مرکز آمار از کاهش شتاب تورم در تیرماه گزارش داد
نشانههای اولیه از آرامتر شدن فشار قیمتها
نرخ تورم در تیرماه، اگرچه همچنان در سطح بالایی قرار دارد، اما در چند شاخص مهم نشانههایی از کاهش شتاب افزایش قیمتها را نشان میدهد. بر اساس گزارش مرکز آمار ایران، تورم ماهانه خانوارهای کشور در تیرماه به ۳.۱ درصد رسیده است؛ رقمی که نسبت به تورم ماهانه ۵.۹ درصدی خردادماه، کاهش قابلتوجهی را نشان میدهد. به این ترتیب، سرعت رشد قیمتها در اولین ماه تابستان تقریباً به نصف ماه قبل رسیده است.
در شرایطی که خانوارها همچنان با سطح بالای قیمتها و فشار هزینهای روبهرو هستند، کاهش شتاب تورم میتواند اولین علامت از فروکشکردن بخشی از التهاب قیمتی ماههای گذشته باشد؛ البته به شرط آنکه این روند در ماههای آینده نیز ادامه پیدا کند.
شاخص قیمت مصرفکننده در تیرماه به عدد ۶۷۶.۹ رسیده که نسبت به ماه قبل ۳.۱ درصد افزایش داشته است. تورم نقطهبهنقطه نیز به ۸۷.۹ درصد رسید؛ یعنی خانوارها برای خرید مجموعهای یکسان از کالاها و خدمات، به طور میانگین ۸۷.۹ درصد بیشتر از تیرماه سال گذشته هزینه کردهاند. با این حال، همین شاخص نسبت به ماه قبل ۰.۷ واحد درصد کاهش یافته است. کاهش تورم نقطهبهنقطه، در کنار افت تورم ماهانه، از آن جهت اهمیت دارد که میتواند بیانگر کاهش تدریجی فشار افزایش قیمتها در مقایسه با دوره مشابه سال قبل باشد و مدت زمان بیشتری را نشان میدهد.
تورم ماهانه تقریباً نصف شد
مهمترین علامت مثبت در گزارش تیرماه، تغییر تورم ماهانه است. این نرخ در خردادماه ۵.۹ درصد بود، اما در تیرماه به ۳.۱ درصد کاهش یافت. به بیان دیگر، رشد قیمتها در تیرماه حدود ۲.۸ واحد درصد کمتر از ماه قبل بوده است.
اهمیت این تغییر زمانی بیشتر روشن میشود که بدانیم تورم ماهانه مستقیماً تغییرات قیمت در فاصله دو ماه را اندازهگیری میکند. بنابراین، کاهش این نرخ میتواند نشانهای از کاهش فشارهای کوتاهمدت بر بازار باشد؛ فشارهایی که در ماههای گذشته از مسیر نوسان نرخ ارز، افزایش هزینههای تولید، اختلال در زنجیره تأمین، هزینههای حملونقل و افزایش نااطمینانی اقتصادی به قیمت کالاها و خدمات منتقل شده بود.
البته باید میان «کاهش تورم» و «کاهش قیمت» تفاوت گذاشت. در تیرماه سطح عمومی قیمتها همچنان افزایش یافته است، اما میزان این افزایش کمتر از خردادماه بوده است. بنابراین، اثر این تحول برای خانوارها در کوتاهمدت ممکن است به شکل کاهش هزینهها دیده نشود، بلکه ابتدا در متوقفشدن یا کندترشدن روند افزایش قیمتها نمایان شود.
خوراکیها با تورم ماهانه
پایینتر از شاخص کل
در تیرماه، تورم ماهانه گروه «خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات» ۲.۵ درصد ثبت شد؛ یعنی ۰.۶ واحد درصد پایینتر از تورم ماهانه کل کشور. تورم ماهانه کالاهای غیرخوراکی و خدمات نیز ۳.۶ درصد بود.
پایینتر بودن تورم ماهانه خوراکیها از نرخ کل، از منظر معیشتی اهمیت دارد؛ زیرا مواد غذایی سهم بالایی در سبد هزینه خانوار، بویژه خانوارهای کمدرآمد، دارند. بر اساس گزارش مرکز آمار، ضریب اهمیت خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات در سبد مصرفی کل کشور ۲۹.۴۴ درصد است. این سهم در دهکهای پایین هزینهای بیشتر میشود و در دهک دوم و سوم به بیش از ۴۲ درصد میرسد.
در نتیجه، حتی کاهش نسبی سرعت رشد قیمت خوراکیها میتواند از شدت فشار هزینهای بر دهکهای پایین بکاهد؛ هرچند تورم نقطهبهنقطه این گروه همچنان بالاست و نشان میدهد قیمت مواد غذایی نسبت به سال گذشته افزایش قابلتوجهی داشته است. در میان گروههای کالایی، کاهش قیمت گوشت قرمز و گوشت ماکیان در تیرماه نیز یکی از ارقام مثبت گزارش است. تورم ماهانه این گروه منفی ۵.۲ درصد ثبت شده است. تورم ماهانه گوشت قرمز، سفید و فرآوردههای آنها نیز منفی ۴.۷ درصد بوده است. این ارقام نشان میدهد قیمت این اقلام در مقایسه با خردادماه کاهش یافته است؛ موضوعی که میتواند تحت تأثیر بهبود عرضه، افزایش واردات یا اصلاح قیمتها در بازار رخ داده باشد.
با این حال، کاهش قیمت در یک گروه کالایی بهتنهایی به معنای کاهش عمومی قیمت مواد غذایی نیست. در تیرماه، برخی گروهها همچنان با افزایش قیمت روبهرو بودهاند؛ از جمله سبزیجات و حبوبات که تورم ماهانه آنها ۸.۳ درصد گزارش شده است. بنابراین، وضعیت بازار خوراکیها ترکیبی از کاهش قیمت برخی اقلام و افزایش قیمت برخی دیگر بوده است.
کاهش تورم شهری و روستایی
آمارهای تفکیکی مناطق جغرافیایی نیز در تیرماه نشانههایی از کاهش سرعت افزایش قیمتها را نشان میدهد. تورم ماهانه خانوارهای شهری در این ماه ۳.۱ درصد و برای خانوارهای روستایی ۳.۴ درصد بوده است. این ارقام در خردادماه بهترتیب ۵.۸ و ۶.۶ درصد ثبت شده بود.
بر این اساس، تورم ماهانه در مناطق شهری حدود ۲.۷ واحد درصد و در مناطق روستایی حدود ۳.۲ واحد درصد کاهش یافته است. کاهش شدیدتر تورم ماهانه روستایی از این جهت اهمیت دارد که خانوارهای روستایی معمولاً سهم بیشتری از درآمد خود را صرف خوراکیها میکنند و در برابر افزایش قیمت مواد غذایی آسیبپذیرترند.
با وجود این کاهش، فاصله تورمی میان دهکهای مختلف همچنان پابرجاست. نرخ تورم سالانه در تیرماه برای دهکهای هزینهای از ۶۳.۹ درصد در دهک دهم تا ۷۳.۵ درصد در دهک دوم متغیر بوده است. فاصله تورمی میان این دو دهک به ۹.۶ واحد درصد رسیده که نسبت به ماه قبل افزایش یافته است. این بخش از آمار نشان میدهد، کاهش شتاب تورم بهطور یکسان میان همه خانوارها توزیع نشده است. خانوارهای کمدرآمد همچنان با فشار بیشتری مواجهاند، زیرا خوراکیها سهم بزرگتری در سبد مصرفی آنها دارند و افزایش قیمت این گروه اثر مستقیمتری بر معیشت آنها میگذارد.
روایت رئیسکل بانک مرکزی از کاهش شتاب تورم
رئیسکل بانک مرکزی نیز بهتازگی با اشاره به تحولات اخیر قیمتها، کاهش سرعت رشد تورم را به مجموعه سیاستهای این بانک مرتبط دانسته است. بر اساس توضیح او، سیاستهای پولی و ارزی بانک مرکزی موجب شده روند شتاب تورم در تیرماه کاهش پیدا کند.
این ارزیابی را میتوان در چارچوب کاهش تورم ماهانه و افت ۰.۷ واحد درصدی تورم نقطهبهنقطه بررسی کرد. البته آمار تیرماه بهتنهایی برای اثبات اثرگذاری پایدار سیاستهای پولی کافی نیست، اما میتواند نشان دهد بخشی از فشارهای تورمی کوتاهمدت کنترل شده یا دستکم از شدت آن کاسته شده است.
سیاستهای بانک مرکزی از مسیرهایی مانند مدیریت نقدینگی، تنظیم بازار ارز، کنترل نوسانات انتظاری و کاهش انتقال شوکهای ارزی به قیمت کالاها میتواند بر روند تورم اثر بگذارد. با این حال، اثر این سیاستها معمولاً با فاصله زمانی ظاهر میشود و به همکاری سیاست مالی، ثبات تصمیمهای اقتصادی، بهبود عرضه و کاهش نااطمینانی در بخش تولید نیز نیاز دارد.
از این منظر، اظهارنظر رئیسکل بانک مرکزی درباره کاهش شتاب تورم، با روند نزولی تورم ماهانه در تیرماه همخوانی دارد؛ اما قضاوت نهایی درباره موفقیت این سیاستها به رفتار شاخصها در مرداد، شهریور و ماههای بعد وابسته است.
بــــرش
کاهش شتاب، اما تداوم فشار تورمی
در کنار ارقام مثبت، بخشی از دادههای تیرماه نشان میدهد مسأله تورم همچنان حل نشده است و تصویر تیرماه را باید ترکیبی از دو روند دانست: از یکسو سرعت رشد قیمتها نسبت به خرداد کاهش یافته و برخی اقلام، از جمله گوشت، با کاهش قیمت مواجه شدهاند؛ از سوی دیگر، سطح کلی قیمتها بالا مانده و تورم سالانه و نقطهبهنقطه همچنان فشار قابلتوجهی بر خانوارها وارد میکند.
