سفر سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به روسیه هم‌زمان با برگزاری دوازدهمین دوره مجمع بین‌المللی فرهنگ‌های متحد و روزهای فرهنگی ایران، مجموعه‌ای گسترده از برنامه‌های فرهنگی، هنری و گفت‌وگوهای تخصصی را در چهار شهر سن‌پترزبورگ، مسکو، کازان و آستراخان رقم می‌زند؛ رویدادی که به گفته مسئولان فرهنگی ایران، با حضور ۱۶۸ هنرمند در۳۰ رشته، یکی از گسترده‌ترین برنامه‌های فرهنگی ایران در روسیه طی سه دهه اخیر به شمار می‌رود.

 فرهنگ؛ محور پایدار روابط ایران و روسیه
 صالحی در آستانه سفر به روسیه، فرهنگ را یکی از مهم‌ترین پایه‌های استمرار روابط میان ملت‌ها و دولت‌ها دانست. به گفته وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، روابط سیاسی میان کشورها ممکن است در مقاطعی دستخوش فراز و نشیب شود، اما فرهنگ می‌تواند به‌عنوان نقطه اتکا و عامل تداوم ارتباطات عمل کند. درهمین چارچوب، روزهای فرهنگی ایران در روسیه صرفاً مجموعه‌ای از نمایشگاه‌ها و اجراهای هنری تعریف نشده و بخش مهمی از برنامه‌ها به ایجاد زمینه برای همکاری‌های بلندمدت اختصاص یافته است. تشکیل کمیته فرهنگی مشترک ایران و روسیه، برگزاری سه کارگروه در حوزه‌های فرهنگ، هنر و گردشگری و بررسی اسناد همکاری دوجانبه از جمله برنامه‌های این سفر است. صالحی همچنین قرار است در جمع استادان، دانشجویان و نخبگان فرهنگی و فکری در سن‌پترزبورگ درباره نقش فرهنگ در روابط ایران و روسیه و جایگاه فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در حوزه تمدنی سخنرانی کند.

 سن‌پترزبورگ؛ آغاز دیپلماسی فرهنگی
 اولین مرحله سفر وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در سن‌پترزبورگ و با حضور در دوازدهمین مجمع بین‌المللی فرهنگ‌های متحد دنبال می‌شود. این مجمع با شعار «فرهنگ‌های متحد، ارزش‌های مشترک» برگزار شده و بنا بر اعلام طرف روس، نمایندگانی از ۷۰ کشور و ۴۴ هیأت رسمی در آن حضور دارند. حفاظت از میراث فرهنگی، توسعه همکاری‌های بشردوستانه بین‌المللی و بررسی تأثیر فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی بر فرهنگ و صنایع خلاق، از محورهای اعلام‌شده این اجلاس است. صالحی نیز در جمع مقامات و چهره‌های فرهنگی حاضر در این رویداد، دیدگاه‌ها و پیشنهادهای جمهوری اسلامی ایران را مطرح خواهد کرد. دیدار با اولگا لیوبیمووا، وزیر فرهنگ روسیه و برگزاری کمیسیون مشترک فرهنگی دو کشور از دیگر برنامه‌های وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در سن‌پترزبورگ است. یکی از مهم‌ترین خروجی‌های مورد انتظار این نشست، امضای موافقت‌نامه تولید مشترک فیلم میان ایران و روسیه عنوان شده است؛ توافقی که به گفته رایزن فرهنگی ایران در روسیه، می‌تواند زمینه مشارکت بیشتر بخش خصوصی در تولید آثار مشترک سینمایی را فراهم کند.

  مسکو؛ نمایش هنر و توان صنایع خلاق ایران
  پس از سن‌پترزبورگ، مسکو میزبان بخش اصلی روزهای فرهنگی ایران خواهد بود. دوشنبه ششم مهرماه، نمایشگاه هنرهای تجسمی هنرمندان ایرانی در ۳۰ رشته در موزه ملی صنایع دستی مسکو گشایش می‌یابد. در کنار هنرهای تجسمی، نمایندگانی از حوزه‌های صنایع خلاق از جمله اسباب‌بازی، بازی‌های رایانه‌ای و پویانمایی نیز حضور خواهند داشت تا درباره ظرفیت‌های همکاری با همتایان روس خود گفت‌وگو کنند. مراسم رسمی آغاز روزهای فرهنگی ایران نیز همان روز در سالن مشهور «بالشوی تئاتر» برگزار خواهد شد. در این مراسم، ارکستر ملی سمفونیک ایران برای جمعی متشکل از بیش از هزار و ۷۰۰ نفر از چهره‌های فرهنگی و فکری و شهروندان روسیه به اجرای برنامه می‌پردازد. برگزاری نشست‌های تخصصی درباره نظامی گنجوی، دیپلماسی مکتوب، ظرفیت‌های زبان فارسی و نقش ایران‌شناسان در توسعه روابط فرهنگی نیز بخش دیگری از برنامه مسکو است. موضوعاتی درباره آموزش و حفظ زبان فارسی در روسیه و بررسی جایگاه زبان فارسی در اندیشه رهبر جمهوری اسلامی ایران نیز در این نشست‌ها مطرح خواهد شد.
  
کازان و آستراخان؛ گسترش جغرافیای فرهنگی
یکی از ویژگی‌های این دوره، خروج برنامه‌های فرهنگی ایران از تمرکز معمول بر پایتخت‌هاست. پس از مسکو، کازان و آستراخان میزبان بخش‌های دیگری از این رویداد خواهند بود. در کازان، آثار هنرمندان ایرانی در مجموعه کرملین این شهر ارائه و کارگاه‌های تخصصی برگزار می‌شود. گروه پهلوانک‌ها نیز به اجرای برنامه خواهد پرداخت و کنسرت ۶۰ نفره هنرمندان ایرانی در سالن اپرای دولتی کازان برگزار می‌شود.در بخش سینمایی نیز ۱۴ فیلم ایرانی در مسکو، کازان و آستراخان نمایش داده خواهند شد. همچنین نشست تخصصی «هوش مصنوعی و میراث اسلامی: روش‌شناسی، اخلاق و ابزارها» در کازان برگزار می‌شود که کاربرد فناوری‌های هوش مصنوعی در پژوهش‌های اسلامی را بررسی خواهد کرد. آستراخان نیز روز شنبه ۱۱ مهرماه میزبان کنسرت موسیقی با سازهای ایرانی خواهد بود و نمایش فیلم و نمایشگاه عکس و پوستر از دیگر برنامه‌های این شهر است.
 

برش

از نمایش هنر 
تا ایجاد همکاری‌های پایدار
در حالی روزهای فرهنگی ایران در روسیه از دوم تا چهاردهم مهر برگزار می‌شود که پیش از این، روسیه در خرداد ۱۴۰۴ میزبان هنرمندان ایرانی و ایران در تیرماه ۱۴۰۲ میزبان برنامه‌های هفته فرهنگی خود در مسکو و سن‌پترزبورگ بوده است.برنامه امسال اما از نظر تعداد هنرمندان، تنوع رشته‌ها و گستره جغرافیایی، ابعاد وسیع‌تری دارد. حضور ۱۶۸ هنرمند در ۳۰ رشته، برگزاری رویداد در چهار شهر، اجرای موسیقی، نمایشگاه‌های هنری، نمایش فیلم، نشست‌های دانشگاهی و تخصصی و در کنار آن تشکیل کمیسیون مشترک و امضای توافق‌های همکاری، مجموعه‌ای را شکل داده که برگزارکنندگان آن را بخشی از دیپلماسی فرهنگی ایران در قبال روسیه تعریف کرده‌اند. در روایت مقام‌های فرهنگی ایران، هدف این رویداد تنها معرفی آثار هنری نیست؛ بلکه استفاده از ظرفیت فرهنگ برای توسعه ارتباطات میان دو کشور و ایجاد زمینه همکاری‌های مستمر در حوزه‌هایی مانند سینما، زبان و ادبیات فارسی، هنرهای تجسمی، صنایع خلاق و گردشگری است. به این ترتیب، روزهای فرهنگی ایران در روسیه از سن‌پترزبورگ آغاز می‌شود و با عبور از مسکو و کازان، در آستراخان ادامه می‌یابد تا مجموعه‌ای از ظرفیت‌های فرهنگی و هنری ایران را در گستره‌ای فراتر از پایتخت روسیه به مخاطبان این کشور معرفی کند.