محدثه جعفری
گروه اجتماعی

افزایش هزینه‌های خرید دارو، کاهش سود، رشد قیمت مواد اولیه، تأخیر چندماهه بیمه‌ها در پرداخت مطالبات، کمبود نقدینگی همچنین اختلال در ورود محموله‌های دارویی و مواد اولیه بویژه از مسیرهای جنوبی و مرزهای دریایی مجموعه‌ای از چالش ها را برای صنعت تولید و واردات دارو ایجاد کرده است. اما با تلاش سازمان غذا و دارو، مجموعه داروخانه‌ها و دیگر دستگاه‌های مرتبط، در شرایط خاص کشور بخش مهمی از این وضعیت مدیریت شده و مسئولان این حوزه اجازه نداده‌اند چالش گسترده‌تری شکل بگیرد. به گفته سخنگوی سازمان غذا و دارو با وجود تحریم‌ها، محدودیت‌های نقل‌وانتقال مالی، جنگ و اختلال در مسیرهای حمل‌ونقل بین‌المللی، روند تأمین دارو در کشور ادامه یافته و کمبود داروهای اساسی و حیاتی نسبت به سال‎های اخیر به شکل قابل توجهی کاهش یافته است.
دکتر محمد هاشمی، سخنگوی سازمان غذا و دارو، با تشریح آخرین وضعیت بازار دارویی می‎گوید: «تأمین دارو یکی از اولویت‌های اصلی نظام سلامت است و با اجرای برنامه‌های مدیریت ذخایر راهبردی، حمایت از تولید داخلی، تأمین ارز و فعال‌سازی مسیرهای جایگزین واردات، وضعیت تأمین دارو نسبت به سال‌های اخیر بهبود یافته و کمبود داروهای اساسی و حیاتی به شکل محسوسی کاهش پیدا کرده است. بخش عمده کمبودهای موجود مربوط به برخی داروهای اعصاب و روان است که به دلیل اختلال در ورود مواد اولیه از هند ایجاد شد و با ورود محموله‌های جدید، پیش‌بینی می‌شود وضعیت تأمین این داروها نیز بهبود یابد.» او با بیان اینکه نظام دارویی کشور بر پایه نام ژنریک است، توضیح می‎دهد: «اگر یک برند خاص خارجی در بازار موجود نباشد اما همان دارو با تولید داخل یا تولیدکننده دیگری در دسترس باشد، از نظر نظام دارویی کشور کمبود محسوب نمی‌شود. بخش قابل توجهی از مراجعات مردمی نیز مربوط به درخواست برندهای خاص وارداتی است و این کمبودها درحالی گزارش می‎شود که نمونه‌های ایرانی یا سایر جایگزین‌های معتبر آنها در بازار موجود است.»
هاشمی درباره چالش‌های تأمین و واردات دارو می‎گوید: «تحریم‌ها، محدودیت‌های بانکی، جنگ و اختلال در مسیرهای زمینی، دریایی و هوایی، مهم‌ترین چالش‌های تأمین دارو و مواد اولیه در ماه‌های اخیر بوده است. چون بخش قابل توجهی از مواد اولیه دارویی از چین و هند تأمین می‌شود و محدودیت‌های حمل‌ونقل موجب تأخیر در ورود برخی اقلام شده است. برخی مواد اولیه سنگین، یخچالی، آتش‌زا و حلال‌ها امکان حمل هوایی ندارند و همچنان محدودیت در مسیرهای دریایی بر روند واردات آنها تأثیر می‌گذارد. با این حال، مسیرهای جایگزین برای تأمین این اقلام پیش‌بینی شده و بخشی از واردات نیز از طریق چین آغاز شده است.»

اصلاح قیمت 
برای حفظ تولید و استمرار تأمین دارو
سخنگوی سازمان غذا و دارو با اشاره به افزایش هزینه‎های تولید دارو توضیح می‎دهد: «افزایش هزینه مواد اولیه، حمل‌ونقل، بسته‌بندی، محدودیت‌های ارزی و شرایط ناشی از جنگ موجب افزایش هزینه تولید دارو شده و اصلاح قیمت‌ها برای جلوگیری از آسیب به صنعت داروسازی ضروری است. اصلاح قیمت‌ها با اینکه کمتر از میزان مورد نیاز صنعت انجام شد، اما باز هم توانست به استمرار تولید داخلی و کاهش کمبودهای دارویی کمک کند. ما همواره تلاش می‌کنیم، فشار کمتری به مردم در بحث خرید دارو وارد شود.»

 تقویت پوشش بیمه‌ای 
همزمان با اصلاح قیمت
دکترهاشمی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه بیمه برای کاهش هزینه‌های مردم در نسخه‎های پزشکی می‎گوید: «همزمان با اصلاح قیمت دارو، مذاکرات با سازمان‌های بیمه‌گر و سازمان برنامه و بودجه برای تقویت پوشش‌های بیمه‌ای ادامه دارد تا افزایش هزینه‌ها تا حد امکان به مردم منتقل نشود. واقعیت این است که با اصلاحات قیمتی همراه با پوشش بیمه‌ای به‌موقع، می‌توانیم با همراهی مردم، ثبات و آرامش را در بازار دارو حفظ کنیم. هدف اصلی ما تأمین داروی باکیفیت و در دسترس، با کمترین بار مالی برای بیماران بوده و در این مسیر، حمایت‌های بیمه‌ای و سیاست‌گذاری‌های هوشمند، کلید موفقیت ما در حفظ رضایت عمومی و ارتقای شاخص‌های سلامت کشور است. با وجود فشارهای اقتصادی و محدودیت‌های ارزی، تأمین ارز مورد نیاز حوزه دارو و تجهیزات پزشکی همچنان در اولویت نظام سلامت قرار دارد و با حمایت دولت و همکاری بانک مرکزی تلاش می‌شود نیازهای این حوزه بموقع تأمین شود تا خللی در دسترسی بیماران به دارو ایجاد نشود.» او با اشاره به اینکه یکی از مشکلات مهم حوزه دارو، بدهی برخی مراکز درمانی به شرکت‌های پخش است، می‎گوید: «این بدهی‌ها در برخی موارد به بیش از یک تا دو سال رسیده و بر روند تأمین داروی این مراکز اثر گذاشته است. همچنین تأمین به‌موقع منابع مالی و ارزی نقش تعیین‌کننده‌ای در جلوگیری از بروز کمبودهای دارویی دارد.»
سخنگوی سازمان غذا و دارو درباره اقدامات دولت برای حفظ پایداری بازار دارو نیز می‎گوید: «تقویت ذخایر راهبردی دارو و تجهیزات پزشکی، تأمین ارز، تشکیل جلسات مستمر با دستگاه‌های مسئول، طراحی مسیرهای جایگزین حمل‌ونقل، حمایت از تولید داخل، استفاده هدفمند از واردات و همچنین راه‌اندازی اطلاع‌رسانی کمبودها در سامانه‌های نسخه‌نویسی الکترونیک، از مهم‌ترین اقدامات انجام‌شده برای حفظ پایداری زنجیره تأمین دارو در کشور بوده است.» هاشمی با بیان اینکه بخش عمده داروی نهایی در کشور تولید می‌شود، توضیح می‎دهد: «تولید داخلی همچنان به واردات مواد اولیه، مواد جانبی و برخی داروهای خاص وابسته است. از این رو هرگونه اختلال در انتقال ارز، حمل‌ونقل یا تأمین مواد اولیه می‌تواند بر تولید برخی اقلام اثر بگذارد. اما سازمان غذا و دارو با پیش‌بینی کمبودها، مدیریت ذخایر راهبردی، تأمین ارز، هماهنگی با دستگاه‌های اجرایی، حمایت از تولید داخل و برنامه‌ریزی برای واردات، تلاش می‌کند پایداری زنجیره تأمین دارو حفظ شود و مردم با کمترین مشکل در دسترسی به دارو مواجه باشند.» سخنگوی سازمان غذا و دارو درباره راهکارهای افزایش ثبات در بازار دارویی و تجهیزات پزشکی کشور می‎گوید: «استمرار تأمین منابع مالی و ارزی، تقویت تولید داخلی، توسعه ذخایر راهبردی، مدیریت مصرف منطقی دارو، تقویت پوشش بیمه‌ای، ایجاد مسیرهای جایگزین حمل‌ونقل و هماهنگی مستمر میان دستگاه‌های مسئول، مهم‌ترین راهکارهای افزایش ثبات بازار دارو و تجهیزات پزشکی و کاهش کمبودهای مقطعی به شمار می‌رود. آمادگی برای شرایط خاص فقط به ذخیره‌سازی و تأمین دارو محدود نمی‌شود، بلکه نیازمند همراهی مردم، اعتماد عمومی، فرهنگ‌سازی و مشارکت همه ارکان حوزه سلامت است. هرچه آمادگی اجتماعی و آگاهی عمومی در این زمینه بیشتر باشد، امکان مدیریت مؤثرتر منابع و حفظ پایداری خدمات سلامت در شرایط ویژه افزایش خواهد یافت.»

برش

دستور ویژه رئیس‌جمهوری 
برای تأمین منابع شرکت‎های تولیدکننده دارو
دکتر محمدرضا ظفرقندی وزیر بهداشت در حاشیه آیین ارتقای ظرفیت ناوگان آمبولانس‎های بیمارستانی و اورژانس کشور درباره آخرین وضعیت بازار دارو و کمبودهای دارویی گفت: «درباره مشکلات بیمه تأمین اجتماعی و بیمه سلامت، در حال هماهنگی با بیمه‌ها و سازمان برنامه و بودجه هستیم. منابع کافی را رئیس‌جمهوری دستور دادند تا در اختیار شرکت‌های تولید دارو قرار گیرد. اما در حال حاضر کمبودهای دارویی نسبت به ماه گذشته و ماه‌های قبل، کاهش یافته و توانستیم مقدار بهتری دارو تهیه کنیم. کمبودها در حوزه داروهای ضروری و بیمارستانی خیلی کمتر شده است.» ظفرقندی توضیح داد: «امیدواریم مشکلاتی که برای واردات مواد اولیه دارو و حمل‌و‌نقل آن وجود دارد حل شود تا بتوانیم برای مابقی سال ذخیره دارویی مناسبی داشته باشیم و مردم نیز با مشکل مواجه نشوند.»