در بیش از ۱۰۰ نقطه پایتخت رویداد ماه هنر تهران برگزار می‌شود

تهران، میزبان ۳۰۰ رویداد بزرگ تجسمی

سعیده احسانی راد
گروه فرهنگی


تهران از 30 مرداد تا 20 شهریور با شعار «برای مردم، برای شهر، برای هنر» میزبان رویدادی با عنوان «ماه هنر تهران» است. در این رویداد که در 100 نقطه شهر برپا شده مخاطبان با یک نمایشگاه معمولی روبرو نیستند و این رویداد در قامت یک فستیوال شهری ظاهر شده است.
حسین محسنی مدیر رویداد ماه هنر تهران و دبیر نگارخانه‌دارهای تهران به خبرنگار «ایران» درباره این رویداد گفت: «در رویداد ماه هنر تهران، گالری‌ها و موزه‌ها تا فضاهای مستقل، استودیوهای هنرمندان، کافه‌ها، ناشران و کسب‌وکارهای مرتبط با هنرهای تجسمی، در قالب «ماه هنر تهران» کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند. رویدادی که می‌کوشد تصویری از ظرفیت، تنوع و گستردگی هنرهای تجسمی تهران ارائه دهد.» محسنی ادامه داد:« ماه هنر تهران  به ابتکار بخش خصوصی شکل گرفته است. آرت‌فر تهران به عنوان طراح و برگزارکننده این رویداد و با مشارکت انجمن گالری‌داران تهران، به جای متمرکز کردن برنامه‌ها در یک مجموعه، نقاط مختلف فعال در زیست هنری تهران را در یک بازه زمانی و زیر یک عنوان مشترک به یکدیگر پیوند داده است.»

 از نمایشگاه تا استودیو و موزه
 مدیر رویداد ماه هنر تهران گالری‌ها، موزه‌ها، فضاهای هنری مستقل، کافه‌ها، پروژه‌های هنری، استودیوهای هنرمندان، ناشران، کتابفروشی‌ها و کسب‌وکارهای مرتبط با هنرهای تجسمی را از بخش‌های مختلف این رویداد دانست و گفت: «در کنار نمایشگاه‌ها، نشست‌های تخصصی، ورکشاپ‌ها، تورهای گالری‌گردی، اپن‌استودیوها، بازار کتاب و برنامه‌های مشترک با انجمن‌های تخصصی هنری نیز در تقویم ماه هنر تهران قرار گرفته‌اند. همکاری با انجمن‌های هنری یکی از وجوه این رویداد است و زمینه‌ای فراهم کرده تا ماه هنر تهران تنها به گالری‌ها و بازار هنر محدود نماند و طیف گسترده‌تری از جامعه حرفه‌ای هنرهای تجسمی در آن حضور داشته باشند. در کنار این گستردگی، بخش کیوریتوریال نیز از ابتدا به عنوان یکی از محورهای اصلی ماه هنر تهران در نظر گرفته شده است». محسنی درباره ضرورت رویداد ماه هنر اظهار کرد: «فرایند شکل‌گیری این دوره از اواسط خردادماه با اعلام فراخوان آغاز شد و در تیرماه با آغاز ثبت‌نام مجموعه‌ها و دریافت برنامه‌ها و پیشنهادهای هنری وارد مرحله اجرایی شد. بررسی و انتخاب برنامه‌ها برعهده شورای انتخاب پنج‌نفره ماه هنر تهران با حضور مریم مجد، آسیه مزینانی، علیرضا سمیع‌آذر، بهرنگ صمدزادگان و حسین محسنی قرار گرفت. این شورا با توجه به کیفیت هنری، ظرفیت اجرایی و نسبت برنامه‌ها با ساختار کلی ماه هنر، انتخاب بخش‌های مختلف رویداد را دنبال کرد». او به بخش‌های نمایشگاه‌گردانی این رویداد اشاره کرد و توضیح داد: «پروژه اصلی بخش کیوریتوریال ماه هنر تهران در خانه هنرمندان ایران شکل گرفته است. نمایشگاه «دور از دید» به کیوریتوری بهرنگ صمدزادگان، به آثاری توجه دارد که در شرایط امروز بازار هنر کمتر امکان نمایش و عرضه پیدا 
می‌کنند.»

 زیست‌بوم هنری در متن شهر
 خانه هنرمندان ایران، موزه هنرهای معاصر تهران و باغ‌موزه هنر ایرانی نیز میزبان بخش‌هایی از برنامه ماه هنر هستند. در کنار پروژه اصلی خانه هنرمندان، نشست‌های تخصصی در موزه هنرهای معاصر تهران، بازار کتاب و برنامه‌های فرهنگی در باغ‌موزه هنر ایرانی و مجموعه‌ای از برنامه‌ها در دیگر نقاط شهر، بخش‌های مختلف این شبکه را شکل داده‌اند. به اعتقاد محسنی، ایده اصلی ماه هنر تهران بر تعریفی گسترده‌تر از حیات هنری یک شهر استوار است. هنر یک شهر تنها مجموعه آثاری نیست که در یک بازه زمانی به نمایش درمی‌آیند. هنرمندان، گالری‌ها، موزه‌ها، انجمن‌های تخصصی، مجموعه‌داران، کیوریتورها، منتقدان، پژوهشگران، ناشران، رسانه‌ها، کسب‌وکارهای مرتبط و مخاطبان، اجزای یک زیست‌بوم به‌هم‌ پیوسته‌اند و پایداری این زیست‌بوم بیش از هر چیز به کیفیت ارتباط میان همین اجزا وابسته است. ماه هنر تهران بر همین اساس، بیش از آنکه یک نمایشگاه یا مجموعه‌ای از نمایشگاه‌ها باشد، در قالب یک فستیوال شهری تعریف شده است. 
او درباره تجربه متفاوت کار هنرمندان در این رویداد بیان کرد: «اپن‌استودیوها نیز در همین چارچوب معنا پیدا می‌کنند. مواجهه با هنر در فضای کار هنرمند، تجربه‌ای متفاوت از دیدن اثر در فضای نمایشگاهی ایجاد می‌کند و مخاطب را به فرآیند شکل‌گیری اثر نزدیک‌تر می‌سازد. نشست‌های تخصصی و ورکشاپ‌ها نیز وجه دیگری از همین نگاه هستند. ماه هنر تهران در کنار نمایش آثار، فضایی برای گفت‌وگو درباره مسائل حرفه‌ای، زیرساختی، فرهنگی و اقتصادی هنرهای تجسمی فراهم کرده است.»

 توسعه مخاطب و اقتصاد هنر
 محسنی ماه هنر تهران را تجربه‌ای از ظرفیت بخش خصوصی هنر برای نهادسازی و ایجاد زیرساخت‌های مشترک دانست و افزود: « در این الگو، بخش خصوصی صرفاً برگزارکننده نمایشگاه یا واسطه فروش اثر نیست و می‌تواند در توسعه مخاطب، شبکه‌سازی میان فعالان، ارتباط با کسب‌وکارها، ایجاد تقویم مشترک و فراهم کردن زمینه همکاری میان مجموعه‌های مختلف نیز نقش داشته باشد. این نگاه با یکی دیگر از اهداف اصلی ماه هنر تهران، یعنی توسعه مخاطبان هنرهای تجسمی، ارتباط مستقیم دارد. ورود به یک گالری هنوز برای بخشی از جامعه تجربه‌ای معمول در زندگی شهری نیست. در حالی که رفتن به سینما، کتابفروشی، کنسرت یا کافه بخشی از عادت فرهنگی بسیاری از شهروندان شده است، مواجهه مستمر با هنرهای تجسمی همچنان ظرفیت بیشتری برای گسترش دارد». او یکی از ویژگی‌های مهم ماه هنر تهران را توجه ویژه به مخاطبان بیان کرد و گفت: «ماه هنر تهران تلاش کرده است این فاصله را با قرار دادن هنر در متن تجربه شهری کمتر کند. پیوند گالری‌گردی با موزه، کافه، کتاب، گردش در شهر، نشست، ورکشاپ و بازدید از استودیوی هنرمندان، مواجهه با هنر را از قالب یک فعالیت صرفاً تخصصی خارج می‌کند و به بخشی از زندگی فرهنگی شهر نزدیک‌تر می‌سازد. محسنی برپایی این رویداد را در شرایطی که کشور از نظر اقتصادی و جنگ، بحرانی است نیز مورد توجه قرار داد و درباره اقتصاد هنر در این رویداد متذکر شد: بازار هنر بدون توسعه مخاطب نمی‌تواند در بلندمدت رشد کند. مجموعه‌دار و خریدار تازه، پیش از خرید اثر باید امکان دیدن، شناختن و ارتباط برقرار کردن با هنر را پیدا کند. افزایش بازدید از گالری‌ها، شناخت هنرمندان و اولین تجربه‌های خرید، بخشی از فرآیندی است که در نهایت به توسعه بازار هنر منجر  می‌شود. 

 

برش

برای مردم، برای شهر، برای هنر

در نگاه ماه هنر تهران، توسعه فرهنگی و توسعه اقتصادی هنر دو مسیر جدا از یکدیگر نیستند. برگزاری این رویداد در شرایطی صورت گرفته که مسائل اقتصادی، فعالیت بسیاری از مجموعه‌های فرهنگی و هنری را دشوارتر کرده و محدودیت ارتباطات بین‌المللی نیز حضور مستمر هنر ایران در بازار جهانی را با موانعی روبه‌رو کرده است. در چنین شرایطی، تقویت زیرساخت‌های داخلی، افزایش همکاری و توسعه شبکه‌های حرفه‌ای اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. او همچنین به حضور پررنگ گالری‌های شهرستانی در این رویداد اشاره کرد و گفت: «تهران از نظر تعداد و کیفیت هنرمندان، گالری‌ها، مجموعه‌داران، انجمن‌های هنری، موزه‌ها و دیگر فعالان هنرهای تجسمی، ظرفیت قابل توجهی در منطقه دارد. اما تبدیل این ظرفیت به یک جایگاه تثبیت‌شده منطقه‌ای، نیازمند چیزی بیش از فعالیت جداگانه هر یک از این مجموعه‌هاست. تجربه شهرهای مهم هنری نشان می‌دهد جایگاه فرهنگی و اقتصادی یک شهر در هنر، حاصل فعالیت یک موزه، آرت‌فر یا گالری نیست، بلکه نتیجه شکل‌گیری شبکه‌ای از نهادها، رویدادها، بازار، آموزش، رسانه و مخاطب است. ماه هنر تهران تا ۲۰ شهریور ادامه دارد و شعار «برای مردم، برای شهر، برای هنر» خلاصه‌ای از همین نگاه  است.

صفحات
آرشیو تاریخی
شماره نه هزار و صد و چهارده
 - شماره نه هزار و صد و چهارده - ۱۴ شهریور ۱۴۰۵