ساخت مناطق مسکونی یکی از محورهای برنامه بالادستی توسعه سواحل مکران است با این هدف و با مشارکت بخش خصوصی و بهره‌گیری از سرمایه‌گذاری این بخش ساخت شهرک و شهرهای جدید در جنوب کشور اجرایی شده است.
شهر جدید و شهرک به عنوان یکی از ظرفیت‌های موجود در قوانین کشور، می‌تواند در ساماندهی نظام سکونتی، اسکان جمعیت و فعالیت در کشور نقش مهمی ایفا کند. شهرام ملکی معاون وزیر راه و شهرسازی و مدیرعامل شرکت عمران شهرهای جدید با اشاره به اینکه تشکیلات شرکت مادر تخصصی عمران شهرهای جدید به عنوان تشکیلات و سازمان تخصصی این امر، وابسته به وزارت راه و شهرسازی همانند مجموعه‌ای کامل از سطح سیاست گذاری، برنامه‌ریزی، طراحی و اجرا را دربرگرفته، گفت: «براساس برنامه هفتم توسعه کشور، مأموریت شهرهای جدید و شهرک‌ها را می‌توان در عرصه تأمین زمین، ساماندهی نظام اسکان بویژه در جنوب کشور، برنامه‌ریزی و ساخت مسکن و تمرکز‌زدایی از شهرهای بزرگ خلاصه کرد.»
با توجه به محدودیت زمین در محدوده شهرها، یکی از راهکارهای ارائه شده در برنامه تأمین مسکن، ایجاد و توسعه شهرک‌ها است.
به گفته معاون وزیر راه و شهرسازی، برای هرکدام از عرصه‌های توسعه‌ای در شهرهای جدید، مأموریت خاصی در نظر گرفته شده و در کنار مأموریت جدی ارتقای کیفیت زندگی در شهرهای جدید ایجاد شده در سنوات قبل، تکالیف اصلی در شهرهای جدید با تمرکز بر نیاز سکونتی زوج‌های جوان، خانوارهای دهک‌های پایین درآمدی و کارکنان دستگاه‌های اجرایی، نه تنها به‌عنوان یک رویکرد اجتماعی، بلکه به‌عنوان بخشی از سیاست عدالت فضایی و کاهش فشار جمعیتی بر کلان‌شهرها تعریف شده است.»
وی افزود: «در دولت چهاردهم و هم‌راستا با نهضت ملی مسکن، فعالیت‌ها در شهرهای جدید وارد مرحله‌ای نوین و تحول‌محور شده است؛ مرحله‌ای که در آن، افزایش ظرفیت‌های سکونتی، تأمین همزمان خدمات زیربنایی و روبنایی، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین ساخت و مصالح پایدار، و گسترش مشارکت با بخش خصوصی و سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی به‌عنوان محورهای عملیاتی پیگیری می‌شود.»
معاون وزیر راه و شهرسازی خاطرنشان کرد: «همچنین، ارتقای کیفیت طراحی شهری با رویکرد انسان‌محور، توسعه حمل‌ونقل عمومی کارآمد و پاک، و ایجاد بسترهای سرزندگی اجتماعی و اقتصادی، از جمله راهبردهای اصلی است که به عنوان سیاستهای جدید دنبال می‌شود تا با پاسخ‌گویی به نیازهای کوتاه‌مدت، زمینه‌ساز پایداری بلندمدت و تحقق الگوی مطلوب توسعه شهری کشور باشد.»
بر اساس این گزارش ساخت شهر و شهرک‌های جدید در سواحل مکران مصوب شورای‌عالی مسکن بوده و تکلیف وزارت راه و شهرسازی است. معاون وزیر راه و شهرسازی با تأکید بر اجرای تکلیف قانونی گفت: «ما نیز به عنوان متولی ساخت و توسعه شهرهای جدید این مصوبه و تکلیف را پیگیری و اجرا می‌کنیم. به همین منظور مشاوران مختلفی برای این برنامه خدمت می‌کنند و بخش عمده‌ای از مطالعات به نتیجه رسیده است.»
ملکی افزود: «در حال حاضر استعلام از بعضی دستگاه‌ها مانند دستگاه‌های امنیتی مستقر در منطقه را شروع کرده ایم. در این استعلامات اراضی را که برای بارگذاری‌های مختلف مشخص شده متناسب با نوع وهدف بارگذاری، باید تأیید شود و با تأیید استعلامات مرحله جمع‌بندی گزارش برای ارائه به شورای‌عالی معماری و شهرسازی ارسال می‌شود. در طرح، هدف بارگذاری مانند بارگذاری جمعیتی، گردشگری، صنعتی و... تعیین می‌شود و موضوع انتقال جمعیت به نوار ساحلی کشور با بارگذاری‌های جدید به نتیجه می‌رسد.»
معاون وزیر راه و شهرسازی از برنامه‌ریزی برای بارگذاری در 27 مکان جدید در سواحل جنوبی خبر داد و گفت: «در مطالعات ممکن است این عدد بیشتر یا کمتر شود چون مشخصاً تعداد افزیش جمعیت در این مناطق تعیین نشده است و بعد از طرح‌های مطالعاتی و امکان سنجی مرحله ساخت و ساز و استقرار جمعیت شروع می‌شود.»

کاهش مصرف انرژی در برنامه توسعه‌ای شهرهای جدید
بر اساس این گزارش دولت در راستای برنامه ارتقای سکونتگاه‌ها، با تأکید بر بازبینی فرآیند تهیه و تصویب طرح‌ها، افزایش بهره‌مندی از سامانه‌های اطلاعات مکانی و هدایت توسعه شهری بر مبنای ظرفیت‌های محیطی و اقلیمی، گام‌هایی در راستای ارتقای حکمرانی فضایی برداشته است. به گفته معاون وزیر راه و شهرسازی، تحقق اهداف برنامه هفتم در زمینه تعادل‌بخشی فضایی، کنترل حاشیه‌نشینی، ساماندهی کاربری اراضی، و تقویت هماهنگی بین دستگاهی در سطوح مختلف سیاست‌گذاری شهری، مستلزم تحول در ساختار و کارکرد طرح‌های شهری است.
وی افزود: «در برنامه توسعه‌ای و حمایتی، ساخت 15 هزار واحد مسکونی ویژه دهک‌های پایین جامعه در شهرهای جدید مصوب شده است. همچنین الگوهای متنوع سکونتگاه از جمله پروژه‌های کم تراکم، محله محور، مجتمع‌های چند عملکردی و واحدهای 60تا 90 متری متناسب با نیاز جوانان برای ساخت در شهرهای جدید تدارک دیده شده است.»
ملکی گفت: «فضاهای سبز و عمومی در 20 درصد اراضی مسکونی آماده‌سازی شده و طراحی پروژه‌های نمونه پایدار در شهرهای تیس، شیرین شهر و ایوانکی پیش‌بینی شده است. استقرار سیستم‌های خورشیدی جهت تأمین انرژی برق در اراضی شهرهای جدید نیز بخشی از برنامه کاهش مصرف انرژی در راستای برنامه‌های کلان کاهش مصرف است.
برنامه کاهش قیمت مسکن با مدیریت زنجیره، تأمین مصالح، خرید عمده و قرارداد با تأمین کنندگان نیز یکی دیگر از اهداف ساخت و سازها در شهرک‌ها و شهرهای جدید است.
یکی دیگر از برنامه‌های کاهش مصرف انرژی در شهرهای جدید و شهرک‌ها، اتصال این مناطق به کلانشهرها با مترو و حمل‌و‌نقل عمومی در دسترس است. معاون وزیر راه شهرسازی گفت: «در راستای اجرای این برنامه، مترو گلبهار – مشهد و بهارستان- اصفهان در حال ساخت است و پیشرفت حدود 40 درصدی دارد برای سایر شهرهای جدید نیز مطالعات اتصال به مترو در حال انجام است.»