در حافظه موقت ذخیره شد...
درباره یک انتصاب هوشمندانه هنری
اعتماد به یک سرمایه فرهنگی
دبیرگروه فرهنگی
در مدیریت رویدادهای هنری، گاهی یک انتخاب، فراتر از یک انتصاب اداری، حامل یک پیام است؛ پیامی درباره اینکه مدیران فرهنگی چگونه به هنر نگاه میکنند و چه نسبتی میان تجربه، اعتبار و مسئولیت قائل هستند. انتخاب مرضیه برومند به عنوان دبیر سیویکمین جشنواره بینالمللی تئاتر کودک و نوجوان از همین جنس است، تصمیمی که بیش از آنکه یک جابهجایی مدیریتی باشد، میتواند نشانه بازگشت به اصل مهم شایستهسالاری در عرصه فرهنگ تلقی شود.
تئاتر کودک و نوجوان، شاید بیش از هر شاخه دیگری از هنر نمایش، نیازمند مدیرانی است که جهان کودکی را نه از پشت میزهای اداری، بلکه از دل تجربه زیسته بشناسند. این حوزه، قلمرو تخیل، ظرافت، روانشناسی و مسئولیت فرهنگی است و هر تصمیمی در آن، به نوعی با آینده فرهنگی جامعه گره میخورد. از همین رو، سپردن سکان این جشنواره به هنرمندی که بخش مهمی از زندگی حرفهای خود را صرف خلق جهانهای ماندگار برای کودکان کرده، انتخابی منطقی و امیدوارکننده است.
مرضیه برومند از معدود هنرمندانی است که نامش تنها یادآور چند اثر موفق نیست، او بخشی از خاطره مشترک چند نسل از ایرانیان است. شخصیتهایی که خلق کرده و روایتهایی که ساخته، صرفاً سرگرمی نبودهاند؛ آنها حامل نوعی تربیت فرهنگی، احترام به تخیل و گفتوگو با کودک بودهاند. برومند در تمام این سالها نشان داده است که کودک را مخاطبی جدی میداند؛ انسانی که باید با او صادقانه حرف زد، نه اینکه صرفاً برایش برنامه تولید کرد. همین نگاه، مهمترین سرمایهای است که امروز میتواند به جشنواره تئاتر کودک و نوجوان منتقل شود.
در سالهای اخیر، یکی از چالشهای بسیاری از رویدادهای فرهنگی، فاصله گرفتن از بدنه حرفهای هنر بوده است. جشنوارهها زمانی اعتبار پیدا میکنند که هنرمندان احساس کنند مدیران آنها زبان هنر را میفهمند و دغدغههایشان را درک میکنند. اعتبار یک جشنواره، پیش از آنکه به بودجه، تعداد میهمانان خارجی یا مراسم افتتاحیه وابسته باشد، به اعتماد جامعه هنری وابسته است. این اعتماد با بخشنامه به دست نمیآید؛ حاصل اعتبار کسانی است که در رأس آن قرار میگیرند. برومند چنین اعتباری را دارد. او نه تنها سابقه مدیریت جشنواره نمایش عروسکی تهران- مبارک را در کارنامه خود ثبت کرده، بلکه همواره کوشیده میان مدیریت و خلاقیت هنری تعادل برقرار کند. این تجربه، برای جشنوارهای که نیازمند بازتعریف جایگاه خود در میان تحولات فرهنگی و رسانهای امروز است، یک امتیاز مهم محسوب میشود.
نکته مهم دیگر، بازگشت جشنواره به همدان است؛ شهری که طی سالهای مختلف، هویت خود را با این رویداد گره زده است. هر جشنوارهای برای ماندگاری، علاوه بر دبیر توانمند، به یک جغرافیای فرهنگی نیز نیاز دارد. همدان چنین ظرفیتی را دارد و حضور چهرهای مورد احترام جامعه هنری میتواند دوباره شور و اعتماد را به این رویداد بازگرداند؛ اعتمادی که لازمه مشارکت گسترده هنرمندان و ارتقای کیفیت جشنواره است. در شرایطی که جامعه بیش از هر زمان دیگری به امید، گفتوگو و بازسازی سرمایه اجتماعی نیاز دارد، هنر کودک را نباید حوزهای کماهمیت تلقی کرد. اتفاقاً سرمایهگذاری فرهنگی از همین نقطه آغاز میشود؛ از نسلی که امروز در سالنهای تئاتر مینشیند و فردا مخاطب، هنرمند و شهروند این سرزمین خواهد بود. بنابراین انتخاب دبیر این جشنواره، انتخابی برای آینده است، نه فقط برای یک دوره برگزاری.
انتصاب مرضیه برومند را باید از همین منظر خواند. اعتماد به هنرمندی که اعتبارش را نه از مسئولیتهای اداری، بلکه از کیفیت آثار، شناخت مخاطب و احترام جامعه هنری به دست آورده است. اگر این انتخاب با حمایت عملی، استقلال حرفهای و برنامهریزی دقیق همراه شود، میتواند جشنواره تئاتر کودک و نوجوان را دوباره به جایگاهی برساند که سالها نماد پویایی، خلاقیت و امید در تئاتر ایران بود. گاهی یک انتخاب درست، خود اولین موفقیت یک جشنواره است؛ و به نظر میرسد این بار، چنین اتفاقی رخ داده است.
