انتشار برات ۳۰ برابر شد
تأمین مالی زنجیرهای در کنار تولید
آمار ماهانه برات الکترونیکی صادر شده از ابتدای سال ۱۴۰۴ تا پایان تیر ماه سالجاری نشان میدهد که استفاده از این ابزار تأمین مالی با شتاب قابل توجهی افزایش یافته است. در حالی که در ماههای ابتدایی سال ۱۴۰۴ حجم صدور برات در سطح بسیار پایینی قرار داشت، از نیمه دوم همان سال روند استفاده از این ابزار وارد فاز صعودی شد و در سال ۱۴۰۵ نیز این روند ادامه یافت. به طور کلی در 4 ماه اول سالجاری حجم انتشار برات الکترونیکی بالغ بر 74 هزار میلیارد تومان بوده که نسبت به بازه مشابه سال گذشته 30 برابر شده است.
رشد صدور برات الکترونیکی
بررسی دادهها نشان میدهد که در فروردین ۱۴۰۴ تنها 50 میلیارد تومان برات الکترونیکی صادر شده بود. این رقم در اردیبهشت و خرداد نیز همچنان کمتر از 100 میلیارد تومان باقی ماند. اما از تیرماه، روند صدور براتها تغییر کرد و ارزش براتهای صادرشده به بالاتر از 2 هزار میلیارد تومان رسید. این روند در ماههای بعد نیز ادامه یافت؛ بهگونهای که ارزش براتهای صادره در شهریور به 7 هزار و 690 میلیارد تومان، در آبان به 12 هزار و 540 میلیارد تومان و در آذر و دی به نزدیک 13 هزار میلیارد تومان رسید. این روند تا آنجایی ادامه پیدا کرد که در بهمنماه 1404 حجم برات الکترونیکی صادر شده به رقم قابلتوجه 17 هزار و 740 میلیارد تومان افزایش پیدا کرد.
روند رو به رشد استفاده از برات الکترونیکی در سال ۱۴۰۵ نیز ادامه پیدا کرد. در این زمینه با وجود اینکه در فروردینماه استفاده از برات کاهش یافته که احتمالاً بخشی از آن به دلیل تعطیلات نوروزی بوده اما در اردیبهشت و خرداد سالجاری میزان صدور برات الکترونیکی افزایش شدیدی داشته و در خردادماه معادل 29 همت برات صادره به ثبت رسیده است. کاهش نسبی برات در تیر ماه نیز ناشی از تعطیلات یک هفتهای مربوط به خاکسپاری رهبر شهید و همچنین اختلالات شبکه بانکی بوده است. به طور کلی در 4 ماه اول سالجاری حجم انتشار برات الکترونیکی بالغ بر 74 هزار میلیارد تومان بوده که نسبت به بازه مشابه سال گذشته 30 برابر شده است.
افزایش استفاده از برات الکترونیکی را میتوان نشانهای از گسترش تدریجی ابزارهای نوین تأمین مالی در اقتصاد ایران دانست. در شرایطی که بسیاری از بنگاهها با محدودیت سرمایه در گردش و دشواری دسترسی به تسهیلات بانکی مواجه هستند، توسعه ابزارهایی که امکان تأمین مالی زنجیره تولید را با هزینه کمتر و سرعت بیشتر فراهم میکنند، اهمیت ویژهای پیدا کرده است. به خصوص در شرایطی که اقتصاد کشور با تورم بالایی مواجه است، این ابزارهای تأمین مالی دارای خاصیت تورمزایی نبوده و به دلیل کمک به مسأله نقدینگی در صنایع و جلوگیری از تعمیق رکود از اهمیت بالایی برخوردارند.
مختصری در مورد ابزارهای نوین تأمین مالی تولید
در همین راستا، بانک مرکزی و شبکه بانکی طی سالهای اخیر مجموعهای از ابزارهای تأمین مالی زنجیرهای را توسعه دادهاند که مهمترین آنها عبارتاند از اوراق گام، کارت رفاهی متصل به این اوراق، برات الکترونیکی و فاکتورینگ. اوراق گام (گواهی اعتبار مولد)، ابزاری برای تأمین مالی سرمایه در گردش بنگاهها است که امکان انتقال و تنزیل اوراق را در طول زنجیره تولید فراهم میکند. از طرف دیگر کارت رفاهی متصل به این اوراق ابزاری است که از ظرفیت اوراق گام برای تأمین مالی خرید اقساطی کالاهای مصرفی استفاده میکند و علاوه بر تحریک تقاضا، منابع مالی را به سمت تولیدکنندگان داخلی هدایت میکند.
برات الکترونیکی زنجیره تولید یک سند تجاری دیجیتال و امن است. این سند برای تأمین مالی سرمایه در گردش بنگاهها، خرید مواد اولیه و تجهیزات بدون نیاز به نقدینگی مستقیم یا تسهیلات سنتی بانکی به کار میرود. در این ساختار، بانک به عنوان تعهدکننده یا قبولکننده پشت سند قرار میگیرد.
در نهایت نیز فاکتورینگ روشی برای تأمین نقدینگی بنگاهها است که در آن مطالبات ناشی از فروش کالا یا خدمات پیش از سررسید به مؤسسات مالی واگذار میشود و بنگاه بدون انتظار برای وصول مطالبات، منابع مالی مورد نیاز خود را دریافت میکند.
در مجموع، روند صعودی صدور برات الکترونیکی نشان میدهد که این ابزار به تدریج جایگاه خود را در میان فعالان اقتصادی پیدا کرده است. تداوم این روند، در کنار توسعه سایر ابزارهای تأمین مالی زنجیرهای مانند اوراق گام، کارت رفاهی متصل به اوراق گام و فاکتورینگ، میتواند با کاهش وابستگی بنگاهها به تسهیلات سنتی بانکی، کارآیی تأمین مالی در زنجیره تولید و تجارت کشور را نیز افزایش دهد.
