رئیس سازمان بهزیستی کشور مطرح کرد
تغییر رویکرد از «یارانهپردازی» به «توانمندسازی»
سمیه افشینفر
گروه اجتماعی
عدالت، ستون فقرات سازمان بهزیستی است و سیاستهای رفاهی، توانایی بازتوزیع عادلانه فرصتها را دارند. به گفته سید جواد حسینی، معاون وزیر و رئیس سازمان بهزیستی کشور، نگاه سازمان بهزیستی در حوزه رفاه اجتماعی، حرکت از سمت دولت رفاهی به سمت جامعه رفاهی است. او معتقد است این سازمان با جامعهای سروکار دارد که باید بر اساس عدالت، بیش و پیش از سایر اقشار مورد توجه قرار گیرند و در این مسیر، آنها نگاه مبتنی بر عدالتمحوری را با رویکرد «عدالت ترجیحی و ترمیمی» بر توزیع برابر امکانات حاکم کردهاند. حسینی در نشست خبری با اصحاب رسانه که به مناسبت هفته بهزیستی برگزار شد، با تشریح رویکرد جدید این سازمان در حوزه خدمات اجتماعی، گفت:«ما از نگاه «کمبودمحور» عبور کردهایم و به سمت نگاه «قابلیتمحور» و «داراییمحور» حرکت میکنیم؛ یعنی علاوه بر رفع کمبودها، باید استعدادها، تواناییها و ظرفیتهای افراد را شناسایی و تقویت کنیم تا مسیر توانمندسازی و توسعه پایدار هموار شود. تمرکز بر داراییها و توانمندیهای جامعه هدف، زمینه تحقق رفاه، توسعه و توانمندسازی پایدار را فراهم میکند.»
او با بیان اینکه جامعه هدف سازمان بهزیستی شامل گروههایی است که بیش از سایر اقشار نیازمند حمایت هستند و بر همین اساس نباید عدالت را فقط به معنای توزیع برابر امکانات دانست، گفت:«در میان جامعه هدف بهزیستی، گروههای چندوجهی مانند زنان سرپرست خانوار، کودکان بیسرپرست، افراد دارای معلولیت و سالمندانی که همزمان با بیماری، فقر یا بیکاری مواجه هستند، وجود دارند و عدالت اقتضا میکند این افراد متناسب با میزان آسیبپذیری و نیازشان، از حمایت بیشتری برخوردار شوند.»
فقط پرداخت یارانه و مستمری
کافی نیست
رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به اصول 21، 29 و 43 قانون اساسی در حمایت از اقشار آسیبپذیر، توضیح داد: «برای تحقق این رویکردها، سهم سازمان بهزیستی از اعتبارات عمومی کشور که در سالهای گذشته حدود یک تا 1.5 درصد بود، امسال به 2.4 درصد رسیده که بالاترین سهم این سازمان در سالهای گذشته محسوب میشود.» حسینی گفت:«پرداخت مستمری و یارانه به تنهایی کافی نیست و جامعه باید برای حضور فعال افراد دارای معلولیت، سالمندان و کودکان مناسبسازی شود.» او با تأکید بر تغییر رویکرد از «یارانهپردازی» به «فرصتآفرینی و توانمندسازی» گفت:«در بیش از یک سال گذشته، بیش از 100 هزار نفر از پشتنوبتیهای مستمری، تحت پوشش قرار گرفتهاند، اما همچنان حدود 41 هزار نفر در صف دریافت مستمری هستند.» حسینی با بیان اینکه وظیفه حمایتی سازمان ایجاب میکند این افراد تحت پوشش قرار بگیرند، گفت: «اولویت اصلی ما خروج جامعه هدف از چرخه مستمری از طریق آموزش، مهارتآموزی، هدایت شغلی و اشتغال پایدار است تا افراد به سمت استقلال اقتصادی حرکت کنند.»
750 منطقه کشور
تحت پوشش «سلام محله»
توجه به محلات و دسترسی همه مردم به امکانات در قالب محلات یکی از موضوعات مورد توجه در دولت چهاردهم است که سازمان بهزیستی آن را سرلوحه فعالیتهای خود قرار داده است. حسینی از آغاز اجرای طرح «سلام» در 750 منطقه کشور گفت:«این طرح با مشارکت مردم و با رویکرد محلهمحور و با الهام از نگاه معلممحور و مردمباور رهبر شهید طراحی شده است. میزان مشارکتهای مردمی با سازمان بهزیستی در سال جاری 52درصد افزایش یافته که نشاندهنده تقویت سرمایه اجتماعی در اجرای برنامههای این سازمان است. تاکنون 2 هزار و 750 پایگاه «سلام»، سه هزار تسهیلگر، سه هزار گروه اجتماعی و بیش از 30 هزار داوطلب در این طرح سازماندهی شدهاند.»
وی با اشاره به اینکه وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و بهزیستی بر اساس برنامه هفتم توسعه مکلف به راهاندازی و ایجاد «بانک زمان» شدهاند، گفت:«در حال حاضر سازمان بهزیستی به نمایندگی از وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در مرحله تدوین سند و آییننامه اجرایی بانک زمان است و پایلوت آن در چند منطقه تهران از جمله 4، 12، 13، 14 و 15 در حال اجراست.»
طبق گفته حسینی هزار و ۷۳۳ پروژه در هفته بهزیستی - از ۲۴ تا ۳۰ تیرماه- با اعتبار ۵۲۹۸ میلیارد تومان افتتاح میشود که بیشترین پروژهها در زمینه اشتغالزایی است.
همچنین ۲۰۶۸پروژه مسکن با ارزش ۲۱۰۰ میلیارد تومان، ۹۴۲۶ فرصت شغلی، ۵۷ پروژه سلامت اجتماعی و ۳۵ پروژه اورژانس اجتماعی به بهرهبرداری خواهند رسید که بیشترین این پروژهها در استانهای خراسان رضوی، قم، آذربایجان غربی و خوزستان است. ۱۲ پروژه به ارزش ۵۰۰میلیارد تومان نیز کلنگزنی خواهد شد.
ابربحران سالمندی
از راه رسیده است
کشورمان روز به روز به بحران سالمندی نزدیک میشود؛ موضوعی که رئیس سازمان بهزیستی کشور از آن با عنوان «ابربحران» نام برد. این در شرایطی است که توان خانوادهها برای مراقبت از سالمندان کاهش پیدا کرده و سازمان بهزیستی همزمان سیاستهای خانوادهمحوری را در پیش گرفته است؛ اینکه چه اقداماتی برای نگهداری مطلوب از سالمندان در خانه به جای مراکز نگهداری در برنامههای سازمان وجود دارد و سازمان چه برنامهای برای مواجهه با این ابربحران دارد، سؤال دیگر «ایران» بود که حسینی در پاسخ به آن گفت:«به دلیل اهمیت موضوع در تمام استانهای کشور، شورای سالمندان را تشکیل دادهایم؛ به هر حال با ابربحرانی در کشور مواجه هستیم و آن بحران سالمندی است. اگر برای آن فکری نکنیم، تهدید است و اگر برنامه داشته باشیم، میتوانیم آن را به فرصت تبدیل کنیم. هدفمان این است که در برنامهها، چرخشی از سالمندی مخاطرهآمیز به سمت سالمندی سالم داشته باشیم. ما دبیرخانه شورای سالمندان داریم و باید سالمندی را به مسأله کشور تبدیل کنیم، اگر این فعالیتها انجام شود، به نفع رشد و توسعه و اقتصاد کشور است.» رئیس سازمان بهزیستی با اشاره به اهمیت خودمراقبتی در سالمندان توضیح داد:«مهم این است که ما در ابتدا طرح خودمراقبتی را اجرایی کنیم. در این طرح باید خود فرد سالمند را فعال کنیم تا در مرحله اول بتواند از خودش محافظت کند. در مرحله دوم به سمت تقویت مراقبتهای غیررسمی، یعنی افرادی که با سالمندان سروکار دارند، حرکت کنیم و آنها را مورد آموزش و حمایت قرار دهیم. در دیگر برنامهها هم باید به مراقبان رسمی، ویزیت در منزل و مراقبتهای توانبخشی در منزل بپردازیم.
در مورد مراقبتهای توانبخشی در منزل نیز دکتر عباسی، معاونت توانبخشی سازمان در حال اجرای طرح «ایکوپ» هستند که بر اساس آن، مراقبتهایی همهجانبه در منزل به افراد داده میشود و برای اجرای این طرح تاکنون حدود 200 میلیارد تومان اختصاص دادهایم و آن را دنبال میکنیم.»
حسینی با اشاره به راهاندازی مراکز «مهر و گفتوگو» در قالب طرح «سلام محله» گفت:«مراکز «مهر و گفتوگو» را در همه استانها راهاندازی خواهیم کرد تا سالمندان به این مراکز بروند و آموزشهایی دریافت کنند و بتوانند در این فضا توانمندیهایشان را عرضه کنند. تاکنون به 51 هزار زن تنهای سالمند در قالب طرح «توانمندسازی و آموزشهای خانوادهمحور» آموزشهایی ارائه شده است.» او با بیان اینکه در حال طراحی دهکدههای سالمندی اجتماعمحور هستیم، گفت:«این دهکدهها در بعضی از مناطق آغاز به کار کرده است ولی هنوز در این زمینه به وضعیت مطلوبی نرسیدهایم.»
حسینی با اشاره به مفهوم اقتصاد نقرهای در مورد این مفهوم توضیح داد:«اقتصاد نقرهای دو وجه دارد؛ در کشورمان سن بازنشستگی حدود 55 است و سن امید به زندگی 76 سال، سالمندان یکسوم از عمر خود را در این فاصله میگذرانند؛ در این دوران افراد میتوانند همچنان فعالیت داشته باشند، بدون اینکه نیاز به بیمهای باشد. برای نشان دادن اهمیت این موضوع، در مهرماه سال جاری نمایشگاه بینالمللی اقتصاد نقرهای سالمندان را راهاندازی میکنیم.»
برش
در فرزندخواندگی سختگیری میکنیم
رئیس سازمان بهزیستی کشور در پاسخ به سؤال دیگر «ایران» که به موضوع فرزندخواندگی اختصاص داشت، گفت:«بسیاری معتقدند در فرزندخواندگی سختگیری میکنیم، من این را قبول دارم و میگویم از این هم سختتر خواهیم گرفت. ما فرزندی را به فرزندخواندگی نمیدهیم، مگر ابعاد تربیتی، عاطفی، اقتصادی، روانی، سنی و جنسی، کاملاً برای ما احراز شود. در حال حاضر 25 هزار فرزندخوانده در خانوادهها داریم. اگر یکی از این افراد دچار مشکلی شود، باید پاسخگو باشیم؛ بنابراین بسیار دقت میکنیم که اتفاقی نیفتد. هر چند همانطور که در خانوادههای زیستی هم ممکن است مشکلاتی با فرزند وجود داشته باشد، در فرزندخواندگی هم احتمال دارد مشکلاتی به وجود بیاید، اما قاطعانه میگویم بر اساس مطالعات ملی که از 10 سال رهسپاران از مراکز بهزیستی به خانوادهها انجام شده است، این خانوادهها از خانوادههای معمولی سالمتر و عادیتر هستند و این از افتخارات سازمان بهزیستی است و به تلاش همه مدیران و مددکاران سازمان در تمام سالهای گذشته برمیگردد.»
