وزیر صمت در جریان سفر به ایلام عنوان کرد
انتقاد از نگهداری زمین در شهرکهای صنعتی بدون راهاندازی واحد تولیدی
سید محمد اتابک، وزیر صمت، در جریان سفر یک روزه به ایلام و بازدید از شهرک صنعتی آبدانان، با تولیدکنندگان و فعالان اقتصادی دیدار کرد. محور اصلی سخنان او، توسعه صنایع پاییندستی، تکمیل طرحهای نیمهتمام و استفاده از ظرفیت مرزی استان برای افزایش اشتغال و ارزش افزوده بود. ایلام با حدود ۴۳۰ کیلومتر مرز مشترک با عراق، از ظرفیت قابلتوجهی برای تجارت مرزی برخوردار است؛ با این حال بخش عمده این ظرفیت تاکنون در مرز مهران متمرکز مانده است و سایر گذرگاهها و بازارچههای مرزی نقش محدودی در مبادلات اقتصادی دارند. وزیر صمت در این سفر گفت که باید از سازوکارهای قانونی تجارت مرزی استفاده کرد و زمینه فعال شدن بازارچهها و مسیرهای جدید تجاری فراهم شود. با وجود این، توسعه تجارت مرزی تنها با تأکید بر موقعیت جغرافیایی محقق نمیشود. زیرساختهای حملونقل، انبارداری، خدمات گمرکی، شبکه بانکی و سازوکارهای پایدار صادراتی از جمله نیازهایی است که میتواند تعیین کند مرز ایلام به یک مزیت اقتصادی تبدیل میشود یا همچنان ظرفیت بالقوه باقی میماند. اتابک همچنین به فاصله برخی شاخصهای اقتصادی ایلام با میانگین کشوری اشاره کرد و گفت:«ساختار اقتصادی این استان با بسیاری از مناطق دیگر تفاوت دارد. ایلام علاوه بر نفت و گاز، در بخش معدن و تجارت مرزی نیز ظرفیتهایی دارد، اما سهم این بخشها در ایجاد ارزش افزوده و اشتغال پایدار هنوز متناسب با توان بالقوه استان نیست.» به نظر میرسد مسأله اصلی، نبود حلقههای تکمیلی تولید و فرآوری در داخل استان است؛ بهطوری که مواد اولیه یا ظرفیتهای محلی، بدون آنکه ارزش افزوده قابلتوجهی در منطقه ایجاد کنند، از چرخه اقتصاد محلی خارج میشوند. در آبدانان، وزارت صمت ایجاد یک واحد صنعتی پلیمری را در دستور پیگیری قرار داده است. بر اساس اظهارات وزیر، مسئولیت پیگیری این طرح به سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران (ایدرو) واگذار میشود و سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی نیز باید زمینه تأمین زمین و آمادهسازی زیرساختها را فراهم کند. صنایع پلیمری، در صورت اتصال به بازار و دسترسی پایدار به مواد اولیه، میتوانند زمینه تولید محصولاتی مانند لوله، قطعات ساختمانی، در و پنجره، بستهبندی و دیگر مصنوعات پلاستیکی را فراهم کنند. با این حال تجربه طرحهای صنعتی نیمهتمام نشان میدهد اختصاص زمین یا اعلام یک پروژه، به تنهایی به معنای راهاندازی کارخانه نیست. سرمایهگذاری، تأمین مواد اولیه، دسترسی به بازار فروش، هزینه حملونقل و توان رقابت با واحدهای فعال در استانهای دیگر، از جمله متغیرهایی است که سرنوشت چنین طرحی را تعیین میکند. موضوع احداث کارخانه گچ نیز به بررسی کیفیت و خلوص ذخایر معدنی منطقه موکول شده است. وزیر صمت اعلام کرده در صورت تأیید ذخایر، ایجاد کارخانه گچ در نزدیکی آبدانان پیگیری خواهد شد؛ واحدی که میتواند تولیداتی مانند گچ میکرونیزه، سقف کاذب و قطعات ساختمانی را در پی داشته باشد. اما این طرح نیز پیش از هر چیز نیازمند مطالعه فنی و اقتصادی است؛ زیرا ایجاد واحد فرآوری بدون اطمینان از ذخیره پایدار معدن، بازار مصرف و تأمین انرژی، میتواند به فهرست پروژههای کمتحرک منطقه اضافه شود. وزیر صمت خود نیز بر این موضوع تأکید کرد و گفت:«طرحهای جدید باید با بررسی همهجانبه مزیتهای منطقه، منابع مورد نیاز و امکان تأمین مالی آغاز شوند تا سرمایهها در واحدهای غیرفعال حبس نشود.» این تأکید در شرایطی مطرح میشود که بخشی از طرحهای صنعتی آغاز شده در ایلام هنوز به پیشرفت فیزیکی قابل قبول یا مرحله بهرهبرداری نرسیدهاند. اتابک همچنین از نگهداری زمین در شهرکهای صنعتی، بدون راهاندازی واحد تولیدی انتقاد کرد. به گفته او، برخی زمینها را دریافت میکنند اما به جای تولید، با گرفتن مهلتهای پیدرپی در انتظار افزایش قیمت زمین میمانند. این مسأله، یکی از موانع فعالان واقعی تولید برای دسترسی به زمین صنعتی است و میتواند کارکرد اصلی شهرکهای صنعتی را به حاشیه ببرد. آبدانان برای تبدیل ظرفیتهای معدنی و صنعتی خود به اشتغال پایدار، به طرحهایی نیاز دارد که فراتر از وعده و کلنگزنی باشند. واحد پلیمری و کارخانه گچ میتوانند در صورت برخورداری از سرمایه، مواد اولیه، بازار و زیرساخت، بخشی از این مسیر را باز کنند. اما آزمون اصلی، زمانبندی اجرای پروژهها و تبدیل وعدههای سفر به کارخانههای فعال خواهد بود.

