المانیتور: پکن همراه تهران در برابر فشارها

گرنت راملی، پژوهشگر ارشد مؤسسه واشنگتن  برای سیاست خاور نزدیک، در همین رابطه گفت: «چین همچنان یکی از مهم‌ترین پشتوانه‌های ایران برای عبور از فشارهای آمریکا محسوب می‌شود.» این نقش چین را می‌توان در چند بعد بررسی کرد:
 از نظر دیپلماتیک: هفته گذشته، چین و روسیه قطعنامه پیشنهادی آمریکا در شورای امنیت سازمان ملل را وتو کردند؛ قطعنامه‌ای که قرار بود مأموریت کارشناسان ناظر بر پایبندی ایران به تحریم‌های سازمان ملل را برای یک سال تمدید کند. این وتو به مأموریت این هیأت پایان داد، هرچند خود تحریم‌های موجود همچنان برقرار هستند. تنها یک هفته پیش از نشست شی و ترامپ، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران در پکن با وانگ یی، وزیر امور خارجه چین، دیدار کرد و وانگ دو کشور را «شرکای راهبردی جامع» توصیف کرد.
از نظر اقتصادی: بر اساس گزارش کمیسیون بررسی اقتصادی و امنیتی آمریکا و چین، چین بیش از ۹۰ درصد نفت صادراتی ایران را خریداری می‌کند. اگرچه این خریدها در طول جنگ کاهش یافته، اما متوقف نشده است. بر اساس داده‌های شرکت کپلر، واردات چین در ماه اوت به‌طور میانگین ۵۳۴ هزار بشکه در روز بوده، در حالی که این رقم در سال ۲۰۲۵ حدود ۱.۴ میلیون بشکه در روز بوده است. طبق گزارش کمیسیون بررسی اقتصادی و امنیتی آمریکا و چین، ارزش صادرات نفت ایران به چین در سال ۲۰۲۵ حدود ۳۱.۲ میلیارد دلار بوده است.
راملی بر این باور است که پکن با پرهیز از مداخله مستقیم در تحولات خاورمیانه و در عین حال تداوم حمایت‌های اقتصادی و دیپلماتیک از ایران می‌تواند با هزینه‌ای نسبتاً پایین از شریکی راهبردی حمایت کند؛ شریکی که توانایی تأثیرگذاری بر معادلات منطقه‌ای و ایجاد چالش برای عملیات نظامی آمریکا در منطقه را دارد. این رویکرد به پکن اجازه می‌دهد بدون ورود مستقیم به درگیری‌ها، نفوذ خود در منطقه را حفظ کند و همزمان از منافع اقتصادی و راهبردی روابط با تهران بهره ببرد.

همکاری چین سلاح مخفی ایران در نبرد با آمریکا 

با آغاز جنگ و محاصره دریایی بنادر ایران، تجارت دوجانبه در ابتدا کاهش یافت، اما تهران و پکن تلاش کردند ارتباطات اقتصادی و تجاری خود را از مسیرهای دیگر حفظ و حتی تقویت کنند. در همین راستا، مسیر هوایی میان دو کشور گسترش یافت و پروازهای ماهان‌ایر از پکن، شانگهای و گوانگژو به تهران از چهار پرواز هفتگی در اوایل مارس به حدود ۲۷ پرواز در پایان آوریل رسید. این رقم در هفته اول سپتامبر به ۳۹ پرواز افزایش یافت.
افزایش این ارتباطات را می‌توان در چارچوب روابطی دید که طی سال‌های گذشته میان تهران و پکن شکل گرفته است. چین از زمان آغاز کارزار «فشار حداکثری» دولت ترامپ در سال ۲۰۱۸، به یکی از مهم‌ترین شرکای اقتصادی و سیاسی ایران تبدیل شده و دو کشور در سال ۲۰۲۱ یک پیمان همکاری راهبردی ۲۵ ساله امضا کردند. چین همچنین به بزرگ‌ترین خریدار نفت ایران تبدیل شد و به گفته قانونگذاران آمریکایی، بیش از ۸۰ درصد صادرات نفت خام ایران را خریداری کرده است. هم‌زمان، شبکه‌ای از بانک‌های چینی و شرکت‌های پوششی هنگ‌کنگی برای تسهیل مبادلات و دور زدن تحریم‌های آمریکا شکل گرفت.
در این میان، موضع پکن در قبال تحریم‌های آمریکا نیز اهمیت دارد. چین تحریم‌های یک‌جانبه واشنگتن را مغایر با حقوق بین‌الملل می‌داند و از همین رو آنها را به رسمیت نمی‌شناسد. با این حال، حمایت چین از ایران به معنای تمایل پکن برای تقابل مستقیم با آمریکا نیست. چین اگرچه از تضعیف موقعیت دیپلماتیک واشنگتن و کاهش بخشی از ذخایر تسلیحاتی آمریکا می‌تواند منتفع شود، در عین حال نمی‌خواهد روابط اقتصادی گسترده خود با آمریکا یا امنیت انرژی‌اش را با خطر جدی مواجه کند. این ملاحظه در سیاست تحریمی دولت ترامپ نیز قابل مشاهده است. واشنگتن در قالب «عملیات طرد اقتصادی» تحریم‌های تازه‌ای علیه شبکه‌های چینی مرتبط با نفت ایران اعمال کرده، اما شرکت‌ها و بانک‌های بزرگ چین را هدف قرار نداده است. با وجود محاصره، حدود چهار میلیون بشکه نفت ایران در هفته پس از آغاز این عملیات به چین رسید و مسیر هوایی میان دو کشور نیز فعال‌تر شد.

هیل: خشم سناتورهای جمهوری‌خواه از همکاری ایران و چین
سناتورهای جمهوری‌خواه آمریکا نسبت به استقبال بسیار گرم و پرزرق‌وبرق دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا از شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهوری چین، در جریان یک نشست دو روزه در واشنگتن ابراز نگرانی و نارضایتی کرده‌اند. این واکنش‌ها پس از آن مطرح شد که اوایل همین ماه ادعا شد ایران برای هدف قراردادن نیروهای آمریکایی در اردن از تصاویر ماهواره‌ای چین استفاده کرده است.
سناتورهای جمهوری‌خواه روز پنجشنبه در یک جلسه محرمانه درباره امنیت ملی، در جریان اطلاعاتی درباره افزایش همکاری‌های نظامی میان ایران و چین قرار گرفتند؛ موضوعی که نگرانی آنها درباره استقبال رسمی و پرزرق‌وبرق ترامپ از شی در پایگاه مشترک اندروز را افزایش داد.
سناتور لیزا مورکوفسکی، جمهوری‌خواه از آلاسکا، گفت شلیک ۲۱ گلوله توپ و پرواز بمب‌افکن B-1 که همزمان با ورود شی انجام شد، «بیش از حد تشریفاتی» بوده است.
مورکوفسکی گفت: «شخصاً احساس کردم شلیک ۲۱ گلوله توپ و فرش قرمز و همچنین پرواز هواپیماها، کمی بیش از حد بود. فکر نمی‌کنم نیازی به انجام این کار داشته باشیم.»
سناتور ریچارد بلومنتال از کنتیکت، گفت: «من به‌تازگی از یک جلسه محرمانه درباره بودجه دفاعی بیرون آمدم که در آن از آنچه چین برای کمک به ایران انجام می‌دهد، شوکه و عمیقاً نگران شدم.»
او گفت: «رئیس‌جمهوری ترامپ باید به شی بگوید: بس کن، دست بردار، نه اینکه به این شکل گسترده از او پذیرایی و تجلیل کند.»
سناتورهای جمهوری‌خواه دیگری نیز از ترامپ خواستند در بحبوحه درگیری با نیروهای آمریکایی در خاورمیانه، درباره افزایش همکاری نظامی ایران و چین، شی را تحت فشار قرار دهد.
سناتور جان کرتیس، جمهوری‌خواه از یوتا، گفت: «قطعاً امیدوارم ترامپ این موضوع را با شی مطرح کند و به او بفهماند که آمریکا از این وضعیت ناراضی است و این اقدامات پیامدهایی خواهد داشت.»
سناتور کوین کریمر، جمهوری‌خواه از داکوتای شمالی و عضو کمیته نیروهای مسلح سنا، گفت گزارش‌های رسانه‌ای را دیده است که بر اساس آنها ایران در حمله‌ای که به پایگاه آمریکا در اردن داشت، از تصاویر ماهواره‌ای چین استفاده کرده است.