۳۰ دقیقه تا محصول روایت شهـــری که آینـــده را میسازد
محبوبه ستارزاده
گروه علم و فناوری
«شنژن»، شهری هوشمند که در طول چند دهه از یک منطقه ماهیگیری به یکی از مهمترین قطبهای فناوری جهان تبدیل شده، در نوامبر ۲۰۲۶ (آبان ماه) میزبان اجلاس همکاریهای اقتصادی آسیا-اقیانوسیه (APEC) خواهد بود؛ انتخابی که بیش از آنکه صرفاً یک تصمیم میزبانی باشد، فرصتی برای چین است تا تصویری از توانمندیهای فناورانه و مدل توسعه صنعتی خود را در برابر اقتصادهای منطقه به نمایش بگذارد.
«شنژن» در سالهای اخیر به یکی از نمادهای تحول اقتصادی و فناوری چین تبدیل شده است؛ شهری که نام آن با نوآوری، تولید پیشرفته، هوش مصنوعی، روباتیک و زنجیرههای تأمین سریع گره خورده است. به همین دلیل، میزبانی اجلاس APEC 2026 در این شهر را میتوان بخشی از تلاش چین برای معرفی ظرفیتهای جدید اقتصاد خود و تقویت پیوندهای تجاری و فناورانه با کشورهای آسیا-اقیانوسیه دانست.
اجلاس امسال با شعار «ایجاد جامعهای در آسیا-اقیانوسیه برای رفاه مشترک» برگزار میشود و قرار است موضوعاتی مانند همکاری اقتصادی، نوآوری، اقتصاد دیجیتال، توسعه پایدار و تقویت زنجیرههای تأمین منطقهای در کانون گفتوگوها قرار گیرد. در چنین شرایطی، شنژن انتخابی معنادار به نظر میرسد؛ زیرا بسیاری از موضوعات مورد بحث اجلاس را میتوان در مقیاس شهری در این منطقه مشاهده کرد.
شهری که با سرعت نوآوری میکند
شنژن در خط مقدم عرصه هوش مصنوعی منطقهای و بینالمللی قرار دارد و با تلفیق نوآوری دیجیتال برای گسترش بازارها و بهبود تولید در منطقه آسیا-اقیانوسیه، به عنوان موتور محرکهای جدید برای صنعت عمل میکند. در شنژن، هر ایده جدیدی میتواند ظرف ۳۰ دقیقه به اجزای مورد نیاز خود دسترسی پیدا کند؛ سرعتی که کارآفرینان آن را «سرعت شنژن» (Shenzhen Speed) مینامند. درواقع سرعت عمل بالای این شهر به عنوان الگویی جهانی و منحصربهفرد برای نوآوری سریع و زنجیرههای تأمین یکپارچه و زنجیرههای تأمین عظیم آن، باعث میشود که قطعات و ملزومات هر ایده فناورانه جدیدی تنها ظرف ۳۰ دقیقه فراهم شود.
ویژگی بارز محیط نوآوری شنژن، زنجیره تأمین یکپارچه و بیوقفه آن است که در آن بازارها و کارخانهها تمامی سختافزارها و قطعات الکترونیکی مورد نیاز را در یک مکان واحد فراهم کرده و از کارآفرینی پشتیبانی میکنند. این شهر محیطی مساعد (انکوباتور) را برای استارتاپها و نوآوران سراسر جهان فراهم میآورد. علاوه بر این، سازوکار اتصال منطقهای آن، نقش شنژن را به عنوان قطبی عمده برای همکاریهای تجاری و فناورانه در منطقه آسیا-اقیانوسیه تقویت میکند.
این ساختار، شنژن را به محیطی مناسب برای فعالیت استارتاپها و شرکتهای نوآور تبدیل کرده است. در بسیاری از نقاط جهان، فاصله میان طراحی یک محصول و دسترسی به قطعات و امکانات تولید میتواند هفتهها یا ماهها باشد، اما در شنژن نزدیکی میان بازار، کارخانه و زنجیره تأمین، این فاصله را به شکل قابلتوجهی کاهش داده است.
«سیلیکونولی چین»
همین ویژگی، یکی از دلایل شهرت شنژن به عنوان «سیلیکونولی چین» است. این شهر علاوه بر برخورداری از شبکه گستردهای از شرکتهای کوچک و بزرگ، میزبان دفتر مرکزی یا فعالیت شرکتهای شناختهشدهای مانند هواوی، تنسنت (مالک پلتفرمهای اجتماعی نظیر ویچت و کیوکیو)، DJI (پیشرو در فناوری پهپاد و تصویربرداری هوایی) و «بیوایدی» (سازنده خودروهای برقی) است و هزاران شرکت فعال در حوزههای فناوری، هوش مصنوعی و روباتیک در آن حضور دارند.
عملاً شنژن کانونی طبیعی برای توسعه هوش تجسمیافته (Embodied AI)، ساخت روباتهای انساننما و کاربردهای کارخانههای هوشمند مبتنی بر مدلهای هوش مصنوعی صنعتی به شمار میرود. این ویژگیها شنژن را به نمادی واقعی از پیشرو بودن در مدیریت شهری دیجیتال تبدیل کرده است؛ شهری که به لطف زیرساختهای 5G و مدلهای دوقلوی دیجیتال (Digital Twin)، عنوان شهر هوشمند را از آن خود کرده است.
شنژن؛ یک شهر هوشمند
در مقیاس واقعی
تمرکز فناورانه شنژن تنها به تولید تجهیزات الکترونیکی محدود نمیشود. هوش مصنوعی و «هوش تجسمیافته» یا
Embodied AI، از حوزههایی هستند که این شهر در سالهای اخیر توجه ویژهای به آنها نشان داده است.
هوش تجسمیافته به سیستمهای هوشمندی اشاره دارد که علاوه بر پردازش اطلاعات، میتوانند با محیط فیزیکی تعامل داشته باشند؛ روباتهای انساننما، ماشینهای خودکار و تجهیزات کارخانههای هوشمند نمونههایی از این فناوری هستند. ترکیب چنین فناوریهایی با ظرفیت صنعتی شنژن، میتواند این شهر را به یکی از مراکز مهم توسعه نسل جدید روباتیک تبدیل کند.
شنژن علاوه بر آنکه محل تولید فناوری است، خود به آزمایشگاهی برای استفاده از فناوری در مدیریت شهری تبدیل شده است. از مدیریت ترافیک گرفته تا خدمات شهری و کاربردهای صنعتی، هوش مصنوعی به تدریج در بخشهای مختلف زندگی و اقتصاد این شهر وارد شده است.
گسترش شبکههای ارتباطی، اینترنت اشیا، 5G و سامانههای مبتنی بر هوش مصنوعی، امکان استفاده از فناوری در حوزههایی مانند حملونقل، خدمات شهری و مدیریت زیرساختها را فراهم کرده است. به این ترتیب چین نشان میدهد که در شنژن، دیجیتالیشدن فقط به کارخانه و شرکت فناوری محدود نیست؛ بلکه میتواند بر نحوه اداره شهر و ارائه خدمات عمومی نیز اثر بگذارد.
پلی میان چین
و اقتصادهای آسیا-اقیانوسیه
اما اهمیت شنژن برای اجلاس APEC تنها به نمایش فناوری محدود نمیشود. موقعیت این شهر در اقتصاد چین و ارتباط گسترده آن با بازارهای منطقهای، به شنژن امکان میدهد نقش یک پل میان چین و سایر اقتصادهای آسیا-اقیانوسیه را ایفا کند.
یکی از محورهای مهم اجلاس، تقویت همکاریهای منطقهای در حوزه فناوریهای دیجیتال، نیمههادیها، فناوریهای سبز و زنجیرههای تأمین خواهد بود. این موضوع در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا میکند که اقتصاد جهانی با چالشهایی مانند کندی رشد و تغییر مسیر زنجیرههای تأمین روبهروست.
در چنین فضایی، چین میتواند با معرفی شنژن نشان دهد که بخش مهمی از ظرفیت صنعتی این کشور، دیگر صرفاً به تولید انبوه متکی نیست، بلکه به سمت اقتصاد دیجیتال، فناوریهای پیشرفته، روباتیک و محصولات مبتنی بر هوش مصنوعی حرکت کرده است.
از دهکده ماهیگیری تا قطب فناوری
شاید مهمترین ویژگی شنژن، سرعت تحول تاریخی آن باشد. شهری که زمانی منطقهای کوچک با اقتصاد مبتنی بر ماهیگیری بود، در طول چند دهه به یکی از مهمترین مراکز اقتصادی و فناورانه جهان تبدیل شده است. این تحول، شنژن را به نمونهای از مدل توسعهای چین تبدیل کرده است؛ مدلی که در آن زیرساخت، سرمایهگذاری، تولید صنعتی و فناوری در کنار یکدیگر رشد کردهاند.
اکنون چین قصد دارد از این تجربه در سطحی گستردهتر استفاده کند. میزبانی
APEC 2026 فرصتی است تا شنژن نه فقط به عنوان یک شهر صنعتی، بلکه به عنوان تصویری از «آینده اقتصاد چین» معرفی شود؛ اقتصادی که در آن هوش مصنوعی، روباتیک، تولید هوشمند و زنجیرههای تأمین دیجیتال نقش فزایندهای دارند. به این ترتیب، انتخاب شنژن برای میزبانی اجلاس APEC را میتوان پیامی روشن دانست: چین میخواهد در کنار ظرفیت اقتصادی خود، تواناییاش در فناوری و نوآوری را نیز به یکی از پایههای اصلی حضور خود در اقتصاد آسیا-اقیانوسیه تبدیل کند. شنژن در این میان، ویترین مناسبی برای نمایش این تغییر است؛ شهری که داستان تحول آن از یک بندر کوچک ماهیگیری به یک قطب جهانی فناوری، خود نمونهای از مسیری است که چین تلاش میکند در دهههای آینده ادامه دهد.
