مرجان قندی
گروه گزارش

دکتر زهرا رضوی، متخصص پوست و مو، عضو هیأت علمی گروه پوست دانشگاه علوم پزشکی تهران و معاون آموزشی بیمارستان رازی، معتقد است آفتاب این روزهای تابستان فراتر از یک گرمای ساده است و می‌تواند آسیب‌های جبران‌ناپذیری به سلامت پوست وارد کند. این متخصص پوست و مو با اشاره به بازه زمانی اوج تابش آفتاب به «ایران» می‌گوید:«بیشترین شدت تابش فرابنفش معمولاً بین ساعت ۱۰ صبح تا ۴ بعدازظهر رخ می‌دهد؛ بنابراین توصیه اکید می‌شود شهروندان در این بازه زمانی تا حد امکان از قرار گرفتن در معرض نور مستقیم خورشید خودداری کنند.»
او با تأکید بر اینکه پوشش فیزیکی حتی از مصرف ضدآفتاب هم اهمیت بیشتری دارد، توضیح می‌دهد:«استفاده از عینک آفتابی، کلاه لبه‌دار با پهنای مناسب و لباس‌های نخی و پوشیده که بیشترین سطح بدن را محافظت کنند، اولین و مهم‌ترین خط دفاعی در برابر اشعه‌های مضر محسوب می‌شود.»
دکتر رضوی درباره ویژگی‌های یک ضدآفتاب مناسب برای روزهای گرم تابستان می‌گوید:«در این روزها بهتر است از ضدآفتاب‌های طیف گسترده استفاده شود؛ یعنی محصولاتی که فرمولاسیون آنها، هم در برابر اشعه UVB (عامل سوختگی) و هم در برابر UVA (عامل پیری زودرس و چروک) از پوست محافظت کند. حداقل فاکتور حفاظتی (SPF) مناسب برای این شرایط عدد ۳۰ است.»
معاون آموزشی بیمارستان رازی درباره نحوه اثرگذاری این محصولات توضیح می‌دهد:«ضدآفتاب‌ها معجزه دائمی نمی‌کنند و باید به صورت مداوم هر ۲ تا ۳ ساعت یک‌بار تجدید شوند. همچنین برای افرادی که پوست‌های حساس‌تری دارند، استفاده از ضدآفتاب‌های فیزیکی یا مینرال که حاوی زینک اکساید هستند، برای محافظت بیشتر پیشنهاد می‌شود.»
عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران با هشدار نسبت به عوارض نفوذ اشعه فرابنفش به لایه‌های عمقی پوست می‌گوید:«اشعه فرابنفش عامل اصلی پیری زودرس، افزایش چروک‌ها و ایجاد لک‌های پوستی است. اما ماجرا به همین‌جا ختم نمی‌شود؛ این اشعه می‌تواند منجر به آفتاب‌سوختگی‌های شدید همراه با قرمزی و تاول شده و در درازمدت، زمینه‌ساز ایجاد انواع تومورها و سرطان‌های پوستی شود.»
او با اصلاح یک باور غلط درباره روزهای ابری تأکید می‌کند و می‌گوید:«اشعه خورشید حتی در روزهای ابری و در ارتفاعات هم بشدت آسیب‌رسان است؛ بنابراین نباید به بهانه ابری بودن هوا، مراقبت‌های پوستی را کنار گذاشت.»
 
فریب فضای بسته و شیشه‌ها را نخورید
بسیاری از مردم تصور می‌کنند حضور در خودرو یا پشت پنجره‌های بسته اتاق، آنها را از آسیب‌های آفتاب مصون می‌دارد. رضوی با رد این تصور عامیانه می‌گوید:«پرتوهای آسیب‌رسان آفتاب به‌راحتی از شیشه عبور می‌کنند. به همین دلیل کسانی که ساعت‌های طولانی رانندگی می‌کنند یا میز کارشان کنار پنجره قرار دارد، حتی در محیط‌های بسته و داخل خانه هم ملزم به استفاده از ضدآفتاب هستند.»
او همچنین با صدور هشدار ویژه برای مبتلایان به بیماری‌های پوستی خاص می‌گوید:«بیماران مبتلا به روزاسه، لوپوس و کسانی که دچار لک‌های ملاسما هستند، حساسیت پوستی بسیار بالاتری به نور دارند. علاوه بر این، افرادی که داروهای خاصی مثل هیدروکلروتیازید که برای کنترل فشار خون است مصرف می‌کنند، باید بدانند که این داروها حساسیت پوست‌شان را به آفتاب دوچندان می‌کند و نیاز به مراقبت بیشتری دارند.»
 عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران، وضعیت شیوع سرطان پوست در ایران را نگران‌کننده توصیف می‌کند و می‌گوید:«آمار سرطان پوست در کشور رو به افزایش است. اگرچه بسیاری از این سرطان‌ها در صورت تشخیص به‌موقع با جراحی به سادگی درمان می‌شوند، اما خطر اصلی مربوط به سرطان‌های ناشی از تغییرات خال‌ها (ملانوما) است که بسیار تهاجمی و خطرناک هستند.»
 
کمک‌های اولیه برای گرمازدگی شدید
این متخصص پوست و مو به خطر گرمازدگی همزمان با افزایش دما اشاره می‌کند و می‌گوید:«کودکان، سالمندان، بیماران مزمن و افرادی که ناچارند ساعت‌های طولانی در فضای باز کار کنند، در معرض بیشترین خطر قرار دارند. گرمازدگی ممکن است با تعریق شدید، ضعف، سرگیجه، سردرد، تهوع، تپش قلب و گرفتگی عضلات آغاز شود؛ اما بالا رفتن شدید دمای بدن، گیجی، اختلال هوشیاری یا قطع تعریق، از نشانه‌های اورژانسی آن است.»
او درباره اقدامات اولیه در مواجهه با فرد گرمازده توضیح می‌دهد:«در چنین شرایطی باید فرد را فوراً به محیطی خنک منتقل کرد، لباس‌های اضافی او را کم و بدن او را با پارچه مرطوب یا جریان هوای خنک بادبزن خنک کرد. نکته حیاتی این است که در صورت گیجی، بی‌هوشی یا اختلال در بلع بیمار، به هیچ‌وجه نباید به او مایعات خوراند و باید بلافاصله با اورژانس ۱۱۵ تماس گرفت.»
این متخصص، نوشیدن منظم آب، پرهیز از فعالیت شدید در ساعات اوج گرما و استفاده از لباس‌های سبک، گشاد و روشن را مهم‌ترین راه‌های پیشگیری از گرمازدگی و آسیب‌های پوستی عنوان می‌کند

بــــرش

ضدآفتاب‌های خوراکی
این متخصص پوست به نقش کمکی مکمل‌ها و رژیم غذایی در کاهش اثرات مخرب آفتاب اشاره می‌کند و می‌گوید:«آنتی‌اکسیدان‌ها نقش کلیدی در کاهش آسیب‌های سلولی دارند. مصرف مواد غذایی مانند گوجه‌فرنگی پخته و هندوانه به دلیل داشتن لیکوپن و هویج و زردآلو به دلیل بتاکاروتن، مقاومت پوست را در برابر آفتاب افزایش می‌دهند.»
او همچنین مصرف ویتامین C موجود در مرکبات و فلفل دلمه‌ای را برای ترمیم کلاژن، ویتامین E در مغزها و روغن زیتون، امگا ۳ و چای سبز را برای کاهش اثرات اشعه فرابنفش مؤثر دانسته و بر نقش ویتامین D در سلامت کلی پوست تأکید می‌کند.