سعیده احسانی‌راد
گروه فرهنگی

  با برگزاری دهمین دوره « جایزه فیروزه»، این رویداد فرهنگی پس از یک دهه، جایگاه خود را به عنوان یکی از اصلی‌ترین بسترهای معرفی محصولات هویت‌محور در ایران تثبیت کرد. در این دوره، با ثبت بیش از ۴۳۰۰ اثر از ۳۱ استان کشور، طیف گسترده‌ای از صنایع خلاق از جمله هدایای فرهنگی و اسباب‌بازی، نوشت‌افزار و عروسک‌های اقوام، به رقابت گذاشته شد تا مسیری تازه برای ورود به بازارهای ملی و بین‌المللی باز شود.
 برگزیدگان دهمین دوره جایزه فیروزه در مراسمی با حضور سیدعباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، محسن جوادی معاون امور فرهنگی، مدیران فرهنگی، اهالی فرهنگ و هنرمندان در برج آزادی جوایز خود را دریافت کردند. نفرات اول تا سوم این جایزه از ۲۰ تا ۵۰ میلیون تومان جایزه نقدی به همراه لوح تقدیر دریافت کردند.  سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در اختتامیه جایزه فیروزه و در گفت‌وگوی اختصاصی با «ایران» درباره استراتژی تأمین منابع مالی و اتصال صنایع خلاق به بازار و همچنین اتصال هنرمندان به سرمایه‌گذاران بخش خصوصی گفت: «پس از برگزاری دهمین دوره جایزه فیروزه، از میان کارهای اصلی که باید برای پیشبرد صنایع خلاق انجام شود، موضوع تأمین منابع مالی در اولویت قرار دارد. کارهایی که ما تا به امروز آغاز کرده‌ایم، با هدف متصل کردن حوزه فرهنگ به جایزه فیروزه است؛ از جمله ایجاد «سامانه ثبت اثر حوزه صنایع خلاق در جایزه فیروزه» که در دوره‌های متوالی حضور داشته‌اند. همچنین، بهره‌گیری از ظرفیت‌هایی نظیر «صندوق پژوهش فناوری» و «صندوق افتخاری همیار» از جمله اقدامات در دست اجراست.»
 صالحی ادامه داد: «در کنار این مسائل، بحث رویدادهای سرمایه‌گذاری نیز می‌تواند کمک‌کننده باشد. ما تجربه‌های خوبی در حوزه‌هایی مانند بازی‌های رایانه‌ای و پویانمایی داشته‌ایم که در آن، سرمایه‌گذارانی که حضور یافتند، توانستند فرصت‌هایی را برای تأمین منابع مالی ایجاد کنند. به نظر می‌رسد بخش مهمی از جهشی که جایزه فیروزه می‌تواند تجربه کند، در گرو یافتن حوزه منابع مالی قوی‌تر است. تمهیداتی که تاکنون در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی جهت اتصال صندوق‌های پدیدآمده و ساختارهای شکل‌گرفته به جایزه فیروزه صورت گرفته است، باعث خواهد شد در سال‌های آینده، فضای اقتصادی جایزه فیروزه شاهد جهشی قابل توجه باشد.»  صالحی درباره محوریت دیپلماسی فرهنگی در جایزه فیروزه و اقداماتی که وزارت فرهنگ برای ایجاد «کریدور صادراتی» محصولات هویت‌محور ایرانی و استفاده از ظرفیت هفته‌های فرهنگی ایران در کشورهای دیگر برای معرفی و عرضه این آثار انجام خواهد داد، اظهار کرد: «در این راستا، بخش خصوصی به طور طبیعی کار خود را پیش می‌برد، اما بخشی دیگر از این فرآیند از طریق «رایزن‌های فرهنگی» انجام می‌شود. با این حال، مسیری که ما در حال حاضر با همکاری دوستان در معاونت فرهنگی، مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر و سایر همکاران دنبال می‌کنیم، بر ایجاد «پلتفرم‌هایی» متمرکز است که بتوانند نیازهای بازار داخلی و خارجی را تأمین کنند. در این زمینه، مطالعات لازم صورت گرفته است و امیدواریم این اقدامات جزو اولین قدم‌هایی باشد که در سال جدید تحقق پیدا کند. این پلتفرم، فرصتی استراتژیک را برای اتصال به هر دو بازار داخلی و خارجی ایجاد خواهد کرد.»

 نمایشگاه دائمی و پلتفرم بازارسازی
 وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی همچنین درباره برگزاری نمایشگاه دائمی جایزه فیروزه گفت: «به نظر می‌رسد دو مسیر برای این موضوع وجود دارد؛ اول، فضای حضوری و نمایشگاهی. برنامه‌ای که دوستان امسال همزمان با دهمین دوره جایزه فیروزه آغاز کردند، برگزاری نمایشگاهی از آثاری بود که طی ۱۰ سال گذشته به‌عنوان آثار برتر و برگزیده انتخاب شده‌اند. دوستان در حال برنامه‌ریزی برای تبدیل این نمایشگاه به یک نمایشگاه دائمی هستند. این نمایشگاه دائمی، به‌ویژه با توجه به شناختی که از آثار ایجاد می‌کند، فرصت مناسبی فراهم خواهد کرد تا مخاطبان و فعالان بازار با آثار و تولیدکنندگان آنها ارتباط برقرار کنند و زمینه بازاریابی و عرضه این آثار فراهم شود و مسیر دوم، پلتفرمی است که ان‌شاءالله راه‌اندازی خواهد شد. این پلتفرم نیز بخش مهمی از فعالیت خود را به بازاریابی و فراهم‌کردن امکان دیده‌شدن آثار اختصاص خواهد داد و می‌تواند زمینه ارتباط آنها را با دستگاه‌های اجرایی، بخش خصوصی و توزیع‌کنندگان و همچنین مخاطبان هدف فراهم کند.»  صالحی درباره هیأت داوران جایزه فیروزه اظهار کرد: «شخصاً در این زمینه آشنایی ندارم، اما وسواس هیأت داوران در انتخاب آثار برگزیده به این معنا نیست که آثار ارائه‌شده در بخش‌هایی که برگزیده نداشته‌اند، لزوماً کیفیت پایینی داشته‌اند. در برخی بخش‌ها، آثار به سطح مطلوب رسیده و شایسته دریافت جایزه بوده‌اند، اما در بخش‌هایی دیگر، داوران ترجیح داده‌اند صرفاً برای تکمیل فهرست، اثری با کیفیت متوسط را به‌عنوان برگزیده انتخاب نکنند. صرف نبودن برگزیده در یک بخش، به معنای ضعف آثار آن بخش نیست، بلکه نشان‌دهنده حساسیت هیأت داوران در انتخاب آثار شایسته است.»

 هنر کاربردی؛ پلی برای نمایش تاریخ 
به جهانیان
 وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در بخشی از این مراسم با نگاهی به گذشته و آینده، مسیر تحول این جایزه را از پیوند با هویت ملی تا تبدیل شدن به یک شبکه ملی تولید و بازارسازی ترسیم کرد و درباره علت آغاز جایزه فیروزه گفت: «ده سال قبل این ایده شکل گرفت، چراکه همیشه هنر ایران، هنری بوده است که با هویت ایرانی مخلوط و درهم‌آمیخته بوده است. در طول هزاران سال تاریخ تمدنی ایران، هنر با هویت ایرانی پیوند داشته و امروز ما به‌عنوان کسانی که میراث‌بان این تاریخ کهن هستیم، نیاز داریم که بیش از گذشته آن را پاس بداریم.»  او در ادامه مسیر تبیین اهداف افزود: «به نظر می‌آمد موضوعاتی که شروع شد و البته قرار بود که ادامه پیدا کند، با حوزه‌های دیگری مثل هدایای فرهنگی، بحث نوشت‌افزار، عروسک، اسباب‌بازی و طراحی شخصیت، فرصتی باشد برای اینکه نسبت هنر کاربردی ما با هویت ایرانی برقرار شود؛ هم برای اینکه حافظه تاریخی این هویت را به هنر وصل کند، هم در فرهنگ ملی و هم در خرده‌فرهنگ‌های حوزه‌های مختلف، از جمله آداب و رسوم، حوزه پوشش، حوزه قصه، ضرب‌المثل و حوزه‌های دیگر.»  وزیر فرهنگ درباره نقش این هنر در تداوم نمادها ادامه داد: «همچنین این هنر کاربردی می‌تواند تاریخ ایران را به این هنرها وصل کند و ما بتوانیم از طریق هنر کاربردی، به نحوی تاریخ ایران را برای نسل‌های حاضر و آینده و همچنین جهانیان به نمایش بگذاریم. همچنین بتوانیم نمادهای هویتی خودمان را از طریق این هنرهای خلاقه استمرار دهیم؛ چه در حوزه مفاخر، چه در حوزه ایران تاریخی و چه در عناصر معنوی هویت ایرانی.»

 دستاوردهای ده سال گذشته
 او در ارزیابی عملکرد گذشته افزود: «در این ده سالی که گذشت، دوستان ما که در دبیرخانه جایزه فیروزه قرار داشتند، گام‌های خوبی را طی کردند.طبق اعلام برگزارکنندگان، ۵۰ هزار اثر در طی این دوره‌های متوالی به دبیرخانه آمده و بانک اطلاعات قابل توجهی تشکیل شده و طی 10سال استعدادهای درخشانی کشف شده است.  همچنین در سال جاری بیش از ۷۰ درصد آثار، از میان استعدادهای خلاقه نوپا و جدید بوده است.»  صالحی همچنین به ابعاد جغرافیایی این دستاورد اشاره کرد و گفت: «جایزه فیروزه در حوزه‌هایی که کار کرده، همچنین فرصت یک رصد ملی، استانی، منطقه‌ای و شهرستانی فراهم کرده است؛ یعنی بعد از این ۱۰ سال، در این حوزه‌هایی که جایزه در آنها کار کرده، ما یک نمای استانی داریم که در این استان‌ها و شهرستان‌های مختلف، در چه نقطه‌ای قرار داریم.»  او همچنین به فرصت‌هایی که برای حمایت‌ها و کسب‌وکارها و مؤسسات فراهم شده تا وارد صحنه حوزه صنایع خلاق شوند، اشاره کرد و گفت: «امسال هم یک ابتکار جدید را دوستان اضافه کردند؛ اینکه بتواند آثار برگزیده این ده سال، در نمایشگاه موقت و دائم به نمایش درآید تا بین تولیداتی که صورت گرفته و فضای مخاطبش، نسبت پایدارتری برقرار شود.»

 تبدیل «رویداد مقطعی» به «پلتفرم پیوسته»
 وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی درباره ضرورت همکاری‌های گسترده‌تر گفت: «اینکه جایزه فیروزه بتواند در صنایع خلاق وزارت فرهنگ قرار بگیرد و ما در حوزه‌های مختلف بتوانیم با این جایزه ۱۰ساله پیش برویم، طبیعتاً یک‌سری هم‌افزایی‌ها و همکاری‌های داخلی را لازم دارد که دوستان ما در دبیرخانه با بقیه مجموعه‌ها همکاری‌های لازم را ان‌شاءالله انجام خواهند داد تا جایزه فیروزه بتواند به یک نشانی از خلاقیت‌های صنعت و صنایع فرهنگی ما تبدیل شود.»  او با اشاره به نیاز به زیرساخت‌های جدید تأکید کرد: «در این حوزه‌ها، جایزه فیروزه و هم در حوزه‌های جدیدی که داریم جلو می‌رویم، لازم داریم شبکه ملی تولیدکنندگان را داشته باشیم و بتوانیم از این طریق، جایزه را از یک رویداد مقطعی به یک پلتفرم دائم و پیوسته تبدیل کنیم. طبیعتاً ویژگی جایزه‌ها و رویدادها این است که چند ماه قبل از شروع فعال می‌شوند و بعد از اختتامیه، در حقیقت مثل سفره‌ای که انداخته شده و دیگر باید جمع شود، این حالت را پیدا می‌کند. اینکه چگونه می‌شود از یک جایزه و رویداد به یک پلتفرم و یک شبکه پیوسته تولیدکنندگان و بازار تبدیل شد، این چشم‌انداز می‌تواند برای دهه دوم باشد.»

 چهار محور راهبردی آینده
 صالحی در بخش پایانی سخنان خود، نقشه راه آینده را در چهار محور مشخص کرد و درباره بحث تأمین مالی و کارهایی که در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی شروع شده، اشاره کرد: «ما مدت‌ها این مشکل را داشتیم که آثار هنری‌مان سنجش، اعتبارسنجی و قیمت‌گذاری روشنی نداشت. با گفت‌وگوهایی که صورت گرفت، الان این سامانه راه افتاده است و از همین طریق، طبیعتاً امکان توصیف آثار هنری در فضاهای مالی و بانکی میسر شده است. صندوق پژوهش و فناوری توسعه فرهنگ و هنر، شکل گرفته است، با یک سرمایه اولیه که قابلیت توسعه دارد. صندوق نیکوکاری فرهنگ و هنر نیز شکل گرفته که از همین طریق هم امکان تأمین‌های مالی جدید وجود دارد.»
 او در مورد محور چهارم توضیح داد: «محور چهارم تقویت بازارسازی است. بازار داخلی ما می‌تواند از محصولات صنایع خلاق فرهنگی، به‌طور عام و به‌طور خاص، در این چند محوری که تاکنون جایزه به آنها پرداخته است، بیشتر استفاده کند.»
 وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در نهایت بر دو ضرورت دیگر تأکید کرد و گفت: «مورد دیگری که باید نسبت به آن بیشتر بکوشیم، بحث آموزش و توانمندسازی است که در این حوزه باید اتفاق بیفتد. نکته دیگر هم‌افزایی‌های دستگاهی است. اگر ما به نفوذ فرهنگی و هویتی ایران فکر می‌کنیم، ایران ویژگی‌اش این بوده که این جغرافیا، خاص نبوده است.»