زندگی و توسعه در تهران ادامه دارد
رشد تهران در چارچوب توان تهران
کنترل بارگذاری، ساماندهی صنعت و توسعه خدمات شهرستانها، مسیر کاهش فشار بر پایتخت و دسترسی متوازنتر مردم به امکانات است. بخشی از فشار امروز بر آب، انرژی و خدمات تهران، حاصل سالها گسترش جمعیت و ساختوساز فراتر از ظرفیت زیرساختهاست. پیگیری مشترک استانهای تهران و البرز، به تصویب طرح ۲۴بندی ساماندهی و تمرکززدایی در دولت رسیده است. این چارچوب، بارگذاری را به رشد طبیعی جمعیت و طرحهای جامع مصوب پیوند میدهد و افزایش تراکم و توسعه افقی و عمودی خارج از آن را مجاز نمیداند. حفظ کاربریهای آموزشی و خدماتی نیز، برای جلوگیری از کاهش امکانات مورد نیاز محلهها دنبال میشود. ساماندهی حریم، بخش اجرایی همین رویکرد است. رفع تداخل مدیریت با ۳۱ شهر، تعیین حدود حریم و بررسی مجوزها در کارگروه زیربنایی استانداری، به هماهنگشدن تصمیمها کمک میکند. حفاظت از باغها و اراضی کشاورزی و مقابله با ساختوساز غیرمجاز، برای پیشگیری از شکلگیری سکونتگاههای فاقد خدمات ضرورت دارد. در صنعت، اخذ مصوبه دولت در اردیبهشت ۱۴۰۵ برای ساماندهی ۳۸ لکه صنعتی، مسیر تعیین تکلیف بیش از ۲۰ هزار واحد تولیدی را باز کرده است. این اقدام برای نخستینبار در کشور، در قالب برنامهای دوساله آغاز شده و با هدف مهار پراکندگی، ساماندهی خدمات و تقویت امکان نظارت پیش میرود. اولویت توسعه نیز به فعالیتهای دانشبنیان، پیشرفته، کمآببر و غیرآلاینده داده شده است. گسترش خدمات شهرستانها، این سیاست را تکمیل میکند تا نیاز به مراجعه به مرکز تهران کاهش یابد.
آب دوباره به چرخه زندگی بازمیگردد
پایداری آب تهران، به توسعه تأمین و استفاده دوباره از آب مصرفشده وابسته است. پیگیری انتقال آب طالقان و تکمیل رینگ قمر بنیهاشم، در کنار طرحهای محلی، در این مسیر قرار دارد. در رباطکریم، مجموعه چاهها، خطوط انتقال، ایستگاه پمپاژ و مخزن ۱۰ هزار مترمکعبی با اعتبار حدود ۱۲۰۰ میلیارد تومان به بهرهبرداری رسیده است؛ اقدامی برای تقویت آبرسانی در یکی از شهرستانهای دارای رشد جمعیت.
در بخش فاضلاب، ۶۳ درصد جمعیت شهری و روستایی استان تحت پوشش قرار دارد. تفاوت میان شهرها، ضرورت ادامه توسعه شبکه را نشان میدهد: پوشش جمعیتی تهران ۸۵ درصد و پردیس ۹۷ درصد است و در شهرهایی مانند اسلامشهر و رباطکریم، گسترش خدمات همچنان باید ادامه یابد. در مقیاس استان، ۳۵ تصفیهخانه با ظرفیت سالانه ۵۵۸ میلیون مترمکعب در مدار بهرهبرداری است. هدف پایان برنامه هفتم، رسیدن به ۴۵ تصفیهخانه و ظرفیت ۷۵۵ میلیون مترمکعب است تا امکان استفاده از پساب برای کشاورزی، فضای سبز و مصارف غیرشرب افزایش یابد.
در بازدید میدانی محمدصادق معتمدیان از مجموعه تصفیه فاضلاب در ری، پیگیری تکمیل پروژه با رفع موانع اجرایی پیوند خورد. این مجموعه، زنجیرهای از بازیابی منابع را در بر میگیرد: تولید پساب، استحصال گاز از فرایند تصفیه و تبدیل آن به برق، و فرآوری لجن با فناوری جدید و سرمایهگذاری خصوصی برای تولید کود قابل صادرات. پروژه با سرمایهگذاری بیش از ۱۶ هزار میلیارد تومان، ۹۴ تا ۹۵ درصد پیشرفت دارد و بهرهبرداری آن برای دهه فجر هدفگذاری شده است. همکاری وزارت نیرو و پیگیری استان، برای تکمیل این ظرفیت ادامه دارد؛ ظرفیتی که فاضلاب را به منبعی برای آب، انرژی و تولید تبدیل میکند.
جهش خورشیدی برای پایداری انرژی
ظرفیت برق خورشیدی تهران از ۲۳ مگاوات به بیش از ۴۰۰ مگاوات رسیده و افزایشی نزدیک به ۲۰ برابر را ثبت کرده است. مشارکت بخش خصوصی و پیگیری تأمین زمین، مجوزها و اتصال به شبکه در کمیته هفتگی انرژی استان، پشتوانه ادامه این مسیر است. حدود ۱۵۰۰ مگاوات پروژه در دست اجرا قرار دارد و عبور ظرفیت بهرهبرداریشده از هزار مگاوات تا پایان سال، هدفگذاری شده است.
گسترش نیروگاههای کوچکمقیاس و نصب پنل در مدارس، مساجد و ادارات نیز دنبال میشود تا تولید برق پاک، در نقاط بیشتری از استان توسعه یابد. این اقدامات، همراه با تقویت شبکه و مدیریت مصرف، میتواند به کاهش ناترازی انرژی و پایداری برق تولیدکنندگان و خانوارها کمک کند.
راه هوای پاک از حملونقل عمومی میگذرد
در تهران، تغییر الگوی رفتوآمد، بخشی از برنامه کاهش آلودگی هوا و مصرف سوخت است. روزانه حدود ۲۰ میلیون سفر در شهر انجام میشود و در تصویر کلی استان، سهم حملونقل عمومی حدود ۳۰ درصد است. توسعه مترو، قطارهای حومهای و ریلباس در مسیر ۱۲ شهرستان، همراه با نوسازی اتوبوس و تاکسی، برای افزایش این سهم دنبال میشود. توجه رئیسجمهور به سهم ۴۳ درصدی سفرهای شغلی نیز، تدوین برنامههایی برای اصلاح الگوی فعالیت و کاهش تردد را در دستور کار دولت قرار داده است. متروی تهران با ۳۱۰ کیلومتر مسیر در هفت خط و ۱۶۳ ایستگاه فعال، بخش مهمی از این جابهجایی را بر عهده دارد. رایگانشدن خدمات در شرایط اخیر، سهم آن را از ۷٫۴ به ۹٫۶ درصد رسانده است. شهرداری تهران، با حمایت وزارت کشور و شورای شهر، توسعه خطوط جدید از جمله ۸ و ۹ و خرید قطار و واگن را پیگیری میکند.
نوسازی ناوگان فرسوده نیز با فراهمشدن مجوز ورود خودروهای برقی و هیبریدی با منشأ ارز خارجی، از مسیر منطقه آزاد و گمرکات پیش میرود. برنامه شهرداری برای جایگزینی و نوسازی حدود ۱۵۰ هزار تاکسی، افق این اقدام را مشخص میکند. تحقق تدریجی آن، همراه با تقویت اتوبوسرانی و پیگیری اجرای قانون هوای پاک، میتواند زمان سفر، مصرف سوخت و آلایندگی را کاهش دهد.
خدمات به خانهها و روستاها میرسد
در شهرهای جدید، تکمیل ساختمان باید با تأمین خدمات همراه شود. برای بیش از ۲۰ هزار واحد نیمهتمام در پردیس، پرند و اندیشه، جلسات ماهانه رفع موانع با پیگیری مدیریت استان دنبال شده و بخشی از مشکلات آب، برق و گاز برطرف شده است. افتتاح ۱۵۱۲ واحد در پرند، نتیجهای از این پیگیری است و تحویل چهار هزار واحد دیگر تا دهه فجر، با تأمین خدمات مورد نیاز، هدفگذاری شده است.
در روستاها، سفرهای میدانی و احصای نیازهای محلی، مبنای پیگیری آب، برق، گاز و راه قرار گرفته است. وضعیت مقاومسازی مسکن روستایی با اقدامات بنیاد مسکن، بالاتر از میانگین کشور است و توسعه راهها نیز از پشتوانههای خدمترسانی محسوب میشود. همکاری با شهرداریها برای بهبود فضاهای عمومی و استفاده مشترک از امکانات، به جبران کمبود سرانهها کمک میکند. احداث خانه کشتی نصیرشهر در کمتر از یک سال، نمونهای از گسترش دسترسی محلی به امکانات ورزشی است.
مدرسه بیشتر و درمان نزدیکتر
دسترسی عادلانه به آموزش، با ساخت مدرسه و تأمین زمین در مناطق کمبرخوردار دنبال شده است. بیش از سه هزار کلاس درس احداث شده و سه هزار کلاس دیگر در دست ساخت است. سرانه فضای آموزشی از ۵٫۲۸ به ۵٫۷۹ مترمربع افزایش یافته و جایگاه استان حدود نه پله ارتقا پیدا کرده است. تأمین بیش از ۷۰ هکتار زمین و همکاری دولت، شهرداریها، خیرین و صنایع، پشتوانه ادامه نهضت مدرسهسازی است.
مسئولیت اجتماعی صنایع نیز به اقدامی مشخص رسیده است: ۱۲ مدرسه در جوار واحدهای صنعتی، که دو مدرسه آن به بهرهبرداری رسیده و ۱۰ مدرسه در حال ساخت است. در کنار احداث فضاهای تازه، ساماندهی قانونی سکونت و اشتغال اتباع و مدیریت ظرفیت کلاسهای موجود، در برنامه کاهش فشار آموزشی قرار دارد. توسعه تجهیزات و هوشمندسازی مدارس نیز دنبال میشود تا افزایش فضا با بهبود کیفیت آموزش همراه باشد. در درمان، تفاوت برخورداری شهر تهران و شهرستانها، جهت سرمایهگذاری را مشخص کرده است. ادامه طرحهای آغازشده در دولتهای گذشته، با توجه ویژه رئیسجمهور و تخصیص منابع در دوره کنونی، به پیگیری تکمیل ۱۶ پروژه درمانی رسیده است؛ پروژههایی که پس از بهرهبرداری، ۶۸۰۰ تخت بیمارستانی اضافه خواهند کرد. آغاز پذیرش بیمار در اسلامشهر و پیشرفت طرحهای ورامین و پیشوا، بخشهایی از این مسیر است. تخصیص بیش از هزار میلیارد تومان منابع استانی در سال گذشته و توسعه خانههای بهداشت، مراکز جامع سلامت و اورژانس، با هدف نزدیکشدن خدمات به محل زندگی مردم ادامه دارد.
تهران هوشمند برای وقت مردم
آغاز پروژه تهران هوشمند، ظرفیت علمی استان را به نیازهای اداره آن پیوند میدهد. تجمیع دادههای دستگاهها، با حمایت معاونت علمی و مشارکت شرکتهای دانشبنیان، برای تصمیمگیری دقیقتر و هماهنگی خدمات پیگیری میشود. توسعه خدمات برخط، اصلاح فرایندهای اداری و استفاده از دورکاری، میتواند بخشی از مراجعات و سفرهای غیرضروری را کاهش دهد. ارزش این برنامه در نتیجهای است که مردم احساس میکنند: انجام آسانتر کار اداری، رفتوآمد کمتر و دسترسی سریعتر به خدمات. پیوند مدیریت داده با برنامههای حملونقل، آب، انرژی و خدمات محلی، فرصتی برای بهکارگرفتن توان دانشگاهها و بنگاههای فناور در حل مسائل روزمره تهران فراهم میکند.
چراغ زندگی روشن ماند
در جنگهای ۱۲روزه و ۴۰روزه، تهران سهم سنگینی از حملات را تحمل کرد، اما خدمترسانی ادامه یافت. ترمیم بیش از ۱۲۰۰ نقطه آسیبدیده شبکه برق، استمرار فعالیت ۳۸۶ جایگاه سوخت و حفظ خدمات آب، گاز و درمان، به هماهنگی شبانهروزی دستگاهها و حضور کارکنان در میدان متکی بود. ذخیره آرد برای بیش از ۴۵ روزِ ۱۱ هزار نانوایی و شبکه توزیع محلهای، با همراهی اصناف و بازاریان، پشتوانه دسترسی مردم به نان و کالاهای اساسی شد. نیروهای امدادی، انتظامی و داوطلبان مردمی نیز در حفظ امنیت و آرامش محلهها نقش داشتند.
این تجربه، اهمیت مدیریت هماهنگ و مشارکت محلی را آشکار کرد. ظرفیت مساجد، تشکلها و گروههای داوطلب، در کنار سازمانهای خدماتی، به پشتیبانی از مردم کمک کرد. تهران، همزمان با حفظ خدمات ضروری، پیگیری طرحهای عمرانی و توسعهای را ادامه داد؛ تداومی که بخشی از معنای استواری پایتخت است. جشنواره شهید رجایی ۱۴۰۵ با رویکرد «طلوع ایثار»، این تلاش را به رسمیت شناخت. دامنه تقدیر از مدیران به کارکنان، کارگران و خدمتگزارانی گسترش یافت که در روزهای جنگ مسئولیت خود را ادامه داده بودند.
از میان ۸۰ معرفیشده، ۱۳ نفر با بررسی شاخصها و مستندات برگزیده شدند؛ از معلمی که آموزش را در مسجد روستا ادامه داد تا آتشنشان، کارکنان آب و برق و نیروهای درمانی. تکریم این افراد، یادآور سهم کسانی است که پایداری تهران بر کار روزانه آنان استوار مانده است.

