ندا سیجانی 
گروه فرهنگی

نمایش خیابانی؛ ارتباط بی‌واسطه با مردم
اسماعیل خلج درباره تأثیر رویدادهای مناسبتی و مذهبی بر ارتباط مستقیم‌تر هنر با مردم، با اشاره به ظرفیت نمایش خیابانی گفت:«من گمان می‌کنم یکی از بخش‌های هنر نمایش، یعنی نمایش خیابانی، باید بتواند با مردم کمی بی‌واسطه‌تر ارتباط ایجاد کند و تأثیر خودش را بگذارد.»
به گفته او، تأثیرگذاری نمایش خیابانی تفاوت ماهوی با آثار صحنه‌ای ندارد و هر دو گونه باید بتوانند مخاطب خود را تحت‌تأثیر قرار دهند. با این حال، اجرای خیابانی به دلیل حضور در فضای عمومی، امکان دسترسی به گروه گسترده‌تری از مردم را فراهم می‌کند. خلج معتقد است وقتی هدف، جلب توجه عموم مردم به یک موضوع مشخص است، نمایش خیابانی ظرفیت بیشتری برای عمومی شدن دارد و به همین دلیل باید از این امکان برای طرح موضوعات عمیق استفاده کرد.
او با اشاره به همزمانی «روایت رحمت» با ولادت پیامبر اکرم(ص) افزود:«طبیعی است که توجه هنرمندان شرکت‌کننده بیشتر به موضوع ولادت ایشان باشد.» به اعتقاد این بازیگر پیشکسوت، مضامین مذهبی همواره برای مردم جذابیت داشته است و می‌تواند محور نمایش‌ها، نقالی‌ها و دیگر اجراهای هنری قرار گیرند. خلج در ادامه با اشاره به مفهوم وحی و ارتباط پیامبر(ص) با قرآن کریم، درباره حروف مقطعه نیز سخن گفت. او با اشاره به آیات ابتدایی سوره «یس» اظهار کرد: «پیامبر(ص) و قرآن در ارتباط با مفهوم وحی قرار دارند و حروف مقطعه قرآن نیز می‌توانند زمینه‌ای برای کشف و تأمل در مفاهیم قرآنی باشند.»
این هنرمند درباره پژوهش‌های خود در این زمینه نیز گفت: «در کتاب جدیدی که به‌تازگی منتشر و مجوز چاپ آن را دریافت کرده، به موضوع حروف مقطعه قرآن پرداخته و نتایجی درباره این حروف ارائه کرده است.»
 
اجرای رایگان؛ هنر برای همه
یکی از ویژگی‌های مهم «روایت رحمت»، برگزاری برنامه‌ها در فضای عمومی و بدون دریافت بلیت بود. خلج با استقبال از این شیوه برگزاری گفت: «خوشحال است که برنامه‌ها خارج از سالن و برای عموم مردم اجرا می‌شوند و همه می‌توانند بدون پرداخت هزینه از آنها استفاده کنند.»
او با اشاره به علاقه مردم ایران به هنر گفت:«مردم ما در ابعاد مختلف نشان داده‌اند که همیشه یک وجه هنردوستی دارند و به نمایش، نقالی، تئاتر یا گروه‌های موسیقی علاقه‌مندند.»
به گفته خلج، رایگان بودن برنامه‌های هنری می‌تواند احساس تعلق مخاطب به هنر را افزایش دهد. او معتقد است وقتی برنامه‌ای بدون بلیت و در فضای عمومی برگزار می‌شود، مخاطب احساس می‌کند این برنامه برای همه اقشار جامعه است و به گروه خاصی تعلق ندارد.
این بازیگر پیشکسوت تأکید کرد «اهالی تئاتر باید از چنین فرصت‌هایی برای انتقال مفاهیم فرهنگی استفاده کرده و بتوانند ارتباط مؤثرتری با مخاطبان برقرار کنند. از نگاه او، فضای عمومی و دسترسی رایگان، امکان دیده شدن آثار را برای طیف بیشتری از جامعه فراهم می‌کند.»
خلج درباره سطح آثار حاضر در رویدادهای مردمی نیز اظهار کرد: «گروه‌های شرکت‌کننده معمولاً از مراحل داوری و انتخاب عبور کرده‌اند و در کنار گروه‌های مطرح موسیقی و نمایش، نقالان شناخته ‌شده کشور نیز در چنین برنامه‌هایی حضور دارند. بنابراین حضور عمومی و رایگان لزوماً به معنای کاهش کیفیت آثار نیست و می‌توان همزمان، کیفیت هنری و دسترسی عمومی را مورد توجه قرار داد.»

موسیقی آیینی؛ پیوند هویت بومی 
و فرهنگ دینی
در کنار نمایش و نقالی، موسیقی آیینی یکی از بخش‌های مهم «روایت رحمت» بود. باسم حمادی، سرپرست گروه موسیقی «میسان» از اهواز، در اولین شب این رویداد سه قطعه در وصف و مدح پیامبر اسلام(ص) اجرا کرد؛ قطعاتی که ریشه در آیین‌ها و گونه‌های موسیقی بومی خوزستان و فرهنگ عربی دارند.
چوبیه، سویحلی و سحابی از جمله گونه‌هایی هستند که در موسیقی منطقه جایگاه ویژه‌ای دارند. سحابی از سبک‌های موسیقی روستایی با ریتمی شاد و روان است و هوسه یا یزله نیز به معنای پایکوبی، از آیین‌های حماسی منطقه به شمار می‌رود که در مراسم شادی، عزاداری و میلادها اجرا می‌شود. اشعار این آیین‌ها نیز متناسب با هر مناسبت انتخاب می‌شوند.
حمادی درباره جایگاه موسیقی آیینی در فرهنگ منطقه گفت:«در دوران طلایی اسلام، موسیقی در کنار دیگر علوم رشد پیدا کرد و بسیاری از موضوعات، آیین‌های حماسی و همچنین میلاد پیامبران با زبان موسیقی بیان شده است.»
او با اشاره به پیوند فرهنگ مردم منطقه با اسلام افزود:« فرهنگ بومی و دین اسلام در بسیاری از زمینه‌ها با یکدیگر عجین شده‌اند و در نتیجه، در کنار حفظ هویت اصیل محلی، هویت دینی نیز در موسیقی و آیین‌های مردم دیده می‌شود.»
به گفته حمادی، موسیقی آیینی در اعیاد، میلادها و مناسبت‌های سوگواری حضور دارد. در مراسم شهادت، این موسیقی گاهی در قالب رجز اجرا می‌شود و در اعیاد و مناسبت‌هایی مانند مبعث پیامبر(ص)، قطعات متناسب با این مناسبت‌ها با سبک‌ها، زبان‌ها و گویش‌های مختلف اجرا می‌شوند.
 
جوانان و ضرورت رفع محدودیت‌ها
سرپرست گروه «میسان» درباره امکان جهانی شدن موسیقی‌های آیینی و دینی، تقویت اعتماد‌به‌نفس نسل جوان را یکی از اولین ضرورت‌ها دانست. به گفته او، جوانان باید بتوانند با اطمینان بیشتری موسیقی بومی و آیینی خود را معرفی کنند. حمادی همچنین بر ضرورت کاهش محدودیت‌های موجود در حوزه موسیقی تأکید کرد و گفت: «برخی سازها و حتی ریتم‌ها امکان اجرای گسترده ندارند. به اعتقاد او، اگر این محدودیت‌ها در سبک‌های مختلف موسیقی کاهش یابد، ظرفیت موسیقی آیینی و بومی بهتر می‌تواند خود را نشان دهد و امکان اجرای گسترده‌تر آن فراهم خواهد شد.»
 
موسیقی؛ زبان معرفی فرهنگ ایران
حمادی حضور در فستیوال‌های بین‌المللی را یکی از راه‌های معرفی فرهنگ دینی و موسیقی آیینی ایران دانست. در حالی که موسیقی می‌تواند تصویر متفاوتی از فرهنگ و دین ارائه کند.
او گفت:«اجرای قطعات آیینی همراه با ریتم‌ها و حرکات بومی می‌تواند به مخاطبان خارجی نشان دهد که فرهنگ دینی ایران با تنوع فرهنگی، موسیقی، آیین و زندگی مردم پیوند دارد.»
او تأکید کرد:«موسیقی می‌تواند بدون نیاز به توضیح مستقیم، بخشی از هویت و فرهنگ یک ملت را به مخاطب جهانی منتقل کند و زمینه‌ای برای شناخت متقابل فراهم آورد.»
 
موسیقی؛ زبان مشترک اقوام
حمادی در پاسخ به این پرسش که موسیقی در هفته وحدت تا چه اندازه می‌تواند بر همدلی و وحدت اقوام اثرگذار باشد، موسیقی را زبانی مشترک میان انسان‌ها دانست و گفت:«زبان موسیقی، زبان مشترک تمام اقوام و بسیار تأثیرگذار است و در همه سبک‌های انسانی می‌توانیم اشتراکاتی پیدا کنیم.» به اعتقاد او، موسیقی می‌تواند فارغ از تفاوت‌های زبانی و فرهنگی، انسان‌ها را به یکدیگر نزدیک کند. ریتم، احساس و حرکت موجود در موسیقی امکان ارتباط میان مخاطبانی با پیشینه‌های متفاوت را فراهم می‌کند و از این طریق می‌تواند به ابزاری برای ترویج همدلی و وحدت تبدیل شود.
در مجموع، «روایت رحمت» را می‌توان تجربه‌ای در پیوند هنرهای نمایشی و موسیقی با فضای عمومی و مخاطبان گسترده دانست؛ تجربه‌ای که از یک سو بر ظرفیت اجراهای خیابانی و رایگان برای مردمی‌تر شدن هنر تأکید دارد و از سوی دیگر نشان می‌دهد موسیقی آیینی و فرهنگ بومی می‌توانند در بازتاب مفاهیم دینی، تقویت هویت فرهنگی و گفت‌وگوی فرهنگی با مخاطبان جهانی نقش‌آفرین باشند. این رویداد نشان می‌دهد هنر، زمانی که از چارچوب سالن‌های رسمی خارج شود و در دسترس عموم قرار گیرد، می‌تواند علاوه بر سرگرمی و تجربه هنری، به ابزاری برای انتقال مفاهیم فرهنگی و ایجاد ارتباط میان گروه‌های مختلف جامعه تبدیل شود؛ ظرفیتی که در موسیقی اقوام، نمایش خیابانی و دیگر هنرهای مردمی بیش از هر چیز خود را نشان می‌دهد.