روایت رئیس سازمان اورژانس کشور در گفتوگو با «ایران» از رسیدگی به ۳۴ هزار مصدوم جنگی و مدیریت هزاران مأموریت روزانه
وقتی اورژانس در خط مقدم بود
صدای آژیر آمبولانس که در خیابانهای شهر میپیچد، یعنی جایی انسانی چشمانتظار کمک است؛ اما در روزهای جنگ، این آژیر گاهی از حادثهای خبر میدهد که نه یک تصادف یا یک بیماری ناگهانی، بلکه حملهای مرگبار، فرو ریختن ساختمانی بر اثر اصابت موشک یا انفجاری سهمگین، زندگی دهها و گاه صدها نفر را در یک لحظه دگرگون کرده است. ستونهای دود و گرد و غبار که در گوشهای از شهر بالا میرود، برای نیروهای اورژانس معنای روشنی دارد؛ باید بیدرنگ راهی شوند، حتی اگر مقصد منطقهای ناامن باشد و هنوز صدای انفجارها در اطراف شنیده شود. در چنین لحظاتی، نیروهای اورژانس پیشبیمارستانی در خط مقدم امدادرسانی قرار میگیرند؛ جایی که فاصله میان مرگ و زندگی گاهی تنها چند دقیقه است و یک تصمیم درست میتواند سرنوشت انسانی را تغییر دهد. این نیروها در روزهای عادی نیز یکی از پرتلاشترین بخشهای نظام سلامت هستند؛ سالانه به حدود ۲۰ میلیون تماس مردمی پاسخ میدهند و برای انجام نزدیک به ۶ میلیون مأموریت، در سراسر کشور به میدان میروند؛ آنهم با حدود ۳۰ هزار نیروی انسانی که باید در هر ساعت از شبانهروز آماده باشند تا خود را به بیمار، مصدوم یا حادثهدیده برسانند. اما جنگ، همه معادلات را تغییر میدهد. در روزهایی که بمب، موشک و ترکش جان مردم عادی را نشانه گرفته است، مأموریت اورژانس دیگر فقط انتقال یک بیمار یا رسیدگی به یک حادثه نیست؛ امدادگران باید در میان آوار، دود، شیشههای خرد شده و صحنههای تلخ مجروحان حاضر شوند و همزمان مراقب جان خود و همکارانشان نیز باشند.
پشت هر آژیر، داستان انسانی نهفته است؛ خانوادهای که ناگهان عزیزش را از دست داده، کودکی که زیر آوار مانده، مجروحی که هر لحظه برایش اهمیت دارد و امدادگری که با وجود همه خطرها، لباس کار بر تن میکند و قدم به محل حادثه میگذارد. شاید همین پیوند میان جان انسانها و مسئولیت امدادگران است که کار در اورژانس را از یک شغل فراتر میبرد؛ حرفهای که در روزهای جنگ، بیش از همیشه به عشق، شجاعت و تابآوری نیاز دارد.
جعفر میعادفر، رئیس سازمان اورژانس کشور، درباره خدمات حیاتی این سازمان در روزهای عادی و بحرانی کشور به «ایران» میگوید:«سالانه حدود 20 میلیون تماس با شماره 115 اورژانس انجام میشود. این سازمان بهطور متوسط با توجه به 30 هزار نیروی انسانی که دارد، طی یک سال حدود شش میلیون مأموریت در نقاط مختلف کشور انجام میدهد. همانطور که همه مردم در جریان خدماتی که اورژانس به آنها ارائه میدهد هستند، بخشی از فعالیتهای ما پاسخگویی به تماسهای مردمی و دریافت خدمات فوریتی در بحث بیماریهاست. بخش دیگر، رسیدگی فوری به حوادث ترافیکی است که در اولین گام، مردم با اورژانس تماس میگیرند. تمام این موارد منجر به حدود 6 میلیون عملیات و کمکرسانی به مردم میشود. اما متأسفانه طی سال گذشته و امسال، کشور با بحرانهای دیگری مثل جنگ 12 روزه، حوادث دیماه، جنگهای 40 روزه و 17 روزه روبهرو شد؛ همین رخدادها فشار بسیاری را به اورژانس، تجهیزاتش و نیروهای فعال آن وارد کرد. اما همکاران ما در نقاط مختلف کشور تلاش کردند در کنار خدمات روزمرهای که به هموطنانشان ارائه میکنند، مأموریتهای جنگی را هم بهخوبی انجام دهند و در کنار سایر تیم ملی سلامت، کنار مردم و کشور ایستادگی کنند.»
میعادفر با اشاره به فعال شدن اتاق بحران بعد از اولین حملات دشمن آمریکایی-صهیونی به کشور میگوید:«برای ارائه خدمت بدون مشکل باید با سایر نیروها و مسئولان حوزه سلامت هماهنگیهای لازم انجام میشد، به همین دلیل بلافاصله اتاق بحران را فعال کردیم تا همه اعضای حوزه سلامت از وزیر بهداشت گرفته تا معاونین و رؤسای دانشگاههای علوم پزشکی، چه حضوری و چه برخط در مرکز EOC یا همان اتاق بحران حضور داشته باشند تا برنامهریزیهای لازم برای ارائه خدمت بهتر به مردم صورت بگیرد. اولین قدم، انتقال مصدومان از محل تهاجم دشمن صهیونیستی-آمریکایی بود و باید در کمترین زمان به محل حادثه میرسیدیم و با ارائه خدمت در لحظه به مجروحان، افرادی را که دچار آسیب بیشتری شده و نیازمند خدمات تخصصی بودند به مراکز درمانی و بیمارستانی منتقل میکردیم. با توجه به هماهنگیهایی که از قبل داشتیم، این انتقال و ارائه خدمت در کمترین زمان و به بهترین شکل انجام میشد. با افتخار میتوانم بگویم در جنگهایی که پشت سرگذاشتیم و البته حملاتی که دشمن در ماه گذشته داشت، تمام خدمات، هم در اورژانس و هم در بیمارستانهای کشور به صورت رایگان به مردم ارائه شد.»
رئیس سازمان اورژانس کشور به چالشهای پیش روی این سازمان قبل و بعد از بحرانهای جنگی که به کشور تحمیل شد هم اشاره میکند و میگوید:«مهمترین چالشهای ما بحث کمبود نیروی انسانی است، البته همچنان با این چالش روبهرو هستیم، همچنین کمبود تجهیزاتی مثل آمبولانس که برای ارائه خدمت جزو ضروریات کاری ما محسوب میشود. با این اوصاف، در همین شرایط سخت اقتصادی و تحریمی که کشور با آن دست و پنجه نرم میکند، توانستیم بیش از 300 دستگاه آمبولانس را وارد ناوگان خدمترسانی کنیم و حدود 100 دستگاه آمبولانس نیز از منشأ خیرین وارد ناوگان اورژانس کشور شد.»
رئیس اورژانس کشور درباره افزایش زیرساختها و تجهیزات اورژانس هم میگوید: «اورژانس کشور هم مثل سایر سازمانها در دو جنگ تحمیلی اخیر متحمل خساراتی شد که باید با برنامهریزی برای جلوگیری از افت کیفی خدمات به مردم این خسارات را جبران کنیم. به همین دلیل با 15 استاندار تفاهمنامه خرید آمبولانس منعقد کردهایم که به شکل مشارکتی 50 درصد هزینه خرید و تأمین را اورژانس کشور و 50 درصد دیگر را استانداری پرداخت میکند. البته سازمان اورژانس کشور به شکل مجزا مناقصه خرید آمبولانس را انجام داده است ودر حال حاضر مناقصه خرید حدود 150 دستگاه به پایان رسیده و ارز مورد نیاز هم با مساعدت وزارت صمت تأمین شده است.»
او درباره بازسازی و ساخت پایگاههای آسیب دیده در دوران جنگ نیز توضیح میدهد: «در ایام جنگ حدود 88 پایگاه اورژانس کشور مورد هدف مستقیم و غیرمستقیم قرار گرفتند و آسیب دیدند. همچنین حدود 300 دستگاه آمبولانس مورد اصابت و آسیب از کم تا زیاد قرار گرفت که البته بخش عمده این خسارات ریکاوری و بازسازی شد و دوباره به چرخه خدمت بازگشتند. در این میان پنج دستگاه اتوبوس آمبولانس هم بعد از خسارت تعمیر و به خدمت بازگشتند. متأسفانه 5 فروند بالگرد هوایی و یک دستگاه آمبولانس دریایی هم مورد اصابت موشک دشمن قرار گرفت و به طور کامل از چرخه خدمت خارج شدند. در حال حاضر به فکر ساختن و بازسازی هستیم. فعالیتهای گستردهای هم در بحث ساخت پایگاهها و ستاد مرکزی اورژانس استانها در دستور کار قرار دادهایم و برنامههایی برای آن در حال انجام است. البته خساراتهایی که اورژانس کشور متحمل شد، فقط در بحث تجهیزات و زیر ساخت نبود؛ ما سه شهید تقدیم مردم و کشور عزیزمان کردیم و حدود 100 نفر از نیروهای اورژانس در حال عملیات و مأموریتهای اورژانسی و انتقال مصدومان به مراکز درمانی زخمی شدند. اما با وجود تمام مشکلاتی که پیش روی اورژانس کشور قرار گرفت اجازه ندادیم مردم دچار مشکل شوند و تلاش کردیم خدمات را در کمترین زمان به آنها ارائه کنیم.»
ارتباطی که قطع نشد
جعفر میعادفر درباره خدماترسانی در بحرانهای جنگی بویژه درجنگ 40 روزه میگوید: «با توجه به تجاربی که در جنگ 12 روزه کسب کردیم، در جنگ 40 روزه علاوه براینکه مرکز اصلی خودمان را حفظ کردیم، روشهای جدیدی را پیشبینی کردیم تا به هیچ عنوان ارتباطمان با مردم قطع نشود. این مژده را به مردم میدهیم که در شرایط بحران روشهایی را از طریق فناوریهای جدید ایجاد کردهایم که هیچ موقع ارتباط مردم با 115 قطع نشود و این موضوع را در بیشتر استانهای کشور بویژه استانهایی که بیشتر مورد هدف دشمن قرار گرفتند، انجام دادیم ودر سایر استانها نیز درحال انجام است.»
افزایش خدمات اورژانسی در شهرهای شمالی
در طول دو جنگ تحمیلی اخیر و بعد از حملات موشکی به تهران بعضی از شهروندان به شهرهای شمالی سفر کردند. همین موضوع باعث شد خدمات اورژانسی در دو استان گیلان و مازندران افزایش داشته باشد. دکتر میعادفر دراین باره میگوید: «در دوران تهاجم دشمن به شهرهای ایران، بعضی از شهرها مثل تهران بیشتر مورد هجمه موشک و پرتابه قرار گرفتند وبه همین علت مردم برای مراقبت از جان عزیزانشان به استانهای شمالی سفر کردند. همین موضوع باعث شد شاهد خلوتی خاصی در پایتخت باشیم اما از طرف دیگر، حضور پرتعداد مردم و بیماران را در شهرهای دیگر و استانهایی مثل گلستان، مازندران، گیلان و حتی اردبیل را شاهد بودیم که باید با ارائه خدمت به مجروحان در شهرهای مورد تهاجم قرار گرفته، خدمات اورژانسی را هم در این استانها تقویت میکردیم. همین موضوع باعث شد خدمات فوریتهای پزشکی در این مناطق حدود 25 درصد افزایش پیدا کند. خوشبختانه با هماهنگیهای بین بخشی، درون سازمان و برون سازمانی سعی کردیم خدمات بسیار خوبی به مردم بدهیم.»
34 هزارنفر در جنگ 40 روزه مصدوم شدند
رئیس سازمان اورژانس کشور با اشاره به تعداد مأموریتهای نیرویهای اورژانس کشور در دوران جنگ میگوید: «حدود 30 هزار مأموریت را در ایام جنگ انجام دادیم که اگر با خدمات روزانه که اورژانس به مردم ارائه میکند جمع زده شود، نیروهای اورژانس پیش بیمارستانی در ایام جنگ فعالیت گسترده و بیش از ظرفیتی که داشتند، انجام دادند. چون به طور معمول روزانه 50 هزار مأموریت در کشور انجام میشود که شامل مأموریتهای انتقال بیماران یا حوادث ترافیکی است.همچنین سالانه حدود شش میلیون مأموریت داریم که از این تعداد حدود850 هزار مأموریت مربوط به حوادث ترافیکی است. در این میان حدود 2.5 میلیون بیمار به مراکز درمانی منتقل میشوند. البته بخش عمده این آمار به صورت درمان در محل انجام میشود که نیازی به جابه جایی نیست و بار بیمارستانها را کاهش میدهیم. اگر این مدیریت و هماهنگیهایی که از سوی مسئولان نظام سلامت برای کمک به مردم انجام نمیشد، تعداد جانباختگان جنگی ما بیش از تصور بود. چون فقط در جنگ 40 روزه حدود 34 هزار مصدوم داشتیم، اگر نمیتوانستیم به درستی به آنها خدمت دهیم قطعاً به علت خونریزیهایی که داشتند دچار آسیبهای جبران ناپذیری میشدند. تمام این تلاشها چه از سوی مسئولان و چه از طریق نیروهای خدوم اورژانس کشور و به طور کلی تیم ملی سلامت باعث شد، تعداد مجروحین که به سلامت به آغوش خانواده بازگشتند و عوارض کمتری پیدا کردند، کاهش محسوسی پیدا کند. به هر حال کار نیروهای اورژانس در شرایط بحرانی رقم میخورد به همین دلیل همواره تلاش میکنیم تا مردم کمترین آسیب را ببینند و این قضاوت که در جنگها اورژانس کشور عملکرد خوبی داشته یا نه را باید به مردم بسپاریم. اورژانس کشور با تمام بضاعت و امکاناتی که دارد تلاش میکند، جان تعداد بیشتری از مردم کشور را نجات بدهد. نیروهای اورژانس با وجود آسیبهایی که در جنگ دیدند دست از کار نکشیدند و پای کار مردم و کشور ایستادند.»
بدرقه امام شهید بدون حادثه تلخ
اورژانس از مراسم وداع و تشییع رهبر شهید هم سربلند بیرون آمد. او درباره خدمات اورژانس در سه شهر تهران، قم و مشهد میگوید: «یکی دیگر از اتفاقهایی که میتوانست منجر به خسارات جانی برای مردم شود و خوشبختانه تیم ملی سلامت با سربلندی از آن خاج شد، مراسم تشییع آقای شهیدمان بود. با افتخار میتوان گفت، حادثهای جانی یا فوتی با وجود جمعیت عظیمی که در مراسم شرکت کرده بودند، نداشتیم. حتی سیستمهای امنیتی پیشبینیهایی را کرده بودند که به علت گرما و فشردگی جمعیت ممکن است تعدادی فوتی داشته باشیم. اما با برنامهریزی دقیق و استقرار آمبولانسها، اتوبوس آمبولانسها و ایجاد بیمارستانهای موقت توانستیم این مراسم را به خوبی مدیریت کنیم.»
به گفته رئیس سازمان اورژانس کشور، در طول سال موقعیتهای مختلفی برای ارائه خدمت با تعداد بالا در بازه زمانی کم برای نیروهای اورژانس ایجاد میشود که یکی از آنها مراسم پر فیض اربعین است. میعادفر میگوید: «نیروهای ما از اولین روز ماه صفر تا پایان مراسم اربعین در مرزهای ششگانه حضور داشتند و به زائران خدمات دادند. خدا را شکر میکنیم که در مراسم امسال هم مورد خاصی نداشتیم و مردم و مسئولین رضایتمندی بسیار مطلوبی از حوزه سلامت و خدماتش داشته و دارند. ارائه خدمات مختلف نیرویهای اورژانس کشور در شرایط و مراسمهای خاص در حالی انجام میشود که ما خدمات جاری را به هیچ وجه کاهش ندادیم و با قوت به امور روزهمره و خدمات جاری سازمان هم رسیدگی کردیم.»


