فرماندار بوشهر در گفتوگو با «ایران» تشریح کرد
نقشه راه ۵۰ ساله برای تابآوری شاهراه نفتی کشور
جزیره خارک با زیرساخت مقاوم، خدمات پایدار و نیروی انسانی متخصص استوار میماند
جزیره خارک، قلب تپنده صادرات نفت ایران و یکی از مهمترین نقاط ژئوپلتیکی خلیج فارس در حال ورود به مرحلهای تازه از برنامهریزی برای حفاظت از زیرساختهای حیاتی و تضمین تداوم خدمات در بلندمدت است؛ مرحلهای که تدوین «نقشه راه ۵۰ ساله تابآوری» را به یکی از محورهای اصلی آن تبدیل کرده است. استقرار تأسیسات گسترده نفت، گاز و برق در کنار جمعیت ساکن جزیره و وابستگی جزیره به مسیرهای دریایی و هوایی، خارک را به یک زیرساخت راهبردی با الزامات ویژه تبدیل کرده است. این جزیره که بار صادرات حدود ۹۰ درصد نفت کشور را بر دوش دارد، در جریان تجاوزات اخیر دشمن با ۵۴۸ اصابت موشک مواجه شد، اما با استمرار خدمت مسئولان، نیروهای مسلح و همراهی مردم، کارکنان صنعت برق و... به نمادی از ایستادگی، تابآوری و انسجام ملی تبدیل شد. تجربه این بحران نشان داد تابآوری خارک تنها به استحکام تأسیسات محدود نشده و به شبکههای پشتیبان، آمادگی نیروی انسانی، هماهنگی دستگاهها و ارتباط پایدار با سرزمین اصلی نیاز دارد. از این رو، نقشه راه ۵۰ ساله میتواند مسیر مقاومسازی و تضمین استمرار خدمات حیاتی این شاهراه نفتی کشور را ترسیم کند. خارک در روزهای تهدید، با حفظ آرامش، استمرار خدمت و همراهی مردم و نیروهای مسلح، به نمادی از ایستادگی، تابآوری و انسجام ملی تبدیل شد.
بیتا میرعظیمی
گروه ایران زمین
«محمد مظفری» فرماندار بوشهر درباره ضرورت ارتقای تابآوری زیرساختهای حیاتی جزیره خارک و با اشاره به پیشنهاد تدوین نقشه راه ۵۰ ساله برای افزایش تابآوری این جزیره به «ایران» گفت: «با توجه به جایگاه راهبردی خارک در حوزه انرژی کشور و استقرار زیرساختهای گسترده نفت، گاز و برق در این منطقه، تدوین یک نقشه راه بلندمدت برای توسعه و مقاومسازی زیرساختها ضروری است. این ضرورت تنها به حوزه انرژی محدود نمی شود و ابعاد پدافند غیرعامل، مدیریت بحران، مسائل اجتماعی و حتی ظرفیتهای گردشگری جزیره خارک و خارکو را نیز دربر میگیرد.» وی افزود: «جزیره خارک به دلیل استقرار تأسیسات عظیم انرژی و همچنین وجود جمعیت محلی و ساکنان دائمی، شرایط متفاوتی با بسیاری از مناطق کشور دارد و همین ویژگیها ایجاب میکند برنامهریزی برای زیرساختهای حیاتی آن با نگاه بلندمدت و مبتنی بر سناریوهای مختلف بحران انجام شود. در چنین برنامهای، تأمین پایدار برق و آب، استمرار خدمات حیاتی و پیشبینی ظرفیتهای مورد نیاز در سالهای آینده باید در اولویت قرار گیرد.»
تابآوری زیرساختی در بحران
فرماندار بوشهر با بیان اینکه زیرساختهای حیاتی جزیره در جریان بحرانهای اخیر عملکرد قابل قبولی داشتهاند، ادامه داد: «خوشبختانه با وجود محدودیتهای ذاتی یک جزیره و فشارهای ناشی از شرایط بحرانی، در حوزه تابآوری زیرساختهای برق و آب با اختلال گسترده و طولانیمدت مواجه نشدیم. بخشی از این پایداری نیز حاصل همکاری و ظرفیتهای موجود در مجموعههای انرژی مستقر در جزیره بوده است. وزارت نفت و شرکتهای نفتی مستقر در خارک در مواقع مورد نیاز برای تولید و تأمین برق و همچنین حفظ پایداری شبکه، همکاری قابل توجهی داشتهاند و وزارت نیرو نیز در این زمینه اقدامات خود را دنبال کرده است.» فرماندار بوشهر تأکید کرد: «با این حال، تابآوری یک وضعیت ثابت نیست و متناسب با تغییر شرایط، رشد نیازها و افزایش تهدیدات باید بهطور مستمر مورد بازنگری قرار گیرد. بنابراین لازم است مطالعات زیرساختی جزیره بهروزرسانی و نیازهای سالهای آینده در حوزه تأمین برق پایدار، آب و سایر خدمات حیاتی از هماکنون پیشبینی شود.»
وی درخصوص عملکرد شبکههای حیاتی در جریان حملات اخیر به جزیره خارک نیز گفت: «در روزهای جنگ، با وجود فشارهای واردشده، زیرساختهای حیاتی جزیره توانستند وظایف خود را ادامه دهند و اختلالی که موجب توقف خدماترسانی شود، ایجاد نشد. جزئیات برخی از مسائل به دلیل ماهیت راهبردی و امنیتی قابل طرح نیست، اما در مجموع، مدیریت انجامشده و آمادگی نیروهای تخصصی موجب شد جایگاه راهبردی خارک در حوزه انرژی کشور دچار اختلال جدی نشود.» مظفری یکی از مهمترین چالشهای زیرساختی خارک را در حوزه آب و فاضلاب دانست و گفت: «اگر بخواهیم از مهمترین مطالبات زیرساختی مردم خارک نام ببریم، موضوع فاضلاب یکی از موارد جدی است که سالهاست نیازمند توجه ویژه است. با وجود اختصاص اعتبارات در سالهای گذشته، این مسأله همچنان بهطور کامل برطرف نشده و لازم است وزارت نیرو با جدیت بیشتری در این حوزه ورود کند.» وی افزود: «برای حل مشکل فاضلاب خارک باید از ظرفیت همه دستگاهها و مجموعههای مستقر در جزیره استفاده کرد و در این زمینه میتوان از ظرفیت شرکتهای نفتی و وزارت نفت نیز کمک گرفت. همچنین توسعه آبشیرینکنهای جدید میتواند در افزایش پایداری تأمین آب جزیره مؤثر باشد و این ظرفیت نیز با همکاری وزارت نیرو و مجموعههای نفتی قابل توسعه است.» طبق گفته این مقام مسئول، خوشبختانه در سالهای اخیر و همچنین در جریان جنگ، در حوزه تأمین آب با اختلال جدی و طولانیمدت مواجه نبودیم، اما مسأله فاضلاب همچنان یکی از مطالبات مهم مردم است و باید برای رفع آن راهکار عملیاتی و پایدار تعریف شود.
سرمایه انسانی، ستون تابآوری
«مظفری» در ادامه با اشاره به نقش نیروی انسانی در افزایش تابآوری زیرساختهای حیاتی تصریح کرد: «هیچ میزان از پیشرفت فناوری، استحکام زیرساختها و تجهیزاتی که در اختیار داریم، بدون نیروی انسانی آموزشدیده، متخصص، متعهد و آماده نمیتواند تابآوری واقعی ایجاد کند. نیروی انسانی در کنار فناوری و تجهیزات، مهمترین مؤلفه حفظ پایداری خدمات در شرایط بحرانی است.» وی ادامه داد: «اگر نیروها آموزش ندیده باشند، تمرین و مانورهای مستمر نداشته باشند، برای سناریوهای مختلف بحران آماده نشده باشند و از تخصص و تعهد لازم برخوردار نباشند، حتی پیشرفتهترین تجهیزات نیز نمیتواند تضمینکننده استمرار خدمات باشد. بنابراین سرمایهگذاری در حوزه آموزش، برگزاری رزمایش و مانورهای تخصصی، ارتقای مهارتها و تقویت انگیزه و تعهد نیروهای انسانی باید بهعنوان بخش جداییناپذیر برنامههای تابآوری مورد توجه قرار گیرد.» مظفری با اشاره به تجربه نیروهای خدماتی در جریان حملات اخیر گفت: «در روزهای جنگ، نیروهای تخصصی حوزههای آب و برق و سایر دستگاههای خدماترسان در استان بوشهر و جزیره خارک شبانهروز در آمادهباش بودند. در مواردی که انفجار یا اصابت رخ داد، نیروهای عملیاتی در نخستین فرصت در محل حاضر شدند و اجازه ندادند اختلالها به خاموشی یا توقف طولانیمدت خدمات منجر شود. این حضور مستمر و مسئولانه، نمونه روشنی از نقش سرمایه انسانی در افزایش تابآوری زیرساختهاست.» وی افزود: «در جریان این شرایط، برخی نیروهای خدماتی در نقاط مختلف استان در معرض موج انفجار و ترکش قرار گرفتند، اما خدمترسانی متوقف نشد. نیروهای آب، برق، اورژانس، هلالاحمر و سایر مجموعههای امدادی با وجود مخاطرات موجود، مسئولیت خود را ادامه دادند. در بوشهر نیز با وجود آسیبدیدن برخی نیروها و وقوع انفجارهای گسترده در اطراف تأسیسات، تلاش شد خدمات آب و برق شهر بدون وقفه ادامه پیدا کند. این تجربه نشان داد که تخصص، آموزش، آمادگی عملیاتی و تعهد نیروهای انسانی، یکی از مهمترین ارکان تابآوری کشور در شرایط بحرانی است.»
فرماندار بوشهر درباره هماهنگی میان دستگاههای مختلف برای مدیریت بحران در خارک نیز اظهار کرد: «یکی از نقاط قوت موجود در جزیره این است که مجموعههای مختلف خود را از یکدیگر جدا نمیدانند. فرمانداری، بخشدار ویژه خارک، نیروهای نظامی، مجموعههای صنعت نفت و انرژی، دستگاههای خدماترسان و نیروهای مردمی در شرایط بحرانی در کنار یکدیگر قرار میگیرند و همین هماهنگی، ظرفیت قابل توجهی برای مدیریت بحران ایجاد کرده است.» وی گفت: «شرکتهای نفتی مستقر در خارک علاوه بر نقش خود در حوزه تولید و انرژی، در قالب مسئولیتهای اجتماعی نیز در تأمین برخی خدمات مورد نیاز مردم مشارکت دارند. در حوزه حملونقل دریایی و هوایی، ایجاد بسترهای جابهجایی مسافران و ارائه خدمات با هزینه پایین یا در برخی موارد بهصورت رایگان از جمله اقداماتی است که به استمرار ارتباط جزیره با سرزمین اصلی کمک کرده است. این همکاری در حوزههای آموزشی، فرهنگی و ورزشی و همچنین توسعه زیرساختهای مورد نیاز مردم نیز قابل مشاهده است.»
تابآوری با ظرفیتهای پشتیبان
«محمد مظفری» با اشاره به نقش نیروگاههای موجود در جزیره در تأمین برق بخش مسکونی خارک افزود: «برق مورد نیاز بخش مسکونی جزیره تا حد زیادی از ظرفیت نیروگاههای موجود در خود جزیره تأمین میشود و در صورت بروز نقص فنی یا خروج موقت یک مجموعه از مدار، امکان استفاده از ظرفیت سایر نیروگاههای مستقر در جزیره وجود دارد. این ظرفیت پشتیبان، یکی از مؤلفههای مهم تابآوری شبکه برق خارک محسوب میشود و باید در برنامههای بلندمدت توسعه زیرساخت نیز تقویت شود.» وی با اشاره به اهمیت استمرار ارتباط خارک با سرزمین اصلی در شرایط بحران گفت: «جزیره خارک فاقد مسیر زمینی به سرزمین اصلی است و ارتباط آن با سرزمین اصلی از طریق مسیرهای دریایی و هوایی انجام میشود؛ بنابراین استمرار این مسیرها برای تأمین نیازهای مردم، انتقال کالا و حفظ فعالیتهای اقتصادی و انرژی جزیره اهمیت حیاتی دارد. در جریان حملات اخیر، حتی تلاش برای ایجاد اختلال در مسیرهای دریایی و هدف قرار گرفتن شناورهای مسافربری از سوی دشمن نیز نتوانست ارتباط جزیره با سرزمین اصلی را متوقف کند.»
فرماندار بوشهر خاطرنشان کرد: «استمرار رفتوآمد مسافری، حمل کالا و تأمین نیازهای جزیره در شرایط جنگی، حاصل عملکرد یک دستگاه بهتنهایی نبود، بلکه نتیجه همکاری و هماهنگی میان مجموعههای اداری، نظامی، انرژی، خدماترسان و مردم بود. استفاده همزمان از ظرفیتهای رسمی، تولیدی و مردمی موجب شد ارتباط خارک با سرزمین اصلی حتی برای یک ساعت نیز بهطور کامل قطع نشود.» مظفری در پایان تأکید کرد: «تجربه بحرانهای اخیر نشان داد که تابآوری خارک صرفاً به استحکام تأسیسات یا وجود تجهیزات پشتیبان وابسته نیست، بلکه مجموعهای از عوامل شامل زیرساخت مقاوم، ظرفیتهای جایگزین، آمادگی عملیاتی، هماهنگی بین دستگاهها، دسترسی پایدار به آب و برق، استمرار مسیرهای ارتباطی و مهمتر از همه نیروی انسانی متخصص و متعهد این تابآوری را شکل میدهد.
از این رو، تدوین نقشه راه ۵۰ ساله برای خارک میتواند فرصتی برای یکپارچهسازی این ظرفیتها و پیشبینی نیازهای آینده جزیره با رویکرد پدافند غیرعامل، مدیریت بحران و استمرار خدمات حیاتی باشد.»
