روزبه بابازاده‌مقصودلو
مدیرعامل انجمن ملی اینترنت اشیا و علوم داده

جامعه ایران با روند رو به رشد سالمندی مواجه است و این تغییــر جمعیتــی، ضرورت بازنگری در شیوه‌های مراقبت، پایش و ارائه خدمات سلامت را بیش از گذشته نمایان کرده است.
در کنار مسائل پزشکی، نباید از ابعاد اجتماعی سالمندی نیز غافل شد. تنهایی و کاهش ارتباطات اجتماعی یکی از موضوعاتی است که باید در طراحی خدمات آینده سالمندان مورد توجه قرار گیرد.
فناوری اگر درست طراحی و استفاده شود، می‌تواند در حفظ استقلال، افزایش ایمنی و تقویت ارتباط سالمندان با خانواده و شبکه مراقبتی آنان نقش مؤثری داشته باشد؛ البته نه به‌عنوان جایگزین ارتباط انسانی، بلکه به‌عنوان ابزاری برای تقویت آن.
سلامت هوشمند می‌تواند نقطه اتصال این نیازها با ظرفیت‌های فناوری باشد. اینترنت اشیا، هوش مصنوعی و علوم داده این امکان را فراهم می‌کنند که بخشی از اطلاعات مرتبط با وضعیت حرکتی و رفتاری سالمندان به‌ صورت مستمر جمع‌آوری و تحلیل شود و در صورت تعریف درست فرآیندها، این داده‌ها به اطلاعات قابل استفاده برای خانواده‌ها، مراقبان و متخصصان سلامت تبدیل شوند.
با این حال، مسأله اصلی صرفاً در اختیار داشتن فناوری نیست. تجربه ما در حوزه هوشمندسازی نشان می‌دهد موفقیت زمانی اتفاق می‌افتد که مسأله واقعی به‌درستی تعریف شود، ذی‌نفعان در کنار یکدیگر قرار گیرند و فناوری متناسب با نیاز واقعی طراحی و اجرا شود. به همین دلیل، همکاری میان یک مجموعه علمی و بالینی و یک سازمان مردم‌نهاد فعال در حوزه فناوری می‌تواند اهمیت ویژه‌ای داشته باشد.
تفاهمنامه همکاری میان جهاد‌‌ دانشگاهی علوم پزشکی شهید ‌بهشتی و انجمن ملی ترویج اینترنت اشیا و علوم داده که به‌تازگی به امضا رسیده نیز بخشی از همین رسالت و فرصتی است برای آنکه یک بار دیگر درباره نسبت فناوری و مسائل واقعی جامعه صحبت کنیم.
این انجمن ملی به‌عنوان یک سازمان مردم‌نهاد (NGO) تلاش می‌کند نقش خود را در ایجاد ارتباط میان دانشگاه، صنعت، شرکت‌های فناور، متخصصان، نهادهای اجتماعی و صاحبان مسأله ایفا کند.
از نگاه ما، اکوسیستم هوشمندسازی زمانی شکل می‌گیرد که این بازیگران بتوانند در کنار یکدیگر، از مرحله شناسایی مسأله و ایده‌پردازی تا توسعه، پیاده‌سازی و ارزیابی راهکار حرکت کنند.
تفاهمنامه حاضر نیز در همین چارچوب قابل تعریف است. حوزه سالمندی و سلامت هوشمند، یکی از عرصه‌هایی است که می‌توان در آن ظرفیت‌های فناوری را به یک نیاز اجتماعی مشخص متصل کرد. در کنار این حوزه، مسائل متعدد دیگری نیز در کشور وجود دارد که نیازمند رویکردهای هوشمند، داده‌محور و بین‌رشته‌ای هستند. نگاه ما، توسعه همین رویکرد در ابعاد مختلف زندگی و فعالیت جامعه است؛ با این اصل که هر فناوری باید در نهایت بتواند ارزش واقعی ایجاد کند.
امیدواریم این همکاری به جای آنکه صرفاً به یک سند محدود باشد، به تعریف پروژه‌های واقعی، توسعه راهکارهای بومی و ایجاد نمونه‌هایی قابل توسعه در حوزه سلامت هوشمند منجر شود. برای ما، موفقیت زمانی معنا دارد که نتیجه فناوری در زندگی مردم دیده شود؛ چه در افزایش امنیت و استقلال یک سالمند، چه در کاهش نگرانی یک خانواده و چه در ارتقای کیفیت خدمات سلامت.
فناوری زمانی ارزشمند است که از یک قابلیت فنی فراتر رود و به ابزاری برای حل مسائل واقعی و ساختن زندگی بهتر تبدیل شود.