رئیس سازمان فضایی ایران از توسعه صنعت فضایی در دولت چهاردهم می‌گوید

آزمون جنگ برای صنعت فضایی

محبوبه ستارزاده

گاهی جنگ فقط در آسمان و زمین اتفاق نمی‌افتد و آنچه هدف قرار می‌گیرد، «دانش» و اتاق‌هایی است که در آنها آینده ساخته می‌شود. در جنگ رمضان، برخی زیرساخت‌های صنعت فضایی و پژوهشگاه فضایی ایران نیز در میان مراکز مورد حمله تجاوزکارانه آمریکا-صهیونیستی قرار داشت؛ حمله‌ای که نشان داد دانش و زیرساخت علمی کشور نیز بخشی از میدان تقابل بوده است. اما صنعتی که سال‌ها بر پایه دانش بومی، نیروی انسانی متخصص، دانشگاه‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیان شکل گرفته، با آسیب دیدن چند ساختمان از حرکت باز نمی‌ماند.

یک صنعت توزیع‌شده و تاب‌آور
حمله به تأسیسات فضایی از نگاه رئیس سازمان فضایی ایران، تنها حمله به یک ساختمان نبود؛ بلکه نشانه‌ای از اهمیت یافتن دانش و فناوری در معادلات جنگ بود.حسن سالاریه به «ایران»، می‌گوید:با آسیب چند ساختمان یا یکی دو مرکز، طبیعتاً این صنعت تعطیل نمی‌شود و اتفاقاً کارها با انگیزه و اشتیاق بیشتر از گذشته در حال پیگیری است.
معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات  در توضیح فعالیت ماهواره‌ها در شرایط جنگ نیز می‌گوید:هم ماهواره‌های مخابراتی و هم ماهواره‌های سنجش از دور، در طول جنگ فعال بودند و مراکز و زیرساخت‌های مربوط به کنترل و بهره‌برداری آنها نیز در صورت هرگونه آسیب، سریعاً جایگزین می‌شد و خدمت ارائه شده توسط آن ماهواره، به صورت کاملاً فعالانه ادامه پیدا می‌کرد. سالاریه دلیل این جایگزینی سریع را البته بومی بودن صنعت فضایی و استفاده از ظرفیت و توانمندی متخصصان داخلی می‌داند و ادامه می‌دهد: باوجود آسیب‌ها، پروژه‌های مختلف صنعت فضایی با قدرت درحال انجام است.
رئیس سازمان فضایی ایران با اشاره به ساختار صنعت فضایی کشور توضیح می‌دهد: صنعت فضایی در کشور ما یک صنعت کاملاً توزیع‌شده است. ما شرکت‌های دانش‌بنیان مختلفی داریم که در بخش‌های مختلف کشور، استان‌ها و مراکز مختلف در سراسر کشور توسعه پیدا کرده و توزیع شده‌اند. بنابراین آسیب به یکی دو مرکز در یکی دو نقطه خاص، طبیعتاً نمی‌تواند یک آسیب کلی به صنعت فضایی ما محسوب شود و از این نظر، صنعت ما بسیار تاب‌آور است.
سالاریه یکی دیگر از عوامل تاب‌آوری این صنعت را وابستگی پایین به مراکز دولتی می‌داند و می‌گوید: وابستگی ما به مراکز دولتی در حوزه صنعت فضایی چندان بالا نیست و بسیاری از زیرسیستم‌ها، سامانه‌ها و ماهواره‌ها در بخش خصوصی ما در حال ساخت هستند. دانشگاه‌های مختلف نیز در صنعت فضایی و صنعت هوافضا توانمندی دارند و این کار در حال انجام است. بنابراین ما در صنعت فضایی خیلی راحت می‌توانیم مشکلات بخش‌های آسیب‌دیده را حل کنیم. به همین دلیل هم پروژه‌های صنعت فضایی به خوبی و با قدرت در حال پیگیری هستند.
رئیس سازمان فضایی ایران خبرهای جدیدی هم برای مردم دارد و می‌گوید: با حمایت وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات با وجود جنگ رمضان، بزودی پروژه‌های مختلفی در صنعت فضایی رونمایی می‌شود و دستاوردهای این صنعت با سرعتی بیشتر از قبل در خدمت جامعه و مردم خواهد بود.

نقاط عطف فضایی در دولت چهاردهم
رئیس سازمان فضایی ایران درباره تاب‌آوری صنعت فضایی در جنگ و پساجنگ می‌گوید: صنعت فضایی ایران در شرایطی در معرض این آزمون قرار گرفت که در دولت چهاردهم مجموعه‌ای از اتفاقات مهم و راهبردی از توسعه زیرساخت‌ها و پرتابگرها گرفته تا ورود پررنگ‌تر بخش خصوصی و قرار گرفتن ماهواره‌های بومی در مدار را تجربه کرده بود.
سالاریه در ادامه درباره اقدامات و دستاوردهای مهم دولت چهاردهم  و با پشتیبانی وزیر محترم ارتباطات و فناوری اطلاعات در صنعت فضایی توضیح می‌دهد: صنعت فضایی در دولت چهاردهم با چند اتفاق مهم، راهبردی و نقطه عطف روبه‌رو شد که هریک اهمیتی ویژه دارند.یکی از این اتفاق‌ها در حوزه توسعه زیرساخت، فاز اول پایگاه چابهار است که با وجود شرایط جنگی، در مراحل پایانی خود قرار دارد و منتظر اولین پرتاب از این پایگاه و افتتاح آن هستیم.
 رئیس سازمان فضایی ایران دیگر دستاورد این صنعت در حوزه زیرساخت را اتمام ساخت برخی از ایستگاه‌های زمینی و مراکز کنترل و دریافت داده و تصاویر ماهواره‌ای می‌داند و درادامه می‌گوید: سال گذشته ساخت مرکز سلماس به پایان رسید و مراکز دیگر ازجمله مرکز چناران نیز به عنوان یکی از مراکز مهم صنعت فضایی، به‌زودی رونمایی می‌شوند.

دو پرتاب موفق قائم ۱۰۰ و سیمرغ در دولت چهاردهم
رئیس سازمان فضایی ایران با اشاره به موفقیت‌های دولت چهاردهم در حوزه پرتابگرها نیز یادآورمی شود: پرتابگر قائم ۱۰۰ دومین پرتاب موفق خود را در این دولت انجام داد و چمران ۱ را در مدار قرار داد.درواقع حالا دیگر این پرتابگر با چند پرتاب متوالی موفق، در عمل به تثبیت رسیده است. به گفته سالاریه، پرتابگر سیمرغ نیز دومین پرتاب خود را درسال 1403 انجام داد و بلوک انتقال مداری سامان را در مدار قرار داد. به گفته او، در حوزه فناوری‌های مدار بالا، اولین تست بلوک انتقال مداری سامان ۱ ساخت پژوهشگاه فضایی ایران در مدار نیز در همین دولت و در آذرماه ۱۴۰۳ انجام شد که برای کشور یک دستاورد مهم محسوب می‌شود.

ورود بخش خصوصی به ساخت ماهواره
رئیس سازمان فضایی ایران، پیشرفت‌های بخش خصوصی را از دیگر دستاوردهای مهم دولت چهاردهم می‌داند و می‌گوید: در آبان ۱۴۰۳، اولین ماهواره بخش خصوصی، یعنی ماهواره کوثر، توسط پرتابگر سایوز در مدار قرار گرفت.دومین نمونه از همین ماهواره یعنی کوثر نسخه ۱.۵نیز دی‌ماه سال گذشته در مدار قرار گرفت؛ورود بخش خصوصی به ساخت ماهواره، جزو اولین اتفاقات مهم و اساسی در صنعت فضایی و یک پیشرفت مهم برای کشور محسوب می‌شود.
سالاریه، پرتاب و استقرار در مدار ناهید ۲به عنوان اولین ماهواره مخابراتی ایران را هم یکی از نقاط عطف تاریخ صنعت فضایی ایران می‌داند و می‌گوید: بخش مهمی از تست این ماهواره، در مردادماه ۱۴۰۴ با موفقیت انجام شد.
او از استقرار و بهره‌برداری از ماهواره تصویربرداری پایا که دی‌ماه سال گذشته در مدار قرار گرفت نیز به عنوان دیگر اتفاق مهم صنعت فضایی در دولت چهاردهم یاد می‌کند و توضیح می‌دهد: این ماهواره با فناوری تصویربرداری آینه‌ای، یک محموله کاملاً ایرانی با دقت تصویربرداری پنج متر در طیف رنگی محسوب می‌شود.
سالاریه با اشاره به رونمایی از تصاویر ماهواره پایا در سال گذشته، آن را یک ماهواره کاملاً عملیاتی ایرانی و صد درصد بومی می‌داند که در مدار قرار گرفته است.

از منظومه شهید سلیمانی تا پارس ۲
رئیس سازمان فضایی ایران، رونمایی از منظومه 24تایی شهید سلیمانی در سال گذشته را نیز یکی از اتفاقات بزرگ صنعت فضایی کشور می‌داند و ادامه می‌دهد: قرار است ساخت و طراحی این منظومه باریک‌باند برای اولین بار انجام شود و به مردم خدمات ارائه دهد.
سالاریه همچنین با اشاره به رونمایی از ماهواره پیشرفته پارس 2 با دقت تصویربرداری حدود ۲.۵ متر در سال 1403، آن را جزو اتفاقات افتخارآمیز صنعت فضایی کشور می‌داند و ابراز امیدواری می‌کند که به‌زودی پرتاب آن انجام ‌شود.
عالی ترین مقام سازمان فضایی ایران و معاون وزیر محترم ارتباطات و فناوری اطلاعات  اشاره‌ای هم به پروژه‌های در دست ساخت دارد و در توضیح آن، می‌گوید: ماهواره‌های نمونه دوم پارس ۱، پارس ۳، ناهید ۲ ارتقایافته، بلوک انتقال مداری سامان، ماهواره ناهید ۳، ماهواره پارس ۳ و ماهواره راد ۲ که نمونه ماهواره راداری پیشرفته‌تری است،  توسط پژوهشگاه فضایی ایران در حال طراحی و ساخت است و به‌زودی خبرهای خوبی از آنها اطلاع رسانی خواهد شد.
سالاریه البته یادآور می‌شود که با وجود آسیب دیدن ساختمان پژوهشگاه فضایی ایران، کار طراحی و ساخت این پروژه‌ها توسط این مجموعه در مجموعه وزارت ارتباطات در حال انجام است.

خدمت ماهواره به کشاورزی، آب 
و محیط زیست 
رئیس سازمان فضایی ایران یکی از رویکردهای مهم وزارت ارتباطات در دولت چهاردهم را توسعه خدمات کاربردی در صنعت فضایی می‌داند که وزیر ارتباطات، آن را چه در سازمان فضایی و چه در پژوهشگاه فضایی به عنوان یک مأموریت محوری دنبال می‌کنند.
سالاریه، دامنه استفاده از تصاویر ماهواره‌ای را در حوزه‌های مختلف از کشاورزی و مدیریت منابع کشاورزی گرفته تا حوزه منابع آب، حوزه‌های مربوط به پایش محیط زیست و همچنین مسائل مربوط به برآورد سطح زیرکشت محصولات کشاورزی می‌داند و می‌افزاید: از تصاویر ماهواره‌ای می‌توان برای برآورد خسارت‌های ناشی از سیل و زلزله، منابع ذخیره‌شده برف در مناطق مختلف کشور و همچنین برای شناسایی مخازن آبی استفاده کرد.

تصاویر ماهواره‌ای
یاریگر پروژه جی نف
معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات،  پروژه ملی جی‌نف(تطابق کدپستی شهر و روستاها) را از پروژه‌های مهم وزارت ارتباطات در شرکت ملی پست می‌داند و می‌گوید: برای به‌روزرسانی نقشه‌های مورد نیاز این پروژه، از تصاویر ماهواره‌ای استفاده می‌شود.البته پژوهشگاه فضایی ایران و همچنین شرکت‌های دانش‌بنیانی که در این عرصه خدمات ارائه می‌دهند، در این حوزه بسیار فعال هستند و یک برنامه بسیار گسترده و ملی را در مجموعه وزارت ارتباطات در این حوزه دنبال می‌کنیم.
رئیس سازمان فضایی ایران یادآور می‌شود: از داده‌های ماهواره‌ای در حوزه‌های مختلف از پشتیبانی مراکز حیاتی از بانک‌ها و جایگاه‌های سوخت‌رسانی گرفته تا ارائه خدمات به کشتیرانی‌ها نیز بهره گرفته می‌شود. بخشی از خدمات این ماهواره‌ها هم در نقاط صعب‌العبور ارائه می‌شود.یعنی در روستاها و مناطقی که به دلیل نبود امکان ایجاد زیرساختهای زمینی، نمی‌توان خدمات ارتباطی مناسبی به مردم این مناطق ارائه داد، از ماهواره‌های مخابراتی استفاده می‌کنیم. به گفته سالاریه، این خدمات در کشور کاملاً توسعه‌یافته است و برنامه وزارت ارتباطات، توسعه بیش از پیش خدمات مبتنی بر ماهواره‌ها و صنعت فضایی در کشور است.  
رئیس سازمان فضایی ایران یادآور می‌شود:« از داده‌های ماهواره‌ای در حوزه‌های مختلف از پشتیبانی مراکز حیاتی از بانک‌ها و جایگاه‌های سوخت‌رسانی گرفته تا ارائه خدمات به کشتیرانی‌ها نیز بهره گرفته می‌شود. بخشی از خدمات این ماهواره‌ها هم در نقاط صعب‌العبور ارائه می‌شود. یعنی در روستاها و مناطقی که به دلیل نبود امکان ایجاد زیرساخت‌های زمینی، نمی‌توان خدمات ارتباطی مناسبی به مردم این مناطق ارائه داد، از ماهواره‌های مخابراتی استفاده می‌کنیم.» به گفته سالاریه، این خدمات در کشور کاملاً توسعه‌یافته است و برنامه وزارت ارتباطات، توسعه بیش از پیش خدمات مبتنی بر ماهواره‌ها و صنعت فضایی در کشور است.

صفحات
آرشیو تاریخی
شماره نه هزار و نود و هشت
 - شماره نه هزار و نود و هشت - ۲۵ مرداد ۱۴۰۵