محدثه جعفری
گروه اجتماعی

غرامت دستمزد ایام بارداری یا همان مرخصی زایمان، یکی از تعهداتی است که سازمان تأمین اجتماعی برای بانوان شاغل در نظر گرفته تا در دوران مرخصی زایمان منابع مالی آنها قطع نشود. دستمزد ایام بارداری به وجوهی اطلاق می‌شود که در ایام بارداری و عدم توانایی موقت اشتغال به‌ کار و عدم دریافت مزد یا حقوق و به جای مزد از طرف سازمان تأمین اجتماعی به بیمه شده زن پرداخت می‌شود. طبق قانون، مادران بعد از زایمان می‌توانند 9 ماه در کنار فرزند خود باشند و بعد از آن به محیط کار بازگردند که در این مدت 9 ماهه، می‎توانند از غرامت دستمزد ایام بارداری استفاده کنند. طبق اعلام سازمان تأمین اجتماعی، سال گذشته بیش از 4 هزار میلیارد تومان به مشمولین این قانون پرداخت شده است.
امیرعباس قدرتی، رئیس اداره بیمه بیکاری و تعهدات کوتاه‌مدت سازمان تأمین اجتماعی، درباره افرادی که مشمول دریافت این غرامت در دوران زایمان می‎شوند به «ایران» می‎گوید:«مرخصی زایمان یکی از مهم‌ترین حمایت‏های سازمان تأمین اجتماعی از مادران شاغل است که با هدف حفظ سلامت مادر و نوزاد و ایجاد آرامش خاطر خانواده‏ها و همچنین تأمین حقوق و مزایا در این ایام پیش‏بینی شده است. طبق ماده 67 قانون تأمین اجتماعی، بیمه شده زن که ظرف یک سال قبل از شروع استراحت دارای حداقل 60 روز سابقه کار و پرداخت حق بیمه باشد، می‎تواند از این حمایت برخوردار شود. البته مطابق ماده 64 قانون تأمین اجتماعی، در مواردی که کارفرمایان طبق قوانین و مقررات دیگری مکلف به پرداخت حقوق یا مزد بیمه‌شدگان خود در ایام مرخصی زایمان باشند، سازمان تأمین اجتماعی صرفاً عهده‏دار امور درمانی آنان خواهد بود؛ ضمن اینکه مدت دریافت کمک بارداری جزو سوابق اشتغال بیمه شده هم محسوب می‎شود.»
او با بیان اینکه ارائه درخواست برای بهره‌مندی از این حق به شکل غیرحضوری هم امکان‌پذیر است، توضیح می‎دهد:«به منظور تسهیل در ارائه خدمات و افزایش رضایتمندی بیمه‌شدگان، امکان ارائه بسیاری از تعهدات سازمان تأمین اجتماعی مانند مرخصی زایمان، غرامت دستمزد ایام بیماری، مشاهده سوابق پرداخت حق بیمه، انعقاد قرارداد، پرداخت حق بیمه به شکل اختیاری یا صاحبان حرف و مشاغل آزاد و همچنین ارائه درخواست برقراری مستمری بازنشستگی و... به طور کامل غیرحضوری است و واجدین شرایط می‎توانند برای استفاده از این حمایت‎ها به سامانه خدمات غیرحضوری سازمان تأمین اجتماعی به نشانی es.tamin.ir مراجعه کرده و درخواستشان را ثبت کنند.»

دریافت غرامت ایام بارداری
ماهانه هم امکان‌پذیر است
به گفته قدرتی، بیمه شده زن می‌تواند پس از شروع استراحت زایمان، درخواست خود را از طریق سامانه خدمات غیرحضوری ثبت ‏کند؛ ضمن اینکه پس از بررسی و تأیید درخواست توسط شعبه، امکان پرداخت حقوق مرخصی زایمان به صورت ماهانه فراهم است؛ یعنی بیمه‌شدگان می‎توانند غرامت ایام بارداری را به شکل ماهانه دریافت کنند.
رئیس اداره بیمه بیکاری و تعهدات کوتاه‌مدت سازمان تأمین اجتماعی با بیان اینکه در سال 1404 بیش از 4 هزار میلیارد تومان به حدود 71 هزار نفر از مشمولین پرداخت شده است، می‎گوید:«در سال گذشته 43 هزار درخواست استفاده از مرخصی زایمان ثبت و تأیید شده است.»
او با اشاره به اینکه گاهی مادران دچار شرایط خاص در بارداری می‌شوند، می‎گوید:«مشمولین می‌توانند درصورت تمایل و بر اساس گواهی پزشک معالج، حداکثر به میزان دو ماه مرخصی زایمان خود را پیش از تاریخ زایمان استفاده کنند. اگر کسی در طول دوره بارداری به عوارضی دچار شود که سلامتی او و جنین را تهدید کند و طبق نظر پزشک معالج نیاز به استراحت پزشکی قبل از شروع استراحت زایمان داشته باشد و این موضوع مورد تأیید مراجع معتمد پزشکی سازمان قرار گیرد، امکان استفاده از غرامت دستمزد در این دوران هم وجود دارد. با این اوصاف، این مدت از مدت مرخصی زایمان کسر نخواهد شد.»

حمایت تأمین اجتماعی 
از مادران شاغل در صورت اخراج از کار
قدرتی به دغدغه‏های مهم مادران شاغل پس از زایمان اشاره می‎کند و می‎گوید:«امنیت شغلی یکی از نگرانی‎های زنان برای اقدام به بارداری و فرزندآوری است، چون نگران هستند پس از اتمام مرخصی زایمان، از طرف کارفرما دوباره به کار گرفته نشوند. در صورت اخراج کارگر توسط کارفرما، بیمه شده می‎تواند برای رسیدگی، درخواست خود را به ادارات تعاون، کار و رفاه اجتماعی ارائه کند. اگر پس از پایان مرخصی زایمان، بیمه شده بدون میل و اراده خود بیکار شود و سایر شرایط قانونی را داشته باشد، می‌تواند از حمایت‎های قانون بیمه بیکاری بهره‏مند شود. موضوع دوم ساعات شیردهی به نوزاد است. براساس تبصره 2 ماده 3 قانون ترویج تغذیه با شیر مادر و حمایت از مادران در دوران شیردهی مصوب 22/12/1374 مجلس شورای اسلامی، حمایت‏هایی برای مادران در دوران شیردهی پیش‏بینی شده است تا بتوانند تا پایان دو سال شیردهی از مشوق‌هایی در طول ساعات کاری استفاده کنند.»
 

برش

مادران برای مراقبت از فرزند‌خوانده زیر سه سال 
مشمول مرخصی می‎شوند
امیر‌عباس قدرتی، رئیس اداره بیمه بیکاری و تعهدات کوتاه‌مدت سازمان تأمین اجتماعی، درباره تعداد دفعات استفاده از غرامت دستمزد بارداری برای مادران شاغل می‎گوید:«در گذشته محدودیت‏هایی برای فرزند چهارم و بعد از آن وجود داشت، اما این محدودیت‏ها در قوانین بعدی لغو شده است. در حال حاضر تعداد فرزندان مانعی برای برخورداری از کمک بارداری نیست. همچنین بانوانی که براساس قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی‌سرپرست و بدسرپرست، کودک زیر سه سال را به فرزندخواندگی قبول می‎کنند یا بیمه شده زنی که از طریق اجاره رحم زن دیگری صاحب فرزند می‌شود، در صورت احراز شرایط، می‌تواند مطابق سایر مشمولین از مرخصی زایمان برای مراقبت از کودک استفاده کند. همچنین بیمه‏شدگان زنی که رحم خود را برای طی دوره بارداری اجاره می‏دهند، می‌توانند از 84 روز مرخصی زایمان بهره‏مند شوند.»