«ایران» به مناسبت سالروز تنفیذ حکم رئیس جمهوری، رابطه میان پزشکیان و رهبر شهید را بررسی کرد
صداقت رئیس جمهوری، اعتماد رهبری
دیروز هفتم مرداد، سالروز تنفیذ حکم ریاستجمهوری مسعود پزشکیان از سوی آیتالله خامنهای در سال ۱۴۰۳ بود. رهبر شهید در بخشی از این حکم، رئیسجمهوری منتخب را شخصیتی فرزانه، صادق، مردمی و دانشمند توصیف کردند. ایشان ۳۱ تیرماه همان سال و قبل از مراسم تنفیذ و آغاز به کار دولت، در دیدار نمایندگان مجلس، ارکان مختلف نظام را به تعامل و همکاری فراخواندند و تأکید کردند:«باید همه به رئیسجمهوری منتخب در ادای وظایف کمک کنیم و از بُن دندان باور کنیم که موفقیت ایشان، پیروزی همه ماست.» رهبر شهید همواره حامی دولتهای مستقر بودند و دولت چهاردهم نیز از این قاعده مستثنی نبود. با این حال، شواهد و قرائن موجود از ابتدای آغاز به کار دولت تا زمان شهادت آیتالله خامنهای حکایت از آن دارد که همزمان با تبعیت رئیسجمهوری از فرامین و توصیههای رهبری، ایشان هم به پزشکیان اعتماد داشتند؛ آنگونه که رئیس دولت چهاردهم چندینبار روایت کرده که رهبر شهید مخالف مذاکره با آمریکا بودهاند، اما پس از توضیحات و استدلالهای رئیسجمهوری برای عبور از وضعیت نه جنگ، نه صلح، ایشان مجوز مذاکره را صادر کردهاند. انتخاب استاندار بومی و اهل سنت برای استانهای سیستان و بلوچستان و کردستان از موارد قابل ذکر دیگری است که رئیسجمهوری با هماهنگی با رهبری توانست برای اولینبار رقم بزند. هماهنگی رئیسجمهوری با رهبر شهید و اتخاذ رویکرد وفاق با محوریت همکاری ملی از سوی دولت چهاردهم، میرفت تا فرجام خوشایندی را ناظر بر اجرای برنامههای دولت رقم بزند، اما موج رویدادها و حوادث غیرقابل پیشبینی و عمدتاً تحمیلی به کشور از سوی بیگانگان و دشمنان، تحقق کامل برنامه ها را با چالش همراه کرده است. با این حال به اذعان اکثر کارشناسان دولت در مدیریت شرایط جنگی و بخصوص از منظر تامین کالاهای اساسی و حمایت از نیروهای مسلح کارنامه قابل قبولی از خود به جای گذاشته است. به همین مناسبت با مرتضی جوادیآملی، محسن غرویان مدرس حوزه و ابوالحسن نواب رئیس پیشین دانشگاه ادیان و مذاهب و عضو شورای مرکزی جامعه روحانیت مبارز، گفتوگوهایی داشتهایم. گفت و گو با مرتضی جوادی آملی را در صفحه ۹ بخوانید.
ابوالحسن نواب، بنیانگذار و عضو هیأت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب:
پزشکیان را میراث رهبری میدانم
دو سال پیش، در هفتم تیرماه، حکم تنفیذ ریاستجمهوری مسعود پزشکیان از سوی رهبر شهید صادر شد. رهبر شهید همواره حامی دولتهای مستقر بودهاند؛ شما رابطه میان رئیسجمهوری و رهبر شهید را چگونه ارزیابی میکنید؟
من جناب آقای پزشکیان را میراث مقام معظم رهبری میدانم؛ میراثی که بر جای گذاشتهاند. اهل اطلاع میدانند که آقای پزشکیان با نظر و تأیید مقام معظم رهبری و از طریق شورای نگهبان تأیید صلاحیت شدند. بنابراین، ما ایشان را میراث مقام معظم رهبری میدانیم. علاوه بر این، آقای پزشکیان فردی مؤمن، صادق، پاکدست و سالم هستند. گذشته از همه این ویژگیها، برای ما گلی هستند که بوی رهبری میدهند؛ چراکه رهبر شهید به ایشان بسیار نزدیک بودند، به ایشان علاقه داشتند و در تمام مواضع از ایشان حمایت میکردند و همواره از ایشان به نیکی یاد میکردند. البته رهبر شهید از همه دولتها حمایت میکردند، اما نسبت به آقای پزشکیان حمایت و تأکید ویژهای داشتند. به عقیده من، آقای پزشکیان منتخب مردم و میراث مقام معظم رهبری برای ما هستند.
رئیسجمهوری چند بار اشاره کردهاند که با وجود مخالفت رهبر شهید با مذاکره با آمریکا، پس از توضیحات ایشان، رهبر شهید اجازه مذاکره را صادر کردند. آیا این را نشانهای از اعتماد رهبر شهید به رئیسجمهوری میدانید؟
این اعتماد بارها مورد تصریح قرار گرفته است. مذاکره با نظر مقام رهبری، چه رهبر شهید و چه مقام معظم رهبری امروز، انجام میشود. قانون اساسی تصریح کرده است که تصمیمگیری درباره جنگ و صلح برعهده رهبری است. هیچ رئیسجمهوری به خود اجازه نمیدهد برخلاف قانون اساسی و بدون نظر رهبری اقدامی انجام دهد. چنین کاری نه مشروع است و نه معقول. ما پشت سر آقای پزشکیان نماز میخوانیم؛ چگونه ممکن است ایشان برخلاف شرع و برخلاف قانونی که برای اجرای آن سوگند خوردهاند، عمل کنند؟ اینکه چند نفر تندرو چنین ادعاهای نادرستی را مطرح کنند، دلیل بر درستی آن نیست. این افراد در واقع به جایگاه مقام معظم رهبری اهانت میکنند. ما معتقدیم هم رهبر شهید و هم آیتالله سید مجتبی حسینی خامنهای، مقتدر، مورد قبول ملت و مورد تأیید مردم هستند. اینکه برای اثبات سخن نادرست خود بگوییم رهبری اختیار نداشتهاند یا از روی ملاحظه تصمیم گرفتهاند، سخن درستی نیست. درست است که رهبر شهید فرمودند نظر شخصی من با مذاکره متفاوت است، اما این شیوه را امام خمینی(ره) نیز داشتند. به یاد دارم زمانی که ناوگان آمریکا وارد خلیج فارس شده بود، امام فرمودند اگر من بودم، اقدام دیگری انجام میدادم؛ اما خطاب به سران سه قوه گفتند هر تصمیمی شما بگیرید، همان اجرا شود. آن زمان آیتالله سید علی خامنه ای، آیتالله هاشمی رفسنجانی و آیتالله موسوی اردبیلی سران سه قوه بودند و تشخیص دادند آن اقدام انجام نشود. رهبر شهید نیز فرمودند که من با مذاکره مخالفم، اما شما بروید و مذاکرات را در چارچوب تعیینشده ادامه دهید. این سه جمله از سه رهبر، یک مفهوم مشترک دارد؛ اینکه رهبری جایگاه و نقش خود را دارند، اما احترام به رأی مردم و سازوکارهای قانونی اصل است. مگر امام خمینی(ره) نفرمودند که من به بنیصدر رأی ندادم؟ پس چرا حکم تنفیذ او را صادر کردند؟ این یعنی احترام به رأی مردم.
این اعتماد به پزشکیان از کجا سرچشمه گرفته بود؟
به هر حال، نظر ملت، رأی مردم و جایگاه دولت برای رهبران کشور اصل است؛ حتی اگر نظر شخصی دیگری داشته باشند. بنابراین، وقتی رهبری میفرمایند من از نظر شخصی با این موضوع موافق نیستم، اما اجازه میدهم در چارچوب تعیینشده این مسیر دنبال شود، یا حکم تنفیذ را صادر میکنند و اجازه مذاکره میدهند، معنایش این است که برای رأی مردم ارزش قائل هستند. از سوی دیگر، رهبر شهید، آقای پزشکیان را به خوبی میشناختند، ایشان را قبول داشتند، تأییدشان کردند و تا پایان نیز از ایشان حمایت کردند. به همین دلیل معتقدم آقای پزشکیان میراث رهبر شهید هستند.
تبعیت رئیسجمهوری از رهبری و اعتماد رهبری به رئیسجمهوری چه کمکی به روند اداره کشور و پیشبرد برنامههای دولت داشت؟ با گذشت دو سال از آغاز دولت چهاردهم، با توجه به حوادث ناخوشایند این مدت، عملکرد دولت و شخص رئیسجمهوری را چگونه ارزیابی میکنید؟
این همراهی و هماهنگی، کشور را در یک روند سالم قرار داده و بهانه را از دست بهانهگیران گرفته است. کشور در مسیر خود حرکت میکند و امور در حال پیش رفتن است. به نظر من، شخص رئیسجمهوری نمره 20 میگیرد؛ از نظر تلاش، تحرک، سادهزیستی، سلامت، درسترفتاری، ادب، تواضع و نحوه برخورد با مردم. در مورد عملکرد دولت نیز، در مجموع کارنامه قابل قبولی دارد. البته عملکرد وزارتخانهها متفاوت است؛ برخی بسیار خوب عمل کردهاند و برخی دیگر میتوانستند بهتر باشند، اما در مجموع کابینه نمره قبولی میگیرد. باید توجه داشت که اداره کشور کار سادهای نیست. کدام کشور در جهان را سراغ دارید که در شرایط جنگی قرار داشته باشد و همزمان بتواند کشور را با این سطح از ثبات اداره کند؟ امروز بسیاری از همسایگان ما و حتی کشورهای دورتر مانند هند با مشکلات و کمبودهای آب، برق، گاز و انرژی مواجه هستند، اما ما با وجود شرایط جنگی، با چنین وضعیتی روبهرو نیستیم. چرا باید ناشکر باشیم و ندانیم چه نعمتهایی در اختیار داریم؟ نکته مهم دیگر این است که آقای پزشکیان برای آنکه حتماً فردی از جناح و طیف سیاسی خود در یک وزارتخانه یا نهاد حضور داشته باشد، کشور را دچار تنش نمیکند. ایشان با افراد و جریانهای مختلف تعامل میکنند تا کشور در آرامش اداره شود و امور پیش برود. در غیر این صورت، ایشان هم میتوانستند هر روز سخنرانی کنند و فضای کشور را متشنج کنند.
محسن غرویان از مدرسان حوزه علمیه قم در گفتوگو با «ایران» روایت کرد
ریشههای اعتماد رهبر شهید به مسعود پزشکیان
رابطه رهبر شهید با رئیسجمهوری مسعود پزشکیان چگونه بود و چه عواملی باعث شد ایشان اعتماد و حمایت ویژهای از دولت چهاردهم، بهویژه در موضوعاتی مانند مذاکره و انتصابات داشته باشند؟
آقای پزشکیان وقتی به صحنه انتخابات آمد با نهجالبلاغه و قرآن خودش را مطرح کرد. اهداف و برنامههایش و چارچوب کلی اندیشه سیاسی او نیز برگرفته از قرآن و نهجالبلاغه بود. نکته دیگر عدالتخواهی پزشکیان بود و میدانیم که تحقق عدالت از آرمانها و اهداف رهبری شهید بود. ویژگی دیگر تأکید رئیسجمهوری بر تخصص و علم و مهارت بود.
او بارها در سخنرانیهای انتخاباتی گفت که آمده تا مدیریت کشور را بر اساس علم و تخصص پیش ببرد. در عمل هم برای انتخاب کارگزاران دولت و حل مسائل کمیتههای علمی تشکیل داد. زهد و سادهزیستی پزشکیان که در زیست معمولش اهل تشریفات نیست هم مورد تأکید و علاقه رهبری شهید بود.
به نظرم ایشان نکات مثبت متعددی در شخصیت پزشکیان دیدند و بر همان مبنا مسئولان و مردم را به هماهنگی و همراهی با پزشکیان و دولتش و پشتیبانی از دولت توصیه میکردند و به او اعتماد داشتند.
رئیسجمهوری چندبار گفتهاند که با وجود مخالفت اولیه رهبر شهید با مذاکره با آمریکا، پس از توضیحات پزشکیان، ایشان اجازه مذاکره را دادند و در سایر تصمیمات و انتصابات نیز اعتماد رهبر شهید به رئیسجمهوری و تبعیت رئیسجمهوری از رهبری دیده میشد؛ به نظر شما این رابطه توأم با اعتماد و تبعیت چه اندازه به بهبود اداره کشور و پیشبرد برنامههای دولت کمک کرد؟
یک ویژگی خاص پزشکیان که در سایر رئیسجمهورها ندیدیم یا کمتر دیدیم شهامت در بیان نظر و دیدگاه خودش و شجاعت بیان واقعیتهاست. در موارد متعددی دیدهایم که او به صراحت مشکلات و انتقاد از نهادهای مختلف چه دستگاههای زیرمجموعه دولت، چه صدا وسیما یا حتی نیروهای مسلح را بیان میکند. این بیان حقایق کشور بسیار امر پسندیدهای است و اتفاقاً رهبری شهید هم این صراحت لهجه را دوست داشتند. مسأله این است که ما کشور را با آرمانها و ایدهآلهای ذهنی نمیتوانیم مدیریت کنیم. باید کشور بر اساس واقعیت کف میدان و کف جامعه اداره شود. پزشکیان در این جهت واقعاً خوب عمل کرد و با مردم روراست بود؛ او بین مردم بود و در خیابان با مردم راه رفت و صدایشان را شنید و رابطه صمیمی با ملت برقرار کرد.
یعنی عملکرد پزشکیان و دولتش را در این دو سال که البته با حوادث ناخوشایندی مثل جنگ همراه بود قابل قبول میدانید؟
خب دولت چهاردهم با بحرانهای جدی مواجه شد؛ از ترور شهید اسماعیل هنیه در عصر روز تحلیف تا دو جنگ تحمیلی و... ولی پزشکیان همواره بر اصول انقلاب پافشاری کرد و هماهنگ با رهنمودهای رهبر شهید و رهبر جدید عمل کرد. برخلاف ادعاهای تندروهایی که دائماً میخواهند پزشکیان را تخریب کنند، اقدامات ایشان و دولتش همواره با هماهنگی صورت گرفته و به همین ترتیب توانستند کشور را با وجود این همه بحران حفظ کنند.
من نمیخواهم تورم، گرانی و فقر را انکار کنم، اما اینکه دشمن پالایشگاهها و تعدادی دیگر از زیرساختهای مهم را هدف قرار داد اما امور جاری کشور دچار بیانضباطی و برهم ریختگی نشد حاصل تدابیر پزشکیان و دولتش است که توانستند کشور را تا این حد حفظ کنند و نگذارند آمریکا و اسرائیل که ادعا داشتند جمهوری اسلامی ایران را ظرف سه یا چهار روز ساقط میکنند، به هدف برسند. به نظر من اینها نقاط قوت و مثبت در کارنامه پزشکیان است.
به باورتان آن رابطه متقابلی که رئیسجمهوری با رهبر شهید داشت در دوره زعامت آیتالله سیدمجتبی خامنهای هم به همان نحو ادامه یافته است؟
بله، یقیناً همین طور است. حالا البته عیان شدن این حقیقت شاید به دلیل امکان نداشتن ملاقات گروهها با رهبر انقلاب و شنیدن بیواسطه بیانات و نظرات ایشان، برای برخی افراد که از روی اغراض نفسانی و رقابتهای ناسالم سیاسی از ابتدا با پزشکیان سر ناسازگاری داشتند مشکل باشد ولی دانستن این حقیقت و محبوبیت پزشکیان در بین اکثریت جامعه محفوظ است. نباید به این حرکت تندروهای افراطی که فقط به فکر منافع گروهی خودشان هستند، نه به فکر مصالح ملت توجه کرد.
رئیسجمهوری باید مسیر و رویهاش را با قوت و قدرت ادامه بدهد. در هر کشوری به هر حال همه احزاب و مردم به یک شکل فکر نمیکنند اما باید وفاق کنند. وفاق به این معنی که اکثریت به این طرز فکر و اندیشه سیاسی رأی دادند و دیگر گروهها هم باید همان طور که رهبر شهید توصیه میکردند با دولت منتخب اکثریت همراهی کنند.
رئیسجمهوری هم باید همان شعارهای اولیه خودش را تعقیب کند ولو اینکه حالا مخالفینی معترض هستند ولی رأی، رأی اکثریت جامعه است و اقلیت باید تابع اکثریت باشند. پزشکیان باید همین مشی انسجام ملی برای رفاه ملی را پی بگیرد که بسیار کاربردی است.
البته در عمل هم شاهدیم که رئیسجمهوری رابطهاش را با سرمایههای سیاسی، فکری و فرهنگی کشور و با جناحین سیاسی حفظ و در جهت وفاق و انسجام حرکت کرده که این بسیار مغتنم است.
