در حافظه موقت ذخیره شد...
نسخه تهران برای عبور از گره هرمز
اهمیت این رایزنیها از آنجا ناشی میشود که تهران از ابتدا بر این مهم تأکید داشته است که مدیریت عبور و مرور در هرمز برخلاف ادعاهایی که آن را صرفاً مسألهای مربوط به باز یا بسته بودن تنگه معرفی میکنند، تابع مجموعهای از ملاحظات امنیتی، حقوقی و حاکمیتی دو کشور ساحلی است، بنابراین راهحل مورد نظر ایران طراحی مسیری است که با تأمین ملاحظات امنیتی تهران و مسقط، امکان تردد کنترلشده کشتیهای تجاری را فراهم کند. غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه در تشریح جزئیات مذاکره با عمان درباره مسیر جدید تنگه به «ایرنا» گفته است، بخش قابلتوجهی از این مسیر در آبهای سرزمینی ایران و بخشی دیگر در آبهای سرزمینی عمان قرار دارد و بهگونهای طراحی شده که کشتیهای تجاری، هم در مسیر ورود و هم در بخشهایی از مسیر خروج از آبهای سرزمینی ایران عبور کنند؛ ترتیبی که عملاً مدیریت مسیر را از یک موضوع صرفاً فنی در حوزه کشتیرانی به سازوکاری مشترک میان دو دولت ساحلی تبدیل میکند.
بر اساس توضیح غریبآبادی، در صورت نهایی شدن تفاهم و فراهم شدن الزامات اجرایی، دو مسیر موقتی که پیشتر در شمال، نزدیک جزیره «لارک» و در جنوب، در آبهای داخلی عمان ایجاد شده بودند، کنار گذاشته خواهند شد و مسیر جدید جای آنها را خواهد گرفت؛ مسیری که البته از ابتدا نیز به عنوان راهحل دائمی تعریف نشده و قرار است تنها برای یک دوره محدود حدود دو تا چهار ماه مورد استفاده قرار گیرد. این نکته در اظهارات اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه نیز تشریح شده است.
او در نشست هفته گذشته گفت، مذاکرات تهران و مسقط بر تبدیل مسیر جنوبی عبوری از آبهای عمان و مسیر شمالی عبوری از آبهای سرزمینی ایران به یک مسیر میانی متمرکز بوده است؛ کریدوری واحد که رفتوبرگشت کشتیها را پوشش دهد و به جای چند مسیر جداگانه، ملاحظات و منافع هر دو دولت ساحلی را در یک چارچوب مشترک لحاظ کند. به گفته بقایی، این مسیر میانی تا زمانی مورد استفاده قرار خواهد گرفت که ایران و عمان درباره مسیر ثابت و بینالمللی به توافق برسند.
هرمز؛ مسیر بازگشت به تفاهم نامه
در چنین فضایی ادامه رایزنیهای تهران و مسقط درباره سازوکار عبور و مرور در تنگه هرمز میتواند به یکی از حلقههای مهم در روند تلاشها برای احیای تفاهم ایران و آمریکا تبدیل شود؛ چه آنکه هر میزان کاهش تنش در این آبراه راهبردی علاوه بر آنکه مستقیماً بر امنیت کشتیرانی و جریان تجارت انرژی اثر میگذارد، میتواند بخشی از موانعی را که در مسیر بازگشت تهران و واشنگتن به چارچوب تفاهم ایجاد شده است، از میان بردارد.
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر میشود که مذاکرات تهران و مسقط همزمان با تلاشهای دیپلماتیک برای مهار تنشهای منطقهای دنبال میشود و از همین رو، ناظران معتقدند هرگونه توافق میان ایران و عمان درباره ایجاد یک کریدور موقت و سپس رسیدن به مسیر ثابت، زمینهای برای بازتعریف ترتیبات امنیتی در هرمز و در نهایت فراهم شدن شرایط لازم برای ازسرگیری تفاهم ایران و آمریکا فراهم میآورد؛ بویژه آنکه بنبست موجود در این تنگه اکنون از یک مسأله صرفاً دریایی فراتر رفته و به یکی از متغیرهای اصلی معادله امنیت منطقه تبدیل شده است.
در همین حال، ادعاهای مقامهای آمریکایی نیز از تلاش برای پیشرفت در پرونده ایران حکایت دارد. «دونالد ترامپ»، رئیسجمهوری آمریکا در پیامی در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» مدعی شد که «همه چیز در رابطه با ایران به طور استثنایی خوب پیش میرود» که در کنار ادامه رایزنیهای منطقهای میتواند نشانهای از تلاش واشنگتن برای حفظ مسیر دیپلماتیک حتی در شرایط تداوم اختلافات و تنشها باشد. در این میان، پاکستان نیز همچنان تلاش میکند نقش واسطهای خود را حفظ کند. «طاهر اندرابی»، سخنگوی وزارت خارجه پاکستان در نشست خبری هفتگی خود در اسلامآباد با اشاره به تداوم تماسهای این کشور با طرفهای درگیر گفت، رایزنیها بویژه درباره بنبست موجود در تنگه هرمز ادامه دارد.
او همچنین با اشاره به تماس تلفنی وزیر خارجه پاکستان با همتای ایرانی خود و دعوت از سیدعباس عراقچی برای سفر به اسلامآباد تأکید کرد، پاکستان از همه ابتکارهای منصفانه برای کمک به توقف درگیریها و کاهش تنش در منطقه حمایت میکند. این موضع نشان میدهد پرونده هرمز اکنون در کنار مسقط، تهران و واشنگتن به یکی از محورهای مهم دیپلماسی منطقهای اسلامآباد نیز تبدیل شده است.
