شتاب چین در توسعه تکنولوژی، حالا به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های سیاسی و اقتصادی آمریکا تبدیل شده و مجموعه تحولاتی که طی هفته‌های اخیر در صنعت فناوری چین بویژه حوزه هوش مصنوعی رخ داده، رقابت میان این دو قدرت بزرگ جهانی را وارد فاز تازه‌ای کرده است. شرکت‌های بزرگ فناوری آمریکا، سال‌هاست که رشد سریع صنعت فناوری چین را به عنوان تهدیدی جدی برای حفظ برتری خود تلقی می‌کنند اما پیشرفت‌های اخیر چین، حتی غول‌های فناوری مثل «سیلیکون‌ولی» را بر سر نحوه مواجهه با چین در برابر یکدیگر قرار داده است.

هوش مصنوعی چینی، بلای جان آمریکا
یکی از مهم‌ترین تحولات اخیر در فناوری چین، ظهور نسل جدیدی از مدل‌های متن‌باز هوش‌مصنوعی ساخت چین است که پس از ظهور «دیپ سیک» به عنوان یک نسخه ارزان‌قیمت و توانمند هوش مصنوعی، موفق شد دنیا را تکان دهد. مدل‌هایی که به صورت رایگان در اختیار کاربران قرار می‌گیرند و حتی توان رقابت با محصولات اختصاصی و گران‌قیمت شرکت‌هایی مانند اپن‌ای‌آی و آنتروپیک را دارند.
در میان این مدل‌ها، Kimi K3 که توسط شرکت Moonshot AI توسعه یافته، توجه بسیاری از فعالان صنعت فناوری را به خود جلب کرده است. این مدل ‌نه‌تنها هزینه استفاده از هوش مصنوعی را به شکل محسوسی کاهش داده‌، بلکه معادلات اقتصادی این صنعت را نیز دگرگون کرده‌است. این موضوع، فشار مضاعفی بر شرکت‌های آمریکایی وارد کرده که درآمد خود را بر پایه فروش خدمات اختصاصی هوش مصنوعی بنا کرده‌اند.
گسترش مدل‌های متن‌باز چینی، مشکلات تازه‌ای در صنعت فناوری آمریکا ایجاد کرده است. در یک‌سو، تولیدکنندگان تراشه و بسیاری از شرکت‌های فناوری قرار دارند که معتقدند هرچه استفاده از هوش مصنوعی افزایش یابد، میزان تقاضا برای سخت‌افزار و زیرساخت‌های پردازشی بیشتر خواهد شد و در نتیجه، فرصت‌های درآمدی گسترده‌تری ایجاد می‌شود.
در سوی دیگر، شرکت‌هایی مانند اپن‌ای‌آی و آنتروپیک قرار گرفته‌اند که مدل کسب‌وکار آنها با ارائه هوش مصنوعی متن‌باز توسط چین، تحت فشار قرار گرفته است. این شرکت‌ها علاوه بر نگرانی‌های اقتصادی، هشدار می‌دهند که مدل‌های توسعه‌یافته در چین می‌توانند تهدیدی برای امنیت ملی و امنیت سایبری آمریکا ایجاد کنند.
 این اختلاف دیدگاه تنها به شرکت‌های فناوری محدود نمانده و به دولت آمریکا نیز کشیده شده است. کاخ سفید که طی سال‌های اخیر همواره سیاست سختگیرانه‌ای در قبال فناوری‌های چینی اتخاذ کرده، حالا با تصمیم دشواری روبه‌رو شده است. هرچند نگرانی‌های امنیتی درباره نفوذ فناوری چین مطرح است، اما ارزان بودن استفاده از این فناوری چینی، بسیاری از شرکت‌های آمریکایی و کسب‌وکارها را به سمت استفاده از آن سوق داده است و ایجاد محدودیت برای استفاده از آنها چندان برای کاخ سفید آسان نیست. به‌تازگی گزارش‌هایی منتشر شده که نشان می‌دهد دولت ترامپ در حال بررسی ممنوعیت یا اعمال محدودیت بر استفاده از مدل‌های متن‌باز چینی است؛ موضوعی که واکنش گسترده شرکت‌های بزرگ فناوری را به دنبال داشته است.
 برخی از بنیان‌گذاران استارتاپ‌های فناوری و غول‌های فناوری مانند مایکروسافت، انویدیا، پالانتیر و متا در نامه‌ای به «هاوارد لوتنیک»، وزیر بازرگانی آمریکا از قانونگذاران آمریکایی خواسته‌اند از اعمال محدودیت بر مدل‌های متن‌باز خودداری کنند. از نگاه این شرکت‌ها، محدود کردن این فناوری‌ چینی می‌تواند روند نوآوری در آمریکا را کند کرده و رقابت‌پذیری صنعت فناوری این کشور را کاهش دهد. به موازات این نگاه، «جنسن هوانگ»، مدیرعامل انویدیا با حضور در کنگره آمریکا، با رهبران هر دو حزب دیدار کرد تا از مزایای توسعه مدل‌های متن‌باز دفاع کند و مانع تصویب محدودیت‌های جدید شود. اما همزمان«اسکات بسنت»، وزیر خزانه‌داری آمریکا، طی هفته‌های اخیر احتمال اعمال تحریم علیه شرکت‌های هوش مصنوعی چین را به اتهام سرقت مالکیت فکری شرکت‌های آمریکایی مطرح کرده است.
روبات‌ها زیر ذره‌بین واشنگتن
رقابت سرسختانه آمریکا و چین در حوزه فناوری، از هوش مصنوعی نیز فراتر رفته و کمیسیون ارتباطات فدرال آمریکا، (FCC) به‌تازگی ممنوعیت استفاده از روبات‌های انسان‌نمای ساخت چین را اعلام کرده، چراکه آن را تهدیدی جدی برای امنیت ملی این کشور می‌داند. این تصمیم در شرایطی اتخاذ شده که روبات‌های انسان‌نمای شرکت‌هایی مانند Unitree طی ماه‌های اخیر با انتشار ویدیوهای متعدد در شبکه‌های اجتماعی به شهرت جهانی رسیده‌اند. مقام‌های آمریکایی ادعا می‌کنند، چنین روبات‌هایی می‌توانند با جمع‌آوری اطلاعات کاربران، از آنها در عملیات جاسوسی استفاده کنند یا حتی امنیت زنجیره تأمین صنایع آمریکا را به خطر بیندازند.

شوک بزرگ این تراشه‌های کوچک
همزمان رقابت در حوزه تراشه‌ها نیز وارد مرحله تازه‌ای شده است. انتشار گزارشی مبنی بر برنامه چین برای تولید انبوه تراشه‌های تخصصی هوش‌مصنوعی در چین، شوک بزرگی به بازارهای مالی آمریکا و سایر نقاط جهان وارد کرد. این گزارش باعث افت شدید ارزش سهام بسیاری از تولیدکنندگان تراشه شد و درمجموع حدود یک تریلیون دلار از ارزش بازار این شرکت‌ها کاهش یافت. این اتفاق بار دیگر نشان داد که رقابت فناوری میان چین و آمریکا دیگر صرفاً محدود به آزمایشگاه‌ها یا شرکت‌های داخلی نیست، بلکه مستقیماً بر بازارهای سرمایه، سیاست‌گذاری‌های اقتصادی و حتی امنیت ملی دو کشور تأثیر می‌گذارد.
دونالد ترامپ اما در واکنش به این تحولات تأکید کرده که آمریکا باید میان حفظ امنیت و تداوم نوآوری، تعادل برقرار کند. او در این باره گفت: «باید از هر دو جهت مراقب باشیم. نمی‌خواهیم آن‌قدر محدودیت ایجاد کنیم که ناگهان پس از چین در جایگاه دوم قرار بگیریم.»
شتاب فناوری در چین، آینده حکمرانی فناوری، امنیت ملی، اقتصاد دیجیتال و موازنه قدرت جهانی را نیز تحت تأثیر قرار داده و اگر روند کنونی ادامه یابد، اختلاف‌ها در سیلیکون‌ولی عمیق‌تر خواهد شد، نوسان بازارهای مالی افزایش می‌یابد و دولت آمریکا ناچار خواهد بود تصمیم‌های دشوارتری درباره نحوه مواجهه با نفوذ رو‌به‌رشد فناوری‌های چینی اتخاذ کند.
منبع: گاردین