محبوبه ستارزاده
گروه علم و فناوری

اگر یک قرن پیش، رادیو نماد آینده بود، امروز نوبت به روبات‌هایی رسیده که رنگ و جنس لباس‌های داخل ماشین لباسشویی را تشخیص می‌دهند، جاروبرقی‌هایی که می‌توانند اشیای برزمین افتاده را جمع کنند و حتی تخت‌هایی که برای خوابیدن و استراحت، برنامه دارند. نمایشگاه IFA برلین که از سال ۱۹۲۴ مسیر تحول فناوری را دنبال کرده، امسال در صدودومین سال فعالیت خود تصویری از آینده‌ای ارائه می‌دهد که دیگر چندان دور به نظر نمی‌رسد؛ آینده‌ای که در آن هوش مصنوعی به آشپزخانه، اتاق خواب، خودرو، وسایل حمل‌ونقل و حتی مراقبت از حیوانات خانگی راه پیدا کرده است. شعار امسال نمایشگاه یعنی «آینده همین حالاست»، شاید بهترین توصیف برای محصولاتی باشد که امسال در برلین به نمایش درآمده‌اند. نمایشگاه ایفا برلین2026 (IFA Berlin)که از 4 سپتامبر(13شهریور) در برلین آغاز به کار کرده، روز گذشته(17شهریور -
 ۸ سپتامبر) به کار خود پایان داد.
خانه‌ای که نیازها را پیش‌بینی می‌کند
یکی از واضح‌ترین نمونه‌های این تغییر را می‌توان در غرفه برندهایر (Haier) دید. این شرکت، خانه هوشمندی را به نمایش گذاشته که در آن هوش مصنوعی از یک قابلیت جانبی به مغز هماهنگ‌کننده خانه تبدیل شده است. ماشین لباسشویی Vision 15 با استفاده از دوربین و حسگرها می‌تواند نوع و رنگ لباس‌ها، حجم لباس، میزان کف و شرایط شست‌وشو را تشخیص دهد و تنظیمات مناسب را انتخاب کند و به این ترتیب کاربر کمتر مجبور می‌شود درباره اینکه «کدام برنامه را انتخاب کنم؟» فکر کند.
در آشپزخانه نیز همین فلسفه دنبال می‌شود. فر Ultimate Series 6 می‌تواند با دوربین داخلی، غذا را تشخیص دهد، میزان پخت آن را زیر نظر بگیرد و پس از رسیدن غذا به وضعیت مطلوب، فر را خاموش کند. نمونه اولیه یخچال Maestro نیز با هدف بهبود نگهداری مواد غذایی و یادآوری شرایط مناسب نگهداری، طراحی شده است. البته هایر تنها شرکتی نیست که خانه آینده را این‌گونه تصور می‌کند. Cozyla نیز در IFA نشان داده است که هوش مصنوعی می‌تواند از برنامه‌ریزی وعده‌های غذایی و تقویم خانوادگی گرفته تا هماهنگی وظایف اعضای خانه را انجام دهد.
روبات‌ها، از صحنه نمایش تا کف کارخانه
اگر یک بخش از IFA امسال بیش از همه نگاه‌ها را به خود جلب کرده باشد، احتمالاً روبات‌ها هستند. روبات CyberOne شیائومی با بازدیدکنندگان تعامل می‌کرد و حتی حرکات ساده انسانی را پاسخ می‌داد. به‌عنوان مثال وقتی بازدیدکننده یک بخش قلب را با دستش درست کرد، این روبات موفق شد نیمه دیگر قلب را درست کند. در سوی دیگر، روبات‌های Unitree با اجرای حرکات موزون و نمایش توانایی‌های حرکتی خود، بیشتر شبیه ستاره‌های یک نمایش بودند تا ماشین‌های صنعتی، اما باید به این موضوع دقت کرد که پشت این نمایش‌های سرگرم‌کننده، هدفی جدی‌تر یعنی انتقال روبات‌های انسان‌نما از آزمایشگاه به کارخانه‌ها، انبارها و محیط‌های کاری وجود دارد.
Agibot A3 هم نمونه دیگری از این مسیر در نمایشگاه ایفا برلین 2026 بود. این روبات انسان‌نما با وزن حدود ۵۵ کیلوگرم، قابلیت جابه‌جایی، کنترل صوتی و تعامل فیزیکی دارد و می‌تواند میان تعداد زیادی روبات، هماهنگی مورد نیاز را ایجاد کند. روبات‌های صنعتی Pudu نیز در IFA نشان دادند که دنیای علم روباتیک فقط به انسان‌نماها محدود نمی‌شود. در این رویداد روبات چهارپای D5 که ویژه بازرسی و گشتزنی طراحی شده و همچنین مدل D7، روبات مناسب کاربردهای تولیدی و لجستیکی به نمایش درآمدند.

جاروبرقی‌های روباتیک جذاب در برلین
اما شاید جذاب‌ترین نشانه ورود روبات‌ها به زندگی روزمره را بتوان جاروبرقی‌های ارائه شده در نمایشگاه ایفا 2026 دانست. جاروبرقی روباتیک Roborock Saros Z70 با بازوی روباتیک ویژه خود می‌تواند اشیایی مانند جوراب یا دمپایی را از مسیر کنار بزند. کمپانی Dream نیز امسال جاروبرقی‌هایی مجهز به دوربین و هوش مصنوعی معرفی کرد که توانایی تشخیص دامنه گسترده‌ای از اشیا و انواع آلودگی را دارند. به این ترتیب اشیای ریز توسط جاروبرقی خورده نمی‌شوند و تنها از سر راه روبات کنار می‌روند. فضای بیرون خانه هم از نظر فناوران دور نمانده و جاروبرقی Roborock Z1 Lidar
در نمایشگاه ارائه شد؛ این جاروبرقی روباتیک می‌تواند باغ را نقشه‌برداری کند، موانع را تشخیص دهد و مسیر حرکت خود را تنظیم کند.
کوچک‌ترین جاروبرقی روباتیک در کل برلین هم امسال در IFA 2026 به نمایش درآمد. جاروبرقی روباتیک X1 Pro برای تمیز کردن رختخواب و تشک طراحی شده و می‌تواند در عرض 20 دقیقه گرد و غبار، کنه‌ها و مو را از تشک پاک کند. حسگرهای ویژه، مانع از افتادن آن از روی تخت می‌شوند و درصورت نزدیک شدن به لبه‌، متوقف می‌شود، می‌چرخد و به کار خود ادامه می‌دهد.

وقتی فناوری با سلامت پیوند می‌خورد
امسال شرکت‌های فناوری به بدن انسان نیز توجهی خاص داشتند و جالب‌ترین نمونه آن را می‌توان اگزواسکلتون(اسکلت بیرونی)Hypershell X Ultra S 
دانست.این روبات اسکلتی هوشمند، درواقع وسیله‌ای سبک است که برای کمک به حرکت، پیاده‌روی، دوچرخه‌سواری و دویدن افراد طراحی شده است. این اسکلت بیرونی Hypershell X Ultra S پیش از این و در مراحل آزمایشی، به «آدریانا براونلی»، کوهنورد انگلیسی 23 ساله که رکورد جوان‌ترین زن صعودکننده به 14 قله 8000 متری را شکسته، کمک کرد به قله اورست با دمای منفی ۳۰ درجه صعود کند.X Ultra S یک سیستم کنترل حرکت هوش مصنوعی سرتاسری است که از یک مدل هوش مصنوعی برای تبدیل مستقیم داده‌های خام حسگر به گشتاور موتور استفاده می‌کند و امکان پاسخ سریع‌تر، سازگاری روان‌تر و هماهنگی طبیعی‌تر انسان و ماشین را فراهم می‌کند.
نظارت مسواک بر سلامت دندان‌ها
در این رویداد، کمپانی دایسون مسواک فناورانه
Dyson CameraJet را به نمایش گذاشت که مجهز به دوربین Gap Optical Targeting است.این دوربین در حین مسواک زدن، در هرثانیه ۲۸ تصویر از دندان‌های شما بویژه فواصل بین دندانی می‌گیرد و یک مدل هوش مصنوعی داده‌ها را تجزیه و تحلیل می‌کند. اگر جایی از دندان به خوبی تمیز نشده باشد، به کاربر هشدار داده می‌شود که بیشتر به سمت فواصل بین دندانی برود و آن را تمیز کند. در صورت تشخیص پوسیدگی هم به کاربر اطلاع می‌دهد.

از لپ‌تاپ رول‌شونده تا گوشی‌های پرکار
در بخش رایانه نیز IFA نشان داد که رقابت بر سر شکل دستگاه‌ها هنوز تمام نشده است. برند لنوو لپ تاپ رول شونده Project Swan را به نمایش گذاشت که نمایشگر ۱۴ اینچی آن می‌تواند تا حدود ۱۷ اینچ گسترش پیدا کند. اگر این فناوری به محصول نهایی برسد، این لپ‌تاپ می‌تواند بدون افزایش چشمگیر ابعاد بدنه، فضای کاری بزرگ‌تری در اختیار کاربر بگذارد.
امسال اپل هم مانیتور ویژه‌ای برای مک ارائه داده کهUPerfect Omega One نام دارد؛یک نمایشگر OLED تاشو۱۶.۳ اینچی که واقعاً از وسط تا می‌شود و برای کاربران مک‌بوک در سفر عالی به نظر می‌رسد. وقتی نمایشگر کاملاً صاف باشد، به سختی می‌توانید نقطه خمیدگی را تشخیص دهید. برند ایسر هم دستگاهی به نام Project DualPlay Mini را نمایش داد؛ دستگاهی که مرز میان کنسول بازی دستی و لپ‌تاپ کوچک را محو می‌کند. نمایشگر این دستگاه می‌تواند بچرخد و روی کیبورد قرار گیرد و در عمل یک کنسول بازی به رایانه‌ای کوچک تبدیل شود. در دنیای تلفن همراه نیز Xiaomi 18 Fold به عنوان یکی از محصولات مورد توجه نمایشگاه ظاهر شده است؛ یک گوشی تاشو با نمایشگر عریض، سخت‌افزار قدرتمند و تمرکز شیائومی بر تراشه اختصاصی XRing O3.در کنار آن، Tecno
 با یک گوشی مفهومی تقریباً بدون حاشیه تلاش کرده یکی از قدیمی‌ترین اهداف طراحی تلفن‌های هوشمند یعنی رساندن نمایشگر به نزدیک‌ترین نقطه ممکن به لبه‌های بدنه را دوباره مطرح کند. موتورولا، یکی از شرکت‌های زیرمجموعه لنوو هم در نمایشگاه IFA 2026 از مجموعه‌ای جدید از دستگاه‌ها، از جمله گوشی هوشمند موتورولا اج ۷۰ پلاس و ساعت هوشمند موتو واچ اولترا رونمایی کرد. گوشی موتورولا اج ۷۰ پلاس پرچمدار صفحه نمایش 6.78 اینچی Extreme AMOLED دارای چهار لبه منحنی و کنتراست بهبود یافته است. این گوشی هوشمند همچنین باتری ۶۵۰۰ میلی‌آمپرساعتی دارد و با هر بار شارژ تا ۴۲ ساعت مکالمه، ۳۴ ساعت پخش ویدیو یا تا ۲۳ ساعت گشت و‌گذار در رسانه‌های اجتماعی را پشتیبانی می‌کند. ساعت هوشمند موتو واچ اولترا هم شامل ابزارهایی برای نظارت بر استرس، تجزیه و تحلیل خواب، تمرینات، فعالیت بدنی و مصرف کالری است و کالری‌های سوزانده شده را براساس ضربان قلب، حرکت مچ دست، وزن و سن کاربر تخمین می‌زند.کاربران می‌توانند بدون نیاز به تلفن هوشمند خود، با این ساعت هوشمند اعلان‌ها را دریافت کنند و برقراری تماس یا ارسال پیام نیز امکانپذیر است.

برش

مروری بر «ایفا» برلین

IFA با عمری بیش از یک قرن، یکی از مهم‌ترین صحنه‌های نمایش فناوری در جهان محسوب می‌شود. این رویداد در سال ۱۹۲۴ با تمرکز بر فناوری‌های رادیویی آغاز شد؛ اما خیلی زود نشان داد که قرار است فراتر از رادیو حرکت کند. تلویزیون در سال ۱۹۲۸ به نمایشگاه راه یافت و در سال ۱۹۳۰ آلبرت اینشتین سخنرانی افتتاحیه نمایشگاه را برعهده داشت. جنگ جهانی دوم باعث توقف برگزاری نمایشگاه در دهه ۱۹۴۰ شد و IFA در سال ۱۹۵۰ دوباره فعالیت خود را از سر گرفت. در سال ۱۹۶۷ نیز تلویزیون رنگی به یکی از نقاط عطف نمایشگاه تبدیل شد.اما اگر تاریخ IFA را ورق بزنیم، تفاوت نمایشگاه امروز با اولین دوره‌ها شگفت‌انگیز است. رادیوهای اولیه جای خود را به تلویزیون، کامپیوتر، تلفن هوشمند، لوازم خانگی مجهز به فناوری اینترنت اشیا(IOT)، هوش مصنوعی و روبات‌های انسان‌نما داده‌اند. IFA 2026 بیش از هر چیز نشان می‌دهد که رقابت شرکت‌ها دیگر فقط بر سر ساخت یک دستگاه بهتر نیست؛ مسأله اصلی، ساختن اکوسیستمی است که دستگاه‌های مختلف بتوانند در آن با یکدیگر ارتباط برقرار کنند و بخشی از تصمیم‌گیری‌های روزمره را برعهده بگیرند.