محمد محسن فایضی
کارشناس مسائل فلسطین

دیروز برای عراق اتفاقی افتاد که ویژه بود؛ حمله به پایگاه‌های حشدالشعبی در حمله مشترک آمریکایی-سعودی. ویژه بودن این اتفاق جدا از بازیگران حمله‌کننده (نبود اسرائیل)، شرایط خاص داخلی عراق بالاخص در میان جریان‌های نزدیک به مقاومت و بیت شیعی هم بود. با اینکه اغلب جریان‌های شیعی این حمله را نقض حاکمیت عراق توصیف کردند، اما تفاوت در نوع واکنش‌ها نشان داد که در درون اردوگاه شیعیان و گروه‌هایی که در مجموع حشدالشعبی یا مقاومت نامیده می‌شدند نیز درباره نحوه مواجهه با این بحران اتفاق نظر وجود ندارد.
در رأس مخالفان این حمله، سازمان بدر به رهبری هادی العامری قرار دارند که با محکومیت شدید آمریکا و سعودی تأکید کردند «حشدالشعبی بخشی از ساختار رسمی امنیتی عراق است» و حمله به مواضع آن را حمله به نهادهای رسمی کشور تلقی می‌کند. این موضع در واقع تلاشی برای انتقال پرونده از سطح درگیری با گروه‌های مقاومت به سطح تعرض به حاکمیت دولت عراق است. تندترین مواضع را گروه‌های مقاومت النجبا و کتائب حزب‌الله عراق داشتند و خواستار اخراج سفیر سعودی و قطع روابط 
با ریاض هم بودند.
اما در مقابل، جریان حکمت ملی به رهبری عمار حکیم و ائتلاف النصر به رهبری حیدر العبادی، قرار دارند که اگرچه حمله را محکوم می‌کنند، اما همزمان بر ضرورت جلوگیری از کشیده شدن عراق به یک رویارویی منطقه‌ای تأکید دارند. این دو جریان معتقدند که پاسخ بغداد باید از مسیر تقویت حاکمیت دولت، فعال کردن دیپلماسی و جلوگیری از تبدیل شدن عراق به میدان تقابل قدرت‌های خارجی دنبال شود. شیخ خزعلی هم در موضعی میانه اگرچه حملات را محکوم کرد، اما با ذکر این جمله که «اینکه کشورهای خارجی، به نیروهای امنیتی ما حمله کرده و فرزندان ما را در میان آنان می‌کشند، با بهانه‌هایی که صحت آنها اثبات نشده است و فرصتی به فرمانده‌کل نیروهای مسلح برای اتخاذ اقدامات قانونی و امنیتی لازم در صورت اثبات نداده‌اند» انگشت اتهام را به طور ضمنی به سوی گروه‌های مقاومت گرفت و حملات ادعایی از عراق به تأسیسات انتقال نفتی سعودی را اشتباه نامید. اما شاید بدترین موضع را بتوان متعلق به مقتدی صدر دانست که نوک اتهامات را به سوی گروه‌های مقاومت عراق گرفت! برآیند این مواضع نشان می‌دهد که اگرچه تقریباً همه جریان‌های عراقی بر اصل محکومیت نقض حاکمیت عراق اتفاق‌نظر دارند، اما درباره علت شکل‌گیری بحران و شیوه پایان دادن به آن  تفاوت نگاه  وجود دارد.