اتمام زودهنگام بستههای اینترنتی؛ کابوس کاربران
محبوبه ستارزاده
گروه علم و فناوری
درحالیکه یافتههای جدیدترین نظرسنجی ملی مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا) نشان میدهد ضریب نفوذ اینترنت در میان جامعه بالای ۱۵ سال کشور به ۸۹.۳ درصد رسیده و البته معیشت و درآمد بسیاری از کاربران به فضای مجازی وابسته است، تمام شدن زودهنگام بستههای اینترنتی، همچنان یکی از گلایههای پرتکرار است. این گلایهها پیش از این نیز وجود داشت و هربار اپراتورها با انکار این موضوع، اتمام بستههای اینترنتی را ناشی از مصرف نادرست کاربران میدانستند. این بار اما پای یک ضریب به میان آمده است؛ ضریب 2.7 درصد در محاسبه تعرفه اینترنت که مدتی است کاربران را نگران کرده و این تشویش را میتوان در چتهای بین کاربران در شبکههای اجتماعی مختلف بهوضوح لمس کرد.
یک ضریب و هزاران اما و اگر
پیش از این اپراتورها بارها درباره نسبت تعرفه اینترنت داخلی و بینالملل یادآور شده بودند که مصرف حجم بستههای اینترنتی بر مبنای مصرف اینترنت بینالملل محاسبه میشود و استفاده از وبسایتها و اینترنت داخلی، برای کاربر نیمبها محسوب میشود. اما حالا بسیاری از کاربران با استناد به ضریب ۲.۷ که زمان چندانی نیست پای خود را به محاسبه مصرف اینترنت همراه باز کرده، تمام شدن زودهنگام بستههای اینترنتی خود را به این موضوع نسبت میدهند؛ موضوعی که بازارش در شبکههای اجتماعی داغ است.
کاربران میگویند، مصرف یک گیگابایت اینترنت بینالملل، معادل حدود ۲.۷ گیگابایت از بسته آنها را میخورد و به همین دلیل حجم بسته آنها بهسرعت تمام میشود، درحالی که آنها استفاده چندانی از آن نکردهاند. کاربری میگوید: «یک بسته اینترنتی 5 گیگی خریداری کردم و با اینکه به دلیل مشغلهام فرصت چندانی برای استفاده از اینترنت و وبگردی نداشتم، پس از دو روز با این پیام مواجه شدم که «بسته اینترنت شما به پایان رسیده و از این لحظه، مصرف با نرخ آزاد محاسبه میشود. باورکردنی نبود، چون من به اندازه نیمساعت هم آنلاین نبودم. » این کاربر در ادامه میگوید: «من پیش از این هم از فیلترشکن استفاده میکردم ولی بسته من به این سرعت تمام نمیشد. به همین دلیل مطمئنم موضوع، چیز دیگری است. اپراتورها قیمت اینترنت بینالملل را آنقدر بالا بردهاند که من به عنوان یک دانشجو و بدون درآمد کافی، دیگر عملاً نمیتوانم از اینترنت بینالملل استفاده کنم با اینکه به آن نیاز جدی دارم.»
برخی کاربران هم با اشاره به ضریب 2.7 میگویند، حالا قیمت اینترنت بینالملل بدون هیچ اطلاعرسانی مشخصی، حدود 3 برابر اینترنت داخلی شده و به همین دلیل بستهها خیلی زود تمام میشوند. بعضی دیگر از کاربران هم افزایش قیمتها بدون بهبود محسوس کیفیت و سرعت را بار مضاعفی برای کسبوکارهای آنلاین میدانند و میگویند، این وضعیت میتواند برای اقتصاد خانوارهایی با درآمد متکی به اینترنت پایدار و درنتیجه کل اقتصاد کشور، تهدیدکننده
باشد.
شفافسازی یک اپراتور و نبود مصوبه رگولاتوری
درحالی که هرگونه افزایش قیمت اینترنت یا اصلاح ضریب و... باید حتماً از سوی سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی(رگولاتوری) اعلام شود و هیچ خبری هم از مصوبه جدید این سازمان مبنی بر اجازه به اپراتورها برای تغییر نحوه محاسبه اینترنت بینالملل وجود ندارد، کارشناسان معتقدند پای افزایش تعرفه درمیان نیست و اگر هم موضوعی باشد احتمالاً به ماجرای کف و سقف قیمت مربوط می شود که رگولاتوری اجازه داده اپراتورها در این بازه قیمتی، خدمات مورد نیاز مردم را ارائه دهند. اما ماجرا چیست؟
اپراتورها چندین روز نسبت به انتشار اخبار اعمال ضریب 2.7 در محاسبه تعرفه اینترنت سکوت اختیار کردند و سرانجام از میان 3 اپراتور، تنها اپراتور دوم(ایرانسل) تلاش کرد تا این ابهام را برطرف کند. این اپراتور با اشاره به مصوبههای سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی (رگولاتوری)، توضیحاتی درباره سازوکار اعمال ضریب ترافیک و نحوه محاسبه حجم اینترنت مصرفی در ترافیک بینالملل، داخلی و پیامرسانهای داخلی توسط اپراتورها ارائه داد و نوشت: «دقیقاً به اندازه مصرف ترافیک بینالملل از حجم بسته کاربر کسر میشود.» روابطعمومی این اپراتور اعلام کرده، «بر اساس مصوبهها و ابلاغیههای رگولاتوری، اینترنت مصرفی مشترکان اپراتورها، بسته به اینکه ترافیک بینالملل، داخلی یا پیامرسان داخلی باشد، با ضرایب متفاوتی محاسبه میشود.»
بر این اساس، در زمان استفاده از ترافیک بینالملل، حجم مصرفی بهصورت عادی محاسبه میشود. به این معنی که با مصرف یک گیگابایت ترافیک بینالملل، عیناً یک گیگابایت از بسته اینترنت مصرف میشود.
در صورت استفاده از ترافیک داخلی شامل وبسایتها و سرویسهایی که IP آنها توسط سازمان فناوری اطلاعات، به صورت دورهای اعلام میشود، حجم مصرفی با ۶۳ درصد تخفیف نسبت به ترافیک بینالملل محاسبه میشود. به بیان ساده، با استفاده از تعرفه ترجیحی، با بسته یک گیگابایتی میتوان حدود ۲.۷ گیگابایت محتوای داخلی را مشاهده کرد. اپراتور دوم در ادامه آورده است: «در صورت استفاده از پیامرسانهای داخلی، ترافیک مصرفی با تخفیف ۷۵.۲ درصد نسبت به ترافیک بینالملل محاسبه میشود. در این حالت، با یک بسته یک گیگابایتی، کاربر میتواند تا حدود ۴.۰۳ گیگابایت در پیامرسانهای داخلی به ارسال و دریافت پیام، فایل، عکس و ویدیو بپردازد.
هرچند دو اپراتور دیگر واکنشی به نگرانیهای مردم نشان ندادند ولی با توضیح اپراتور دوم، به نظر میرسد ماجرای دریافت هزینه اضافی از مشترکان، یک سوءتفاهم است، هرچند نمیتوان نسبت به افزایش مصرف بستههای اینترنت و تمام شدن زودهنگام این بستهها بیتفاوت بود.
این برنامههای حجمخور
اما اگر گلایه کاربران ریشه در نوع اعمال تعرفه بر اینترنت بینالملل ندارد، پس علت چیست؟ پاسخ به این سؤال چندان ساده نیست چراکه الگوی رفتاری هر کاربر در فضای مجازی با دیگری متفاوت است. میزان دانلود، نحوه مدیریت استفاده از شبکههای اجتماعی و حتی نوع نگهداری از دستگاههای تلفن همراه نیز میتواند در میزان مصرف اینترنت و درنتیجه، اتمام زودهنگام بستههای اینترنتی تأثیرگذار باشد. به عنوان مثال، اگر کاربر از روشن بودن گزینه دانلود خودکار تلگرام بیخبر باشد یا به صورت پیشفرض، پخش ویدیوها با کیفیت بسیار بالا تنظیم شده باشد، بخش عمدهای از حجم بسته اینترنتی در کوتاهترین زمان ممکن، بلعیده میشود. برخی کاربران هم توجهی به روشن بودن گزینه بهروزرسانی خودکار سیستمعامل و نرمافزارهای دستگاه خود ندارند که همین موضوع هم میتواند به عنوان یک عامل پنهان در مصرف عجیب اینترنت تأثیرگذار باشد. البته اتمام زودهنگام بستههای اینترنتی دلایل متعددی دارد که با توجه به نوع مصرف کاربر متفاوت
است.
