سمیه افشین‌فر
گروه اجتماعی

وزارت بهداشت مرتب اعلام می‌‌کند که هنوز هیچ واکسن آنفلوانزایی وارد کشور نشده است، اما انگار در برخی از مراکز و از سوی برخی افراد سودجو ماجرای دیگری در جریان است. هر چه به روزهای بازگشایی مدارس نزدیک‌تر می‌شویم، برخی از افراد اقدام به فروش واکسن آنفلوانزا با قیمت حدود 20 میلیون تومان به بالا می‌کنند. این افراد در پاسخ به این سؤال که واکسن‌ها را از کجا به دست آورده‌اید، می‌گویند واکسن‌ها را یا از طریق مسافران تهیه کرده‌اند یا از کسانی خریده‌اند که به شکل قاچاق از مرزهای زمینی کشورهای همسایه وارد کشور کرده‌اند. 
در همین رابطه دکتر محمد ‌هاشمی، سخنگوی سازمان غذا و دارو با هشدار درباره واکسن‌های قاچاق آنفلوانزا به «ایران» می‌گوید: «با وجود تلاش‌های انجام‌شده برای تأمین واکسن آنفلوانزا، تاکنون واکسن فصل جاری به صورت رسمی در بازار توزیع نشده است. اخیراً واکسن‌هایی با فرمولاسیون مربوط به اتباع کشورهای نیمکره جنوبی به شکل قاچاق و با قیمت‌های گزاف در بازار غیررسمی عرضه می‌شوند. این واکسن‌ها از نظر تطابق سویه‌ای و اثربخشی برای فصل پیش ‌رو قابل اتکا نیستند و به دلیل نامشخص بودن شرایط حمل و نگهداری در مسیر قاچاق، حفظ زنجیره سرد آنها نیز قابل تأیید نیست.» او از مردم می‌خواهد که از خرید و تزریق واکسن‌های خارج از شبکه رسمی بهداشت و درمان خودداری کنند.
 
قاچاق محصولات بیولوژیک مانند واکسن آسیب‌زاست
دکتر محمدرضا صالحی، استاد بیماری‌های عفونی دانشگاه علوم پزشکی تهران و رئیس مرکز تحقیقات مقاومت میکروبی در رابطه با این موضوع به «ایران» می‌گوید: «تزریق این واکسن‌ها را به هیچ وجه توصیه نمی‌کنم. متأسفانه یک سری افراد سودجو دست به قاچاق این محصولات می‌زنند که این اقدام از چند نظر آسیب‌هایی را به همراه خواهد داشت.» 
صالحی در تشریح علت قابل اعتماد نبودن این محصولات توضیح می‌دهد: «اینکه محصولات بیولوژیکی مانند واکسن چطور ساخته شده‌اند از اهمیت بسیاری برخوردار است. این محصولات باید دقیقاً به ترتیب ساختشان توزیع شوند و این موضوع بسیار حائز اهمیت است. 
بعضی از این محصولات بیولوژیک ممکن است در کشورهای دیگری پر شده باشند، مثلاً سرنگ یا ویال آنها در کشور دیگری پر شده باشد که همان پر شدن هم ممکن است هم به دلیل ماده‌ای که در واکسن هست، مضر باشد و هم آلودگی‌هایی ممکن است وجود داشته باشد و باعث عفونت در افرادی که آن را تزریق می‌کنند، شود.» 
به گفته رئیس مرکز تحقیقات مقاومت میکروبی نکته دومی که در مورد واکسن‌ها بسیار اهمیت دارد، تاریخ واکسن است؛ او می‌گوید: «بیشتر اوقات این نوع واکسن‌ها تاریخ‌های مخدوشی دارند. 
بیشتر واکسن‌هایی هستند که مربوط به سال قبل هستند هم از بابت سویه آنفلوانزا و هم از بابت تاریخ تولید، ممکن است دچار مشکلاتی باشند. همه این موارد می‌تواند عوارضی را برای مصرف‌کنندگان دربر داشته باشد.»
 
رعایت زنجیره سرد برای واکسن آنفلوانزا ضروری است
این متخصص بیماری‌های عفونی با بیان اینکه نگهداری واکسن آنفلوانزا نیازمند شرایط خاصی است، می‌گوید:‌ «نگهداری این واکسن نیازمند زنجیره سرد است و این زنجیره سرد در چمدان و صندوق عقب ماشین قابل انجام نیست، خیلی از اوقات واکسن را درون یخ می‌گذارند، دما بیش از اندازه بالا یا پایین می‌آید و نهایتاً واکسن خراب می‌شود، پروتئین‌هایی که داخل واکسن هستند بسیار ظریف و شکننده است. ممکن است محصولی به دست مردم برسد که نه تنها برایشان مثمرثمر نیست که مضر هم هست. به همین دلیل توصیه ما این است که به هیچ وجه از مبادی‌ای به غیر از مراکز بهداشت و داروخانه‌های معتبر واکسن خریداری و دریافت نشود.» 
صالحی می‌گوید: «تا جایی که من اطلاع دارم و مواردی که اعلام شده به احتمال بسیار زیاد تا یک یا دو هفته آینده اولین محموله واکسن توزیع می‌شود که امیدوارم این اتفاق بیفتد.»
رئیس مرکز تحقیقات مقاومت میکروبی در پاسخ به این سؤال که با توجه به بازگشایی مدارس برخی از خانواده‌ها به دنبال تزریق این واکسن‌ها به کودکان خود هستند، با هشدار در مورد عوارض واکسن‌های تقلبی می‌گوید:‌ «واکسن‌هایی که از مبادی غیر از داروخانه‌ها و مراکز بهداشت خریداری می‌شوند، ممکن است عوارضی از واکنش‌های متعدد پوستی تا واکنش‌های تنفسی و عفونت‌های میکروبی یا ویروسی را به همراه داشته باشند که بر اساس اختلالی که در واکسن وجود دارد، این موارد ممکن است متفاوت باشند و تزریق آنها اقدام خطرناکی است و من به هیچ وجه توصیه نمی‌کنم.»
به گفته این متخصص بیماری‌های عفونی، هیچ سالی به واکسیناسیون همگانی آنفلوانزا توصیه نمی‌شود و همواره توصیه‌ها مربوط به افراد پرخطر بوده است. 
او می‌گوید: «منعی برای تزریق واکسن آنفلوانزا وجود ندارد، اما نیازی نیست که همه این واکسن را تزریق کنند. در تمام سال‌ها توصیه‌ ما به واکسن افراد پرخطر بوده است. امسال هم به همین ترتیب است و هیچ تفاوتی نکرده. در مورد کرونا هم همین طور است. 
در حال حاضر کرونا در بسیاری از کشورهای دنیا در حال گردش است و عملاً خیلی از واکسن‌ها بر آن مؤثر نیستند، اما در مورد آنفلوانزا به طور مشخص حتماً توصیه ما کماکان این است که زنان باردار، کودکان کمتر از شش سال، افرادی که بیماری‌های زمینه‌ای دارند، افرادی که شیمی‌درمانی می‌شوند و افراد بسیار چاق حتماً واکسن را دریافت کنند.»

بــــرش

واکسن‌هایی که قرار است وارد کشور شوند 
تأییدیه سازمان بهداشت جهانی را دارند

مسئولان وزارت بهداشت گفته‌اند که امسال واکسن‌های آنفلوانزای اروپایی به کشور نمی‌رسد و به احتمال زیاد واکسن‌ها از کشور چین وارد کشور می‌شوند. اینکه واکسن‌هایی که وارد می‌‌شوند چقدر قابل اعتماد هستند موضوعی است که رئیس مرکز تحقیقات مقاومت میکروبی در مورد آن می‌گوید: «تا جایی که من اطلاع دارم، هر دو واکسنی که قرار است وارد کشور شود تأییدیه سازمان بهداشت جهانی را دارند. مثلاً در مورد واکسن چینی که تولید شرکت سینوفارم است، از سال 2022 جزو واکسیناسیون عمومی بعضی از کشورهای منطقه است. 
این واکسن در خود چین به شکل شایع و در بعضی از کشورهای دنیا هم در سال‌های گذشته با موفقیت استفاده شده است و جایی برای نگرانی در این زمینه وجود ندارد.»