پروژه انتقال آب از خلیج فارس به کرمان در حالی به مراحل پایانی اجرا نزدیک شده که ماهیت آن، برخلاف تصور عمومی تأمین دائمی و متعارف آب شرب شهروندان نیست؛ بلکه ایجاد یک ظرفیت پشتیبان برای مدیریت شرایط اضطراری و عبور از دوره‌های تنش آبی است. هزینه بالای تولید و انتقال این آب که براساس برآوردهای مطرح‌شده به چندین یورو برای هر مترمکعب می‌رسد، استفاده مستمر از آن برای مصارف عمومی را از منظر اقتصادی فاقد توجیه می‌کند. با این حال، در شرایطی که کاهش منابع آب متعارف، افزایش مصرف و تشدید تنش آبی می‌تواند شبکه تأمین آب کرمان را با محدودیت مواجه کند، وجود چنین ظرفیتی از منظر مدیریت بحران و تأمین حداقل نیازهای ضروری، اهمیت ویژه‌ای دارد. برهمین اساس، فاز اول این طرح پس از تکمیل زیرساخت‌های باقی‌مانده، امکان انتقال ۵۰۰ لیتر بر ثانیه آب به کرمان را در مواقع اضطراری فراهم خواهد کرد. این ظرفیت قرار نیست جایگزین منابع متعارف آب شرب یا به‌صورت دائمی وارد چرخه مصرف شهری شود؛ بلکه در دوره‌های اوج مصرف، بحران و بروز کمبود، به‌عنوان یک منبع پشتیبان وارد مدار خواهد شد تا بخشی از نیاز آبی مردم را جبران و از تشدید تبعات اجتماعی و اقتصادی تنش آبی جلوگیری کند.
«سید علیرضا ساداتی‌فر» مجری طرح انتقال آب به شهرهای استان کرمان در گفت‌و‌گو با «ایران» و در تشریح آخرین وضعیت پروژه انتقال آب خلیج‌فارس به استان اظهار کرد: «آنچه درباره بهره‌برداری پروژه انتقال آب خلیج‌فارس به کرمان طی چند ماه آینده مطرح می‌شود، مربوط به کل طرح نیست، بلکه به بخشی از پروژه آبرسانی اضطراری از خط انتقال آب صنایع به شهر کرمان مربوط می‌شود.»
وی افزود: «درطرح اولیه، آبرسانی اضطراری به شهرهای رفسنجان و کرمان تعریف شده بود. بخش انتقال آب تا رفسنجان انجام شده و به بهره‌برداری رسیده است، اما انتقال آب از رفسنجان به کرمان نیازمند احداث و راه‌اندازی ایستگاه‌های پمپاژ است.» 
وی با بیان اینکه این آب از ابتدا به‌عنوان یک منبع اضطراری تعریف شده است، افزود: «هدف اصلی، جبران بخشی از کمبود آب شرب در دوره‌های اوج مصرف و شرایط خاص است. هزینه تولید و انتقال این آب بسیار بالاست و هر مترمکعب آن براساس برآورد سال گذشته حدود سه یورو هزینه دارد؛ بنابراین استفاده مستمر از آن برای مصارف عمومی شهری از نظر اقتصادی توجیه‌پذیر نیست.» وی ادامه داد: «نگاه مدیریت استان این است که در صورت تکمیل کامل طرح، این آب بیشتر در بخش صنعت و فعالیت‌های دارای ارزش افزوده مورد استفاده قرار گیرد، زیرا آب انتقالی از خلیج فارس آب گرانقیمتی است و استفاده از آن در فعالیت‌های اقتصادی توجیه بیشتری دارد.»

پروژه آب کرمان 
در ایستگاه تأمین اعتبار
«سید علیرضا ساداتی‌فر» مجری طرح انتقال آب به شهرهای استان کرمان به «ایران» گفت: «خط انتقال آب تا کرمان سال گذشته تکمیل شد و اکنون تمرکز ما بر تکمیل ایستگاه‌های پمپاژ است. بخش عمده هزینه‌های باقی‌مانده مربوط به تأمین تجهیزاتی مانند پمپ‌ها، ترانسفورماتورها، تابلوهای برق، پست‌های برق و خطوط برق‌رسانی است که همگی نیازمند تأمین اعتبارات هستند.» وی تأکید کرد: «زمان بهره‌برداری پروژه به تأمین منابع مالی بستگی دارد.» مجری طرح انتقال آب به شهرهای استان کرمان با اشاره به نیازهای مالی پروژه گفت: «برای تکمیل کل پروژه حدود یک‌هزار و ۶۰۰ میلیارد تومان اعتبار مورد نیاز است، اما برای راه‌اندازی فاز اول و انتقال ۵۰۰‌لیتر بر ثانیه آب به کرمان، حدود ۸۰۰ تا ۸۵۰ میلیارد تومان اعتبار کافی خواهد بود.» وی افزود: «در صورت تأمین کامل این اعتبار به‌صورت نقدی، ظرف دو تا سه ماه امکان بهره‌برداری از این بخش پروژه وجود دارد.» ساداتی‌فر با اشاره به تلاش‌های انجام‌شده برای تأمین منابع مالی اظهار کرد: «استانداری کرمان تلاش کرده است بخشی از منابع مالی مورد نیاز را از محل مسئولیت‌های اجتماعی صنایع و معادن استان تأمین کند؛ با این‌حال تاکنون اعتباری در اختیار پروژه قرار نگرفته است. همچنین از محل منابع عمومی کشور نیز هنوز تزریق مالی مؤثری برای این پروژه انجام نشده و همین موضوع روند تکمیل طرح را با کندی مواجه کرده است.» 
وی درباره ظرفیت انتقال آب در فاز اول گفت: «در صورت راه‌اندازی فاز اول، ۵۰۰ لیتر بر ثانیه آب به کرمان منتقل خواهد شد. ظرفیت نهایی پروژه یک‌هزار لیتر بر ثانیه است که از طریق دو ایستگاه پمپاژ تأمین می‌شود. در هر ایستگاه هفت پمپ نصب خواهد شد که پنج پمپ در مدار بهره‌برداری و دو پمپ به‌عنوان رزرو عمل می‌کنند.»

تأمین یک‌ششم آب کرمان 
با انتقال آب دریا
مجری طرح انتقال آب به شهرهای استان کرمان همچنین گفت: «پروژه انتقال آب خلیج فارس به کرمان از طریق سرمایه‌گذاری شرکت واسکو و با مشارکت مجموعه‌های معدنی بزرگ از جمله گل‌گهر، گهرزمین و چادرملو اجرا شده است. این آب پس از نمک‌زدایی در مبدأ، به استان‌های مسیر انتقال می‌یابد و بخشی از آن طبق تعهدات موجود برای تأمین نیازهای عمومی و رفع کمبود آب شهرها اختصاص داده شده است.» وی افزود: «این الگو پیش از این در استان یزد و همچنین رفسنجان اجرایی شده است.» ساداتی‌فر با اشاره به مصوبات گذشته تأمین اعتبار این پروژه اظهار کرد: «در دولت سیزدهم نیز مصوبه‌ای برای تأمین حدود سه‌هزار و ۷۰۰ میلیارد تومان اعتبار این طرح وجود داشت که بخش عمده آن قرار بود از محل مسئولیت‌های اجتماعی صنایع و معادن استان تأمین شود، اما در عمل تنها حدود ۲۰۰ میلیارد تومان آن محقق شد.» وی تصریح کرد: «به همین دلیل پروژه با وجود پیشرفت مناسب، با کندی ادامه یافت و تکمیل آن به تأمین اعتبارات جدید وابسته ماند.» ساداتی‌فر در پایان گفت: «در صورت تأمین منابع مالی مورد نیاز، امکان بهره‌برداری از فاز اول پروژه تا پایان شهریورماه وجود دارد. انتقال ۵۰۰ لیتر بر ثانیه آب به کرمان می‌تواند نقش قابل توجهی در مدیریت تنش آبی ایفا کند.» وی خاطرنشان کرد: «با توجه به اینکه مصرف آب شهر کرمان حدود سه‌هزار لیتر بر ثانیه برآورد می‌شود، تأمین ۵۰۰ لیتر بر ثانیه معادل حدود یک‌ششم نیاز شهر است و می‌تواند در دوره اوج مصرف تابستان به عبور از شرایط بحرانی کمک کند.»

ضرورت مدیریت مصرف 
و حفاظت از منابع آبی
«حمید علیدادی سلیمانی» مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای کرمان نیز درباره پروژه انتقال آب خلیج فارس به شهر کرمان به «ایران» گفت: «عملیات اجرای خط لوله به طول حدود ۱۴۵ کیلومتر به پایان رسیده و بخش عمده پروژه تکمیل شده است.» وی افزود: «برخی تأخیرها در تکمیل ایستگاه‌های پمپاژ ناشی از مسائل مالی و تأمین تجهیزات بوده است، اما با پیگیری‌های انجام‌شده در سطح استان و وزارت نیرو، انتظار می‌رود این طرح تا چند ماه آینده به بهره‌برداری برسد.»
 سلیمانی با اشاره به بهره‌برداری از این طرح در رفسنجان اظهار کرد: «شهر رفسنجان هم‌اکنون از آب انتقالی خلیج‌فارس بهره‌مند است و در کرمان نیز پس از تکمیل نهایی تأسیسات، این منبع به شبکه آب شهری متصل خواهد شد.» سلیمانی همچنین به ترکیب مصرف آب در استان اشاره کرد و گفت: «بیش از ۹۰ درصد آب مصرفی در بخش کشاورزی، حدود ۶ درصد در بخش شرب و بهداشت و حدود ۳ تا ۴ درصد در بخش صنعت مصرف می‌شود.»
 وی خاطرنشان کرد: «اگرچه سهم آب شرب در مقایسه با بخش کشاورزی بسیار کمتر است، اما به دلیل ضرورت تأمین مستمر آب سالم و باکیفیت برای شهروندان، حساسیت و اهمیت ویژه‌ای دارد.» مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای کرمان به موضوع چاه‌های غیرمجاز نیز اشاره کرده و گفت: «تعداد این چاه‌ها طی حدود یک دهه گذشته از ۱۱ هزار حلقه به حدود ۷۵۰۰ حلقه کاهش یافته است.»
 وی افزود: «از این تعداد، حدود ۳۵۰۰‌حلقه چاه مشمول انسداد هستند و در سال‌جاری نیز با اخذ مجوزهای قضایی و همکاری دستگاه‌های اجرایی و انتظامی، روند مسدودسازی آنها ادامه خواهد یافت.» به گفته وی، در کنار برخورد با برداشت‌های غیرمجاز، تعیین تکلیف بخشی از چاه‌های قدیمی نیز مطابق ضوابط قانونی در حال انجام است. 
«حمید علیدادی سلیمانی» با تأکید بر ضرورت مدیریت مصرف و حفاظت از منابع آبی اظهار کرد: «هرچند بارندگی‌های امسال شرایط بهتری را برای استان رقم زده است، اما تداوم پایداری منابع آب نیازمند مشارکت جدی مردم، کشاورزان، صنایع و دستگاه‌های اجرایی در مصرف بهینه آب و اجرای برنامه‌های سازگاری با کم‌آبی خواهد بود.»

برش

شتاب در توسعه انتقال آب خلیج فارس
«احسان انصاری» مجری طرح‌های ملی و حیاتی انتقال آب از خلیج فارس به فلات مرکزی به «ایران» گفت: «خط اول انتقال آب خلیج‌فارس به فلات مرکزی ایران به طول بیش از ۸۲۰ کیلومتر و با ظرفیت سالانه ۱۳۰ میلیون مترمکعب، هم‌اکنون آب مورد نیاز صنایع بزرگ معدنی از جمله گل‌گهر، مس سرچشمه و چادرملو و همچنین بخشی از نیاز شرب و صنعت شهرهای استان‌های هرمزگان، کرمان، یزد و اصفهان را تأمین می‌کند.»
 مجری طرح‌های ملی و حیاتی انتقال آب از خلیج فارس به فلات مرکزی با بیان اینکه این طرح حاصل سال‌ها مطالعات فنی، مهندسی و زیست‌محیطی است، افزود: «فاز اول پروژه با رعایت استانداردهای تخصصی و ملاحظات محیط‌زیستی به بهره‌برداری رسیده و بستر مطمئنی برای تأمین آب صنایع مستقر در فلات مرکزی کشور فراهم کرده است.» به گفته انصاری، آب انتقالی از کریدور خلیج‌فارس در مقایسه با سایر مسیرهای تأمین و انتقال آب دریا، از مزیت فنی، اقتصادی و پدافندی قابل‌توجهی برخوردار است. مدیرعامل شرکت تأمین و انتقال آب خلیج‌فارس همچنین با اشاره به توسعه ظرفیت این ابرپروژه تصریح کرد: «با بهره‌برداری از واحد دوم آب‌شیرین‌کن در نیمه دوم سال ۱۴۰۳، ظرفیت نمک‌زدایی به ۴۰۰ هزار مترمکعب در شبانه‌روز، معادل ۱۴۰ میلیون مترمکعب در سال افزایش یافته است. همچنین عملیات اجرایی خط دوم انتقال آب با ظرفیت سالانه ۲۰۰ میلیون مترمکعب در حال انجام است و پیش‌بینی می‌شود طی سه سال آینده به بهره‌برداری برسد. این توسعه ظرفیت، نقش مهمی در تأمین پایدار آب مورد نیاز صنایع و مناطق کم‌آب کشور ایفا خواهد کرد.»