سمیه افشین فر
گروه اجتماعی

سالانه ۱۳۷ هزار ایرانی در اثر بیماری‌های قلبی جان خود را از دست می‌دهند. رئیس بیست و ششمین کنگره بین‌المللی تازه‌های قلبی ایران در نشست خبری با اعلام این آمار هشدار داد که اگر به سمت تغییر سبک زندگی و اصلاح ریزفاکتورها نرویم، با سالمندی جمعیت، آمار بیماری‌های قلب و عروق هم افزایش پیدا می‌کند.
مسعود قاسمی، استاد قلب دانشگاه تهران و رئیس بیست و ششمین کنگره بین‌المللی تازه‌های قلب و عروق ایران گفت: «در سال 2024 بر اساس مطالعه معتبر انجام شده 137 هزار مرگ ناشی از قلب و عروق ثبت شده است؛ البته قلب سالم از سبک زندگی سالم به دست می‌آید؛ لذا جایگاه پزشکی قلب در جهان و ایران بر پیشگیری شخصی مقدم بر درمان تأکید دارد و باید با نشر دانش بتوانیم افراد جامعه را برای سلامت قلب خود ترغیب کنیم.» او با بیان اینکه با سن جوانی بروز و ابتلا به بیماری‌های قلبی در ایران مواجه هستیم، توضیح داد: «براساس مطالعه انجام شده در جهان که روی افراد مبتلا به مشکلات قلبی انجام شده، ۳۲.۷ درصد موارد دچار بیماری قلبی زودرس بوده‌اند. مردان زیر ۵۵ سال و زنان زیر ۶۵ سال مبتلا به بیماری‌های قلبی به عنوان زود مبتلا شدگان بیماری‌های قلبی هستند. در افراد جوان‌تر افزایش کلسترول بد و مصرف دخانیات مهم‌ترین علت ابتلا به بیماری‌های قلبی است و براساس مطالعه دیگر جهانی ۷۲ درصد بیماری‌های قلبی مربوط به ژنتیک بوده و ۴۷ درصد مربوط به فشار خون است. همچنین ۴۴ درصد افراد یادشده دارای سابقه بیماری قلبی و ۳۹ درصد مربوط به دخانیات بوده است.»
 
بیماری قلبی مردانه نیست
او با تأکید بر نقش اختلالات خواب در بروز بیماری‌های قلبی، مهم‌ترین عامل مرگ در زنان را مانند مردان بیماری‌های قلبی و عروق مطرح کرد و اعتقاد داشت عوامل اختصاصی؛ مانند سابقه بارداری، فشار خون، دیابت بارداری و زایمان زودرس که در زنان وجود دارد ریسک بروز بیماری‌های قلبی را بالا می‌‌برند.
قاسمی با بیان اینکه فشار خون بالا در دوران بارداری بروز بیماری قلبی را دو برابر بالا می‌‌برد، تأکید کرد: «به هیچ وجه هوش مصنوعی و تشخیص بیماری‌های قلبی را ملاک قرار ندهید، چون هوش مصنوعی کمک‌کننده متخصصان است نه اینکه به شکل کامل بتواند درمان را انجام بدهد.»
استاد قلب دانشگاه تهران با تأکید بر اینکه اعداد قند خون، فشار خون، وزن باید مورد توجه همه قرار گیرد، گفت: «فعالیت فیزیکی و سبک زندگی و خواب مناسب از جمله عوامل مهم در پیشگیری از بروز بیماری‌های قلبی هستند. »
 
آلودگی هوا، ریزفاکتور مهم بیماری قلبی است
قاسمی در پاسخ به سؤال «ایران» در مورد رابطه آلودگی هوا و بیماری‌های قلبی گفت: «متأسفانه آلودگی هوا هنوز در دنیا نه فقط در کشور ما مشکل بزرگی است. ذرات به طور مستقیم از ریه جذب می‌شوند، سایز یا اندازه ذره اگر از یک حدی بیشتر باشد وارد جریان خون می‌‌شود، تحمل ماسک هم برای کوتاه مدت است. قطعاً باید در این مورد صحبت کنیم چون آلودگی هوا ریزفاکتور بزرگی است و به همان اندازه که بزرگ است، مقابله با آن هم سخت است. بدون تردید آلودگی هوا در ایجاد بیماری‌های قلبی تأثیر دارد و یکی از موثرترین اثراتش ایجاد آریتمی است چون مستقیم می‌تواند با ایجاد آریتمی حتی کشنده در بیماری‌های مسن که از نارسایی رنج می‌‌برند اثرگذار باشد. به همین دلیل همواره در روزهای آلوده توصیه می‌‌شود سالمندان و افراد دارای بیماری‌های قلبی از حضور در محیط آلوده به شدت خودداری کنند.»
 
آزمایش کودکان را جدی بگیرید
این روزها در آزمایش خون کودکان هم عدد چربی خون بالا نشان داده می‌شود، قاسمی در پاسخ به سؤال دیگر «ایران» مبنی بر اینکه با توجه به نقش و اهمیت غربالگری در بیماری‌های قلبی بهتر نیست آموزش سبک زندگی سالم در برنامه‌های درسی دانش‌آموزان گنجانده شود یا با همکاری وزارت بهداشت غربالگری چربی خون در سطح ملی اجرا شود، گفت: «متأسفانه حتی در دنیا دیابت نوع دو را در کودکان می‌بینیم. این پدیده در مجامع غربی به دلیل پیشگیری که دارند بهتر است اما در آمریکا بیماری چاقی معضل بسیار بزرگی است. بیماری دیابت تیپ دو در سنین پایین شروع و به کل جامعه تسری پیدا می‌کند، کشور ما هم مصون نیست. متأسفانه کودکان با تغییرات سبک زندگی که یکی از موارد آن استفاده از گوشی و تبلت است دچار چاقی واضافه وزن می‌شوند، هرچند ابزار هوش مصنوعی در حال کمک است تا روش‌هایی را جانشین کنند و بتوانند تحرک را در برنامه‌های کودکان بگنجانند. بحث مراقبت از قلب و عروق را از زمان کودکی باید دنبال کنیم استفاده از روش‌های تشخیصی از جمله یک آزمایش خون ساده که سطح چربی و «a1c»میانگین قند سه ماهه- افراد را مشخص می‌کند باید برای کودکان داشته باشیم، اینکه فقط به کودکان توصیه کنیم، کافی نیست والدین باید غذای چرب و شیرینی‌های کاذب به کودکان ندهند. کودک باید تحرک داشته باشد و ورزش کند.»
 
کاهش 10 درصدی وزن
 50 درصد ریسک بیماری‌های قلبی را کم می‌‌کند
مسعود اسلامی، دبیر علمی کنگره قلب ایران هم با بیان اینکه در سال 1404، ۴۶۰ هزار نفر در کشور فوت کردند که ۱۸۰ هزار نفر از این افراد در اثر بیماری‌های قلبی و مغزی بوده گفت: «اگر با همین شیوه زندگی کنیم مرگ و میر بیماری قلبی در ۱۰ سال آینده ۵۰‌درصد رشد خواهد داشت.» اما به گفته این متخصص قلب اگر کلسترول بد و فشار خون و چاقی را ۱۰ درصد کاهش دهیم، می‌‌توانیم ۵۰ درصد مرگ و میر قلبی را کاهش دهیم.
اسلامی با بیان اینکه ۵۰ درصد افراد بالغ در کشور دچار چاقی هستند، توضیح داد: «معیار چاقی در ایران با دور کمر بالای ۹۵ سانتی‌متر است و اگر فردی ۱۰ درصد وزن خود را در وزن ۹۰ کیلو کاهش دهد، می‌‌تواند خطر بروز بیماری قلبی را ۵۰ درصد کاهش بدهد.» به گفته اسلامی، براساس مطالعات جدید مصرف بیش از ۳ عدد تخم مرغ در هفته باعث افزایش کلسترول نمی‌شود و حتی کاهش دهنده نیز هست و برای بیماران قلبی نیز مضر نیست؛ ضمن اینکه مصرف لبنیات نیز باعث رسوب کلسیم در رگ‌های قلبی نمی‌شود.
اسلامی، دبیر علمی همایش در ادامه پاسخ به سؤال «ایران» در مورد اهمیت غربالگری با بیان اهمیت توجه به سلامت و تحرک کودکان گفت: «کسی که سکته قلبی می‌کند، بیماری‌اش از دو سال قبل شروع نشده است. وقتی بررسی می‌کنیم، متوجه می‌شویم از نوجوانی رسوب کلسترول و مواد مضر در رگ‌های قلب اتفاق افتاده و بعد این به تدریج پیشرفت می‌کند تا به مرحله بیماری می‌رسد. گاهی یک روندی 40 سال طول کشیده است. بنابراین باید به سراغ تغییر شیوه زندگی برویم. بیشتر کشورها مثل فنلاند در این روش موفق بوده‌اند، این کشورها با تغییر شیوه زندگی توانستند آمار مرگ و میرهایشان را کاهش بدهند. در حال حاضر به نظرم هر فردی می‌‌تواند خودش غربالگری از وضعیت سلامت خود داشته باشد. هوش مصنوعی می‌‌تواند بر اساس آخرین دستورالعمل‌ها بگوید چه غربالگری در حال حاضر با توجه به شرایط نیاز است و فرد را به پزشک متخصص ارجاع دهد. چون غربالگری هر فردی با فرد دیگری که سابقه بیماری قلبی یا کلسترول بالا در خانواده درجه یک خود دارد متفاوت است.»