حمیدرضا محمدی
روزنامه‌نگار

 روزی که تو بازآیی
من قلبِ جوانم را
 چون پرچمِ پیروزی
بر خواهم داشت.
امیرهوشنگ ابتهاج (هـ.ا.سایه)
امضای فرمان مشروطیت تنها توشیح و توقیح آن چند سطر رقیمه نبود تا «برای رفاهیت و امنیت قاطبه اهالی ایران و تشیید مبانی دولت، اصلاحات مقتضیه به مرور در دوائر دولتی و مملکتی بموقع اجرا گذارده شود» و «مجلس شورای ملی از منتخبین شاهزادگان و علما و قاجاریه، اعیان، اشراف، ملاکین و تجار و اصناف به انتخاب طبقات مرقومه در دارالخلافه تهران تشکیل و تنظیم شود» بلکه تکوین و تکمیل منتج شدن و معنا یافتن و به ثمر رسیدن دوران متمادی تلاش برای نیل به آزادی و برابری و پیایند آن آبادی بود. هیمنه ظالم در هم کوبیده و شکسته شد و حالا دیگر مردم دیده شده بودند. آرزویی که برای آن خیلی‌ها کوشیدند و چهاردهم مرداد ۱۲۸۵ شد جشن ملی. عدالت‌خانه و دارالشوری تشکیل شد اما خیلی‌زود رنگ باخت. 
از پس تندروی‌ها و کین‌توزی‌ها اژدهای هفت‌سر استبداد دوباره سر بر آورد و فرود آمد. آن آزادی‌خواهان حقیقی از روزنامه‌نگاران و روشنفکران و روحانیان و سیاست‌مداران و بازاریان، از برایش به سیاهچال افتادند، فلک و داغ و درفش خوردند، خون دادند، نفی بلد و ترور و حلق‌آویز و توقیف شدند، قلم‌شان شکست و جریده‌شان به محاق رفت و از همه مهم‌تر خانه ملت که برآمده از اراده آحاد ایرانیان بود در آتش سوخت اما می‌دانستند نیل به آزادی تاوان دارد و بهای سنگین‌اش را دادند. نهضتی که ملتِ خسته و شکسته و تکیده از استبداد و استثمارِ ایران سامان دادند، اما انجام و فرجامی خجسته نیافت و ناکام ماند. دولت مستعجل بود و بهارش خیلی‌زود خزان شد و چون زیرساخت اندیشه‌ورزانه و توسعه‌گرایانه‌ای نداشت، ملت به مقصود و منظور نهایی دست نیافتند و خودکامگی در جامه تجدد آمرانه ظهور و بروز 
یافت. 
به‌هر روی هنوز و هم‌چنان چهاردهم مرداد، از پس یک ‌قرن و بیست‌ سال، یادآور اولین کوشش و پویش مدرن اهالی ایران است برای دستیابی به عدالت و آزادی، هرچند چون پروسه‌اش طی نشد، باید آن را پروژه‌‌ای ناتمام -و به عقیده عده‌ای ناکام- بدانیم و بنامیم.