانه آنها به یکدیگر پیوسته است.
عرصه‌های این مشارکت، با زندگی روزمره مردم ارتباط مستقیم دارد. مدیریت آب، تاب‌آوری برق، امنیت غذایی، تأمین دارو و تجهیزات پزشکی، افزایش بهره‌وری در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی، حمل‌ونقل و امنیت سایبری، همگی به دانش و نوآوری نیاز دارند. خانواده‌ای که نگران دسترسی به داروست، کشاورزی که با کمبود آب روبه‌روست و تولیدکننده‌ای که برای استمرار فعالیت خود به انرژی پایدار نیاز دارد، نتیجه این تلاش‌ها را در زندگی و کار خود احساس می‌کند.
گزارش‌های ارسالی از فعالیت ستاد ویژه توسعه فناوری، نمونه‌ای از تلاش برای نزدیک‌کردن ظرفیت علمی و فناورانه به نیازهای اجرایی است. جمع‌آوری ۱۱۷ طرح، بررسی توانمندی شرکت‌های دانش‌بنیان و فناور و برگزاری ۹۳ جلسه موضوعی با دستگاه‌ها و شرکت‌ها، در این گزارش ثبت شده است. این فعالیت‌ها نشان می‌دهد که شناسایی نیازها و پیشنهادها، ارزیابی تخصصی و هماهنگی میان مجموعه‌های مختلف، اجزای ضروری مسیر حل مسأله‌اند.
پیوند این تلاش‌ها با ظرفیت انسانی مورد حمایت بنیاد ملی نخبگان، می‌تواند فرصت‌های بیشتری برای نقش‌آفرینی متخصصان فراهم کند. بسیاری از مسائل کشور با همکاری چند حوزه تخصصی و چند دستگاه حل می‌شوند. پژوهشگر، مدیر اجرایی و کارآفرین، هر کدام بخشی از دانش و امکانات لازم را در اختیار دارند. همراهی آنان زمانی ثمربخش می‌شود که مسئولیت‌ها روشن باشد، موانع اجرا پیگیری شود و نتیجه کار مورد ارزیابی قرار گیرد.
حمایت مؤثر، به شناخت تجربه و دغدغه خود نخبگان نیز نیاز دارد. گاهی دسترسی محدود به امکانات پژوهشی، دشواری تأمین منابع یا طولانی‌شدن فرآیندهای اداری، پیشرفت یک طرح را کند، می‌کند. گفت‌وگوی مستمر با صاحبان ایده، امکان می‌دهد این موانع دقیق‌تر شناخته شوند. شفافیت معیارهای حمایت و اطلاع از روند بررسی پیشنهادها نیز به اعتماد و امکان برنامه‌ریزی کمک می‌کند.
این فرصت مشارکت، متخصصان ایرانی خارج از کشور را هم در برمی‌گیرد. همکاری پژوهشی، انتقال تجربه، مشارکت در طرح‌های فناورانه و بازگشت برای فعالیت حرفه‌ای، مسیرهای متفاوتی برای خدمت به ایران‌اند. فراهم‌کردن شرایط روشن و قابل اتکا برای همکاری، می‌تواند پیوند این سرمایه انسانی با کشور را تقویت کند.
برای ما، موفقیت در حمایت از نخبگان زمانی روشن می‌شود که یک استعداد، فرصت رشد پیدا کند و یک توانایی، به حل مسأله‌ای برسد. بنیاد ملی نخبگان می‌تواند در تقویت این امید نقش مؤثری داشته باشد؛ امیدی که از تجربه واقعی مشارکت به وجود می‌آید.مسئولیت ما در دولت، هموارکردن این مسیر است تا جوان توانمند ایرانی بتواند آینده خود را در ساختن آینده کشور ببیند و مردم نیز حاصل این همراهی را در بهبود زندگی‌شان لمس کنند.