پرچم ایران نماد تمامیت ارضی کشور

احمد مسجدجامعی
وزیر پیشین فرهنگ و ارشاد اسلامی

 
در محافل سیاسی از قول یکی از دیدارکنندگان و مقامات رسمی کشورهای همسایه با رئیس‌جمهوری آمریکا نقل شده که به وی گفته است: «به خاطر داشته باشید که ایران چند هزار سال تاریخ و تمدن و فرهنگ دارد» و ترامپ به معاون خود ونس، رو کرد و پرسید «یعنی چند برابر ما؟»
مشابه چنین نقلی از قول زنده‌یاد شهید لاریجانی هم داریم که از کیسینجر، مذاکره‌کننده ارشد سیاسی آمریکا پرسید «اصلاً شما با ایران چکار دارید؟» و او پاسخ داد «ما نمی‌توانیم از کشوری با چند هزار سال تاریخ و تمدن صرف‌نظر کنیم.»
زمانی‌که دشمن تمدن‌ستیز ایران، سخن از عصر حجر و بازگرداندن ایرانیان به آن عصر گفت، کسی از چپ و راست و میانه نبود که به او تو‌دهنی نزده باشد. از مهم‌ترین ویژگی‌های ایرانیان آن است که نهایتاً به شیوه‌ای مدنی از جایگاه ایران دفاع می‌کنند، حتی در جایی که پذیرش آن برای اهل قدرت آسان نباشد.
امسال اولین سال است که در تقویم مناسبت‌های ملی، روز پرچم در نظر گرفته شده و بایستی آن را به فال نیک گرفت. از‌سوی ‌دیگر، امسال هم اولین سال است که گروهی از مؤمنان امت، پرچم ایران به دست و گاهی همراه با پرچم‌های حزب‌الله (نه لبنان) و کشورهای عراق و فلسطین در خیابان‌ها و میدان‌ها تا پاسی از شب حضور می‌یابند.
افزون‌بر نمونه نسبتاً کاملی از «درفشی» (متعلق به حدود پنج‌هزار سال پیش) که از کاوش‌های شهداد در استان کرمان به دست آمد و امروز در موزه ملی ایران نگهداری می‌شود، شواهدی تصویری و متنی از پرچم‌های ایرانی طی دوره‌های تاریخی ایلام، ماد، هخامنشی، اشکانی و ساسانی در دست است که نشان‌دهنده اهمیت پرچم در ایران است.
باهمه ‌اینها، مشهورترین پرچم در ایران که سابقه اسطوره‌ای و موجودیتی تاریخی داشت، درفش کاویان بود. منابع تاریخی تصریح کرده‌اند که این درفش تا پایان روزگار ساسانیان وجود داشت و هر شاهی که بر تخت سلطنت جلوس می‌کرد، گوهری بر آن می‌افزود. این شاهد تاریخی، افزون بر گواهی روشن از دیرینگی پرچم، به‌مثابه نشانه‌ای از هویت سرزمینی و تاریخی مستمر، نشانه‌ای استوار از ستم‌ستیزی ایرانیان در طول تاریخ و پاسداشت این خصیصه بوده است.
در دوره معاصر، از جنبش مشروطیت پرچم ایران رسمیت یافت و دانش‌آموزان و مجلسیان و دولتیان و روحانیان زیر این پرچم عکس گرفتند. در سریال هزاردستان آقای علی حاتمی، نمونه‌ای روشن از پرچم سه رنگ ایران بر فراز صحنه به چشم می‌خورد و همزمان با آن سرود و موسیقی‌های متناسب اجرا می‌شود.
در سال‌های تجاوز رژیم بعثی به ایران، چندان شاهد حضور پرچم ایران در اجتماعات نبودیم. در یک مراسم فرهنگی به مناسبت 20‌سالگی انقلاب، تعداد نسبتاً فراوانی آینه به پدیدآورندگان و هنرمندان رشته‌های گوناگون اهدا شد که بر بالای آن پرچم ایران به‌زیبایی حک شده بود. هنرمند طراح این اثر آقای بابک گِرمچی بود که با مس و مینا و چوب و شیشه، چنین کار ماندگاری را فراهم آورد و هنوز زینت‌بخش محافل و خانه‌ها و دفاتر اهل فرهنگ است.
پس ‌از ‌آن در دبیرخانه شورای فرهنگ عمومی چنین بحثی مطرح شد که در نشریه ویژه این نهاد آثاری از مباحث این دوره وجود دارد و نوشته‌هایی احتمالاً از آقای عبدالرسول خیراندیش، مدیر پیشین گروه تاریخ دانشگاه شیراز و سردبیر مجله «کتاب ماه تاریخ و جغرافیا» دیده می‌شود.
در شهریور 1387 طرح «پرچم، سند هویت ملی» از ‌سوی کمیسیون فرهنگی ـ اجتماعی شورای اسلامی شهر تهران ارائه شد که جز اعضای آن کمیسیون، آقای حسن بَیادی، نایب ‌رئیس شورای شهر دوره سوم هم آن را امضا کرد و به تصویب صحن علنی رسید.
اکنون که در آستانه اولین روز ملی پرچم قرار داریم، خالی از لطف نیست که به آن مصوبه نظری بیفکنیم و به یاد داشته باشیم که چگونه ایرانیان بهانه‌های مختلف را از مسئولان و دستگاه‌های رسمی می‌گیرند و اراده خود را پیش می‌برند.در مقدمه آن سند که در کتاب الگوی فرهنگی ـ اجتماعی شهر، نوشته زنده‌یاد آقای محسن رضایی و خانم فرشته اسدی، آمده و با توجه به جایگاه هویت‌ساز و کارکردهای فرهنگی ویژه پرچم جمهوری اسلامی ایران و به‌منظور احترام به جایگاه آن و نیز بهره‌برداری بهینه از پرچم، شهرداری موظف است آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های اجرایی را تهیه نماید.
در یکی از بندهای آن مصوبه تأکید شده است که پرچم کشور باید در محل و جایگاه مناسب نصب و برافراشته گردد، در مناطقی همچون تپه‌های عباس‌آباد، برج میلاد، برج آزادی و شهر آفتاب. در همان زمان، در تپه‌های عباس‌آباد با حضور شهردار و رئیس‌جمهوری وقت؛ آقایان قالیباف و احمدی‌نژاد این کار انجام پذیرفت و در بلندترین نقطه آنجا پرچمی با ارتفاع 150 متر به اهتزاز درآمد و متأسفانه ادامه نیافت.
از مهم‌ترین بندهای مصوبه این است که پرچم جمهوری اسلامی همواره بالاتر و در موقعیت برتر از سایر پرچم‌ها قرار گیرد. همچنین تأکید شد که زمان مناسب برای برافراشتن پرچم در طول سال در نظر گرفته و همزمان با آن سرود جمهوری اسلامی و سایر سرودهای ملی اجرا شود. و بالاخره این مصوبه به فرهنگ‌سازی و استفاده از پرچم در روزهای ملی و در مناسبت‌های گوناگون در کوچه‌ها و خیابان‌ها، محل کار و منازل، در پهنه‌های اصلی و مرکزی شهر تأکید می‌کند.
در همان ایام آقای امیر‌ خوراکیان، مدیر وقت سازمان فرهنگی ـ هنری شهرداری تهران، از شورای فرهنگ عمومی، نام‌گذاری روز پرچم در تقویم ملی را تقاضا می‌کند. در دولت آقای روحانی نیز وزیر دفاع، آقای سرتیپ امیر حاتمی، چنین تقاضایی را تکرار و رئیس‌جمهوری وقت نامه را به وزارتخانه‌های ارشاد و آموزش‌و‌پرورش می‌فرستد و البته هیچ‌کدام آنها به جایی نمی‌رسد و به مدت دو دهه، این رفت‌و‌آمد نامه‌ها و درخواست‌ها با مخالفت روبه‌رو می‌شود یا مسکوت می‌ماند.
حمله ناجوانمردانه صهیونیست‌ها و آمریکایی‌ها در خرداد 1404 به ایران و جنگ 12‌روزه، مسئولان را هم به این نتیجه ‌رساند که ایران فرهنگ و تمدن هزاران‌ساله دارد و همان است که موجب ایستادگی مردمی شده و نمادهای آن بسیار مهم است و بالاخره با نامه استادان بسیجی دانشگاه‌ها در مرداد سال گذشته، مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی به سرانجام رسید و روز پرچم در تقویم گنجانیده شد.
اکنون ازجمله نکات مهم آن است که به مصوبات پیشین که با دقت و ظرافت تدوین شده، عمل شود و حتی در مناسبت‌های عزای ملی و مانند آن پرچم فرود نیاید و به‌صورت نیمه‌افراشته باشد.
نکته دیگر آنکه، سیر مکاتبات و فعالیت‌ها درباره تصویب روز پرچم، که قریب دو دهه به طول انجامید، حاکی از آن است که در این قضیه، همه جناح‌های سیاسی و فرهنگی و مذهبی شرکت داشتند و روز ملی پرچم به‌واقع حاکی از اتحاد میان ایرانیان در دفاع از تمامیت ارضی و حاکمیت ملی است. پیش‌ترها در کتاب‌های درسی این موضوع جایگاهی داشت و در ذیل شعر آقای عباس یمینی شریف «ما گل‌های خندانیم، فرزندان ایرانیم»، تصویر پرچمی با نقاشی آقای پرویز کلانتری به چشم می‌خورد. حیف آن نقاشی و شعر که فرزندان امروز ایران از آن محرومند.
همچنین شایسته است از «هیروشیمای میناب»، اثر هنرمندانه جلیل رسولی، نیز یاد کرد که با عدد 168 در میانه پرچم، نام شهدای دانش‌آموز مدرسه شجره طیبه میناب؛ آن فرزندان عزیز ایران را جاودانه کرده است.
در پایان، باید از ارتش جمهوری اسلامی ایران سپاس ویژه داشت که در تمامی این سال‌ها و با همه فرازوفرودها هیچ‌گاه از پرچم کشورمان غافل نمانده و آیین برافراشتن پرچم را در صبحگاه‌های خود فرو نگذاشته است.
نخستین روز مهر، روز ملی پرچم گرامی باد.