رضوانه رضایی‌پور
گروه سیاسی

شما از ابتدای این دوره مدیریتی بر موضوع تحول مهارت تأکید داشته‌اید. مسأله اصلی که در آغاز کار با آن مواجه شدید چه بود؟
در آغاز این دوره، ارزیابی وضعیت اداره‌ کل و مراکز آموزشی نشان داد استان تهران ظرفیت بسیار گسترده‌ای در حوزه آموزش مهارتی دارد، اما برای اینکه این ظرفیت بتواند اثرگذاری بیشتری داشته باشد، به انسجام مدیریتی، احیای ارتباطات بین‌دستگاهی، مشارکت فعال صنعت و بخش خصوصی، نوسازی زیرساخت‌ها و تغییر معیار ارزیابی از «تعداد دوره‌ها» به «نتایج اشتغال و تولید» نیاز داریم. بر همین اساس، راهبرد مدیریتی ما بر چهار ‌گذار اصلی متمرکز شد؛ اول، حرکت از مدیریت روزمره به مدیریت تحول‌گرا؛ دوم، حرکت از آموزش عرضه‌محور به مهارت‌آموزی تقاضامحور؛ سوم، عبور از تمرکز صرف بر آمار دوره‌ها به سمت سنجش اثربخشی و اشتغال‌پذیری و چهارم، تبدیل ارتباطات پراکنده به یک شبکه تصمیم‌سازی در سطح استان.

 اگر بخواهید دستاورد محوری این دوره را بیان کنید، به چه موضوعی اشاره می‌کنید؟
دستاورد اصلی ما صرفاً افزایش فعالیت‌های آموزشی نبوده است. آنچه اهمیت دارد، ایجاد زیرساخت نهادی برای حرکت اداره‌ کل آموزش فنی ‌و حرفه‌ای استان تهران از جایگاه مجری دوره‌های آموزشی به سمت تنظیم‌گر، شبکه‌ساز و راهبر زیست‌بوم مهارت و اشتغال استان است. هدف ما این است که مراکز فنی‌ و حرفه‌ای صرفاً محل برگزاری کلاس نباشند، بلکه هر مرکز بتواند به یکی از کانون‌های توسعه مهارت، تولید و اشتغال منطقه خودش تبدیل شود.

عملکرد کمی اداره‌ کل در این مدت چگونه بوده است؟
در این دوره در مجموع بیش از 9 میلیون نفرـ ساعت آموزش مهارتی در استان تهران ارائه شده است. از این میزان، بیش ار 6 میلیون نفرـ ساعت آموزش توسط بخش خصوصی و بیش از7/2 میلیون نفرـ ساعت در بخش دولتی ارائه شده است.
همچنین حدود 42 هزار مورد آزمون و ارزیابی مهارت انجام شده، ۶۹۲ مورد بازرسی هوشمند و میدانی صورت گرفته و ۹۳۴ پروانه تأسیس آموزشگاه آزاد صادر شده و 230 هزار نفرـ ساعت آموزش دولتی برای گروه‌های در معرض آسیب‌های اجتماعی ارائه شده است. البته تأکید ما این است که در کنار این شاخص‌های کمی، باید بتوانیم شاخص‌هایی مانند میزان اشتغال مهارت‌آموختگان، رضایت کارفرمایان و اثربخشی واقعی دوره‌ها را نیز به‌ صورت دقیق اندازه‌گیری کنیم.

برای ایجاد این تحول در درون مجموعه چه اقداماتی انجام شده است؟
 ابتدا مرحله ارزیابی، مسأله‌شناسی، برنامه‌ریزی و تهیه مستندات اجرایی مبتنی بر احکام سند تحول استان تهران انجام شد.
در ادامه ۷ کارگروه تخصصی با مأموریت مشخص، مسئول مشخص و خروجی‌های مورد انتظار تشکیل شد تا اجرای سند تحول از سطح برنامه و سند خارج و وارد فرآیند اجرایی شود.همچنین در یک همایش آموزشی یک روزه مدیران، ۲۹ مرکز دولتی با امضای منشور حرفه‌ای مراکز در یک جهت‌گیری مدیریتی مشترک قرار گرفتند. در این چارچوب تلاش کردیم نقش رؤسای مراکز را از اداره‌کننده واحد آموزشی به مدیر توسعه مهارت منطقه بازتعریف کنیم.از این پس موضوعاتی مانند اشتغال مهارت‌آموختگان، رضایت مخاطبان، ارتباط با کارفرما، جذب منابع و اثربخشی تفاهمنامه‌ها نیز باید در ارزیابی عملکرد مراکز مورد توجه قرار گیرد.

یکی از برنامه‌های شما توسعه مدیریت هیأت‌ امنایی مراکز بوده است. این طرح در چه وضعیتی قرار دارد؟
یکی از جهت‌گیری‌های ما توسعه مدیریت مشارکتی و استفاده از ظرفیت صنعت، بخش خصوصی، خیرین مهارتی و نهادهای محلی است. در حال حاضر ۴ مرکز کوییکا، شهید چمران مشیریه، اقدسیه و شهید سهی در الگوی مدیریت هیأت‌ امنایی تثبیت شده‌اند. همچنین برای مراکز شهرری، فیروزکوه، شهرقدس و پردیس پرونده تشکیل شده و این مراکز وارد مرحله تعیین اعضای هیأت ‌امنا و صدور احکام شده‌اند. بنابراین سبد توسعه مدیریت هیأت‌ امنایی از ۴ مرکز فعال به ۸ پرونده اجرایی افزایش یافته است. هدف ما از این سیاست این است که صنعت، بخش خصوصی، خیرین مهارتی و ظرفیت‌های محلی بتوانند به ‌صورت مستقیم در سیاست‌گذاری، تجهیز و توسعه ظرفیت مراکز آموزشی مشارکت داشته باشند.

اتصال آموزش فنی ‌و حرفه‌ای به صنعت و بازار کار یکی از مطالبات جدی است. در این حوزه چه اقداماتی انجام شده است؟
 یکی از مهم‌ترین تغییراتی که دنبال کرده‌ایم، حرکت از آموزش عرضه‌محور به آموزش تقاضامحور است. در این راستا نشست هم‌افزایی با مدیران عامل ۷ شهرک صنعتی استان تهران برگزار شد و درباره زمان‌بندی بازدیدهای مستمر، نیازسنجی نیروی انسانی و طراحی همکاری‌های اجرایی در قالب کنسرسیوم‌های مهارتی توافق صورت گرفت. بازدیدهای برنامه‌ریزی ‌شده از شهرک‌ها و واحدهای تولیدی نیز آغاز شده است تا نیازهای واقعی نیروی انسانی را مستقیماً شناسایی کنیم و آموزش‌ها متناسب با همین نیازها طراحی شوند. در این مدت همکاری با صنایع خودرو، پوشاک، مبلمان، تجهیزات پزشکی، پلیمر و بازیافت، ساختمان و چرم مصنوعی توسعه ‌یافته است. همچنین تعامل با انجمن‌ها، اتحادیه‌ها، بنگاه‌های اقتصادی و آموزشگاه‌های آزاد گسترش پیدا کرده تا مهارت‌آموزی در ابتدای زنجیره تولید و تأمین نیروی انسانی ماهر قرار گیرد.

منظورتان از کنسرسیوم مهارتی چیست؟
هدف این است که صنعت و مجموعه آموزش مهارتی به‌ جای همکاری‌های مقطعی، وارد یک رابطه ساختاری و پایدار شوند. صنعت نیاز نیروی انسانی خودش را مشخص کند، ما ظرفیت آموزشی را بر اساس آن نیاز تنظیم کنیم و مراکز دولتی، آموزشگاه‌های آزاد و سایر ظرفیت‌های موجود، در یک مدل مشترک وارد فرآیند شوند. در واقع، آموزش باید از «نیاز بازار کار» شروع شود و به «اشتغال» برسد، نه اینکه ابتدا آموزش ارائه کنیم و بعد به دنبال بازار کار برای آن باشیم.

در حوزه نوسازی زیرساخت‌ها و استفاده از شیوه‌های جدید آموزشی چه اقداماتی انجام شده است؟
در این حوزه چند مسیر را به ‌صورت همزمان دنبال کرده‌ایم. یکی از اقدامات، راه‌اندازی کارگاه آموزش انرژی خورشیدی با ظرفیت ۱۳٫۵ کیلووات در مرکز تخصصی فناوری‌های خودرویی کوییکا بوده است.
همچنین بستر توسعه آموزش‌های برخط، محتوای غیرحضوری و آزمون‌های آزمایشی مجازی ایجاد شده و سازوکار مشترکی برای نظارت بر آموزش آنلاین در حال شکل‌گیری است. مرکز مشترک مهارت‌آموزی شاهدشهر و صباشهر نیز با برنامه آموزشی در ۵ رشته مورد نیاز منطقه راه‌اندازی شده است.علاوه بر این، ظرفیت‌سنجی اجرای گسترده طرح «همنوا» در شهرستان‌های فیروزکوه، بهارستان، قرچک، ملارد، شهرقدس، شهرری و کهریزک آغاز شده است تا ظرفیت مراکز فنی‌ و حرفه‌ای و هنرستان‌ها به یکدیگر متصل شود.

یکی از محورهای گزارش عملکرد شما بازسازی جایگاه بین‌دستگاهی فنی‌ و حرفه‌ای تهران است. منظورتان چیست؟
یکی از مسائل مهم این بود که موضوع مهارت‌آموزی باید دوباره در متن تصمیم‌گیری‌های کلان استان قرار گیرد. در این راستا نشست راهبردی با محمدصادق معتمدیان، استاندار تهران برگزار شد و بازدیدهای مشترکی از گروه‌ها و مراکز هدف از جمله مدارس، مراکز بهزیستی و زندان‌های استان انجام گرفت. همچنین شورای مهارت استان با حضور حشمت‌الله عسگری، معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری تهران و دستگاه‌های عضو برگزار شد تا سیاست‌های مهارتی با برنامه‌های اشتغال، تولید و توسعه اقتصادی استان هم‌راستا شود.

همکاری با آموزش‌ و پرورش در چه سطحی دنبال می‌شود؟
همکاری‌های راهبردی با مجید پارسا، مدیرکل آموزش ‌و پرورش شهر تهران و یوسف بهارلو، مدیرکل آموزش‌ و پرورش شهرستان‌های استان تهران توسعه‌ یافته است. محور اصلی این همکاری، پیوند ظرفیت مدارس و هنرستان‌ها با مراکز مهارتی و توسعه طرح‌های «ایران ماهر» و «همنوا» است. اعتقاد داریم مهارت‌آموزی باید از دوران مدرسه جدی گرفته شود و دانش‌آموز در کنار آموزش عمومی، فرصت کسب یک مهارت واقعی و قابل استفاده را هم داشته باشد.

نقش شهرستان‌ها در این برنامه چیست؟
شبکه هماهنگی با فرمانداری‌های ۱۶گانه استان تهران ایجاد و نشست‌های مشترکی برای استقرار مأموریت توسعه مهارت در سطح شهرستان‌ها و فعال‌سازی ظرفیت‌های محلی برگزار شده است. همچنین تعامل با نمایندگان مجلس، شهرداری‌ها، تشکل‌های اقتصادی، دستگاه قضایی و نهادهای اجتماعی توسعه ‌یافته تا مهارت‌آموزی به یک مأموریت مشترک استانی تبدیل شود. اعتقاد من این است که مسائل هر شهرستان باید با مشارکت همان منطقه شناسایی و برای آن راه‌حل مهارتی طراحی شود.

حضور میدانی چه جایگاهی در شیوه مدیریتی شما داشته است؟
بازدیدهای میدانی از مراکز آموزشی، کارگاه‌ها، آموزشگاه‌ها و واحدهای تولیدی را به‌ صورت مستمر دنبال کردیم، چون تصمیم مدیریتی زمانی دقیق‌تر می‌شود که مدیر، مسأله را در محیط واقعی ببیند. ملاقات‌های چهره‌به‌چهره و استقرار میزهای خدمت نیز ادامه داشته است تا دسترسی مردم به خدمات مهارتی تسهیل شود. تلاش ما این بوده که فاصله میان ستاد اداره‌ کل، مراکز آموزشی و محیط واقعی کار کاهش پیدا کند.
اقدامات پیش رو کدامند و با چه اولویت‌هایی دنبال خواهد شد؟
یکی از مهم‌ترین آنها تبدیل تفاهمنامه‌ها، جلسات و تعاملات صنعتی به قراردادهای آموزشی و کنسرسیوم‌های عملیاتی است. موضوع بعدی راه‌اندازی داشبورد داده‌محور برای سنجش اشتغال، رضایت مهارت‌آموز، رضایت کارفرما، جذب منابع و اثربخشی دوره‌هاست. توسعه طرح‌های «همنوا»، «ایران ماهر» و «کارآفن» و افزایش پوشش مهارتی دانش‌آموزان، زنان و خانواده‌ها نیز در دستور کار است. همچنین طراحی و اجرای بسته توانمندسازی، انگیزشی و مشارکت حرفه‌ای مربیان، جذب منابع بخش خصوصی و مسئولیت اجتماعی صنایع برای نوسازی تجهیزات و کارگاه‌ها و تکمیل فرآیند افزایش مراکز هیأت ‌امنایی از ۴ به ۸ مرکز دنبال خواهد شد.

چشم‌انداز شما برای آینده آموزش فنی‌ و حرفه‌ای تهران چیست؟
چشم‌انداز ما روشن است؛ می‌خواهیم مراکز آموزش فنی ‌و حرفه‌ای استان تهران را به کانون‌های منطقه‌ای مهارت، تولید و اشتغال تبدیل کنیم.
تهران ظرفیت بسیار بزرگی در حوزه آموزش مهارتی دارد، اما هدف ما صرفاً بزرگ بودن نیست. تهران باید از بزرگ‌ترین ارائه‌دهنده آموزش مهارتی، به اثربخش‌ترین شبکه توسعه مهارت و اشتغال کشور تبدیل شود.
این یعنی آموزش، صنعت، بخش خصوصی، مدارس و هنرستان‌ها، دستگاه‌های اجرایی، نهادهای محلی و ظرفیت‌های اجتماعی باید در یک شبکه منسجم کنار یکدیگر قرار گیرند و خروجی این شبکه در زندگی مردم، بازار کار و تولید استان قابل مشاهده باشد.

بــــرش

سهم گروه‌های در معرض آسیب و گروه‌های خاص در برنامه‌های آموزش مهارتی استان چیست؟
ما آموزش مهارتی را فقط یک مأموریت اقتصادی نمی‌دانیم؛ مهارت می‌تواند یکی از ابزارهای مهم توانمندسازی اجتماعی نیز باشد. در این دوره حدود 230 هزار نفرـ ساعت آموزش دولتی به گروه‌های در معرض آسیب‌های اجتماعی ارائه شده است.
خدمات مهارتی برای سربازان وظیفه، زندانیان، زنان سرپرست خانوار، افراد دارای معلولیت، بهبودیافتگان و ساکنان مناطق کم‌برخوردار توسعه‌ یافته است. همکاری با مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران در قالب طرح «کارآفن»، فرماندهی انتظامی تهران بزرگ و اداره‌ کل زندان‌های استان تهران نیز فعال شده است.

در حوزه زنان، خانواده و مشاغل خانگی چه برنامه‌هایی دنبال شده است؟
در کنار همکاری با مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران، نشست‌های مشترکی با شهرداران مناطق ۱، ۱۲ و ۱۶ تهران برگزار شده است. هدف این نشست‌ها اجرای طرح «ایران ماهر»، ایجاد نمایشگاه‌های «کارآفن» و حمایت از مشاغل خانگی و گروه‌های هدف سازمان بوده است.موضوع ما صرفاً آموزش نیست؛ باید بتوانیم مهارت، بازار و فرصت اقتصادی را به یکدیگر متصل کنیم تا فرد آموزش‌دیده بتواند از مهارت خود برای ایجاد درآمد استفاده کند.

در حوزه مهارت‌آموزی زندانیان و نوجوانان تحت پوشش دستگاه قضایی چه اقداماتی داشته‌اید؟
در این حوزه همکاری با اداره‌ کل زندان‌های استان تهران توسعه ‌یافته است. همچنین نشست مشترکی با دادستان تهران و معاونان دادستان در کانون اصلاح و تربیت برگزار شد که هدف آن توسعه مهارت‌آموزی نوجوانان تحت پوشش و آماده‌سازی آنان برای بازگشت توانمندانه به خانواده، جامعه و بازار کار بود. نگاه ما این است که مهارت‌آموزی می‌تواند در بازگشت پایدار افراد به جامعه نقش مؤثری داشته باشد.