افزایش دما، رشد مصرف وسایل سرمایشی و کاهش بخشی از توان شبکه برق در پی آسیب‌های واردشده به زیرساخت‌ها در جنگ تحمیلی 40 روزه، صنعت برق را در یکی از حساس‌ترین مقاطع تابستان قرار داده است. گزارش‌های شهروندان نشان می‌دهد در بعضی مناطق کشور، خاموشی‌ها به‌صورت منقطع و در بازه‌هایی طولانی‌تر از گذشته اعمال شده است. همزمان، در مشهد نیز خاموشی‌ها به‌طور رسمی اعلام شده است. این وضعیت در حالی شکل گرفته که مصرف برق با شروع موج گرما و رشد استفاده از وسایل سرمایشی افزایش یافته و بخشی از توان شبکه نیز به‌دلیل آسیب‌های واردشده در جریان حملات اخیر کاهش پیدا کرده است.
مرکز پژوهش‌های مجلس در گزارشی که حدود دو هفته پیش منتشر شد، ناترازی برق در تابستان ۱۴۰۵ را در سناریوی واقع‌بینانه حدود ۱۳ هزار و ۶۴۰ مگاوات برآورد کرده بود. بر اساس این گزارش، حداکثر توان تأمین همزمان شبکه حدود ۶۸ هزار و ۴۲۰ مگاوات خواهد بود، در حالی که تقاضای برق از ۸۱ هزار مگاوات عبور می‌کند. این رقم نسبت به سال گذشته حدود یک هزار و ۱۰۰ مگاوات کاهش یافته، اما همچنان نشان‌دهنده فاصله قابل توجه میان تولید و مصرف است. 
 
آسیب ۴۲۰۰ مگاواتی به توان شبکه
محمد اله‌داد، مدیرعامل شرکت توانیر نیز روز گذشته با اشاره به تبعات حملات اخیر دشمن آمریکایی - صهیونی به زیرساخت‌های صنعت برق به «ایسنا» گفت: «در جریان این حملات، بیش از دو هزار نقطه از شبکه آسیب دیده و حدود ۴۲۰۰ مگاوات از توان شبکه کشور کاهش یافته است.»
به گفته او، خسارت واردشده به شبکه و تجهیزات صنعت برق از ۶۰ هزار میلیارد تومان فراتر رفته است. این آسیب‌ها همزمان با آغاز دوره گرمای تابستان، فشار بیشتری بر شبکه وارد کرده‌اند؛ زیرا افزایش دما علاوه بر رشد مصرف، راندمان و تحمل‌پذیری برخی تجهیزات را نیز کاهش می‌دهد.
مدیرعامل توانیر تأکید کرده است که نیروهای فنی و عملیاتی صنعت برق برای حفظ پایداری شبکه در آماده‌باش قرار دارند، اما عبور کم‌چالش از هفته‌های پیش‌رو به مدیریت مصرف در همه بخش‌ها نیاز دارد. بر همین اساس، استفاده بهینه از وسایل سرمایشی، کاهش مصارف غیرضروری و رعایت الگوی مصرف به‌عنوان مهم‌ترین اقدامات فوری مورد توجه قرار گرفته است.
 
صنایع؛ محدودیت برق تا دو روز در هفته
در کنار برنامه‌های مدیریت مصرف دولت، صنایع نیز با محدودیت بیشتری در تأمین برق مواجه شده‌اند. آرمان خالقی، دبیرکل خانه صنعت، معدن و تجارت، اعلام کرده است که محدودیت تأمین برق واحدهای صنعتی به دو روز در هفته رسیده و ممکن است در ادامه، این محدودیت از ساعات روز به بازه عصر تا نیمه‌شب نیز گسترش یابد.
او پیشنهاد داده است روزهای قطعی برق صنایع به‌عنوان روز تعطیل واحدهای تولیدی در نظر گرفته شود و در مقابل، واحدها بتوانند در یک روز تعطیل دیگر، از جمله جمعه، فعالیت کنند. هدف از این پیشنهاد، کاهش زیان ناشی از توقف تولید و جلوگیری از تحمیل هزینه‌های اضافی دستمزد در روزهای جایگزین است.
به گفته دبیرکل خانه صمت، این پیشنهاد به وزارتخانه‌ها و نهادهای مرتبط ارائه شده و برای اجرای آن نیاز به هماهنگی میان وزارت نیرو، وزارت صنعت، معدن و تجارت، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و سایر دستگاه‌ها وجود دارد. تعیین تکلیف این طرح همچنین ممکن است به تصمیم‌گیری در سطح سران قوا یا اصلاح مقررات مرتبط با روزهای کاری نیاز داشته باشد.
محدودیت برق صنایع در شرایط فعلی، بخشی از برنامه مدیریت بار برای حفاظت از شبکه و تأمین برق بخش‌های ضروری است. با این حال، تلاش برای طراحی زمان‌بندی دقیق‌تر و جابه‌جایی روزهای فعالیت می‌تواند به کاهش آثار این محدودیت بر تولید و اشتغال کمک کند.
 
برنامه مدیریت مصرف در ادارات
برای ادارات هم برنامه مشخصی در نظر گرفته شده است. مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق استان تهران گفته ادارات باید در ساعات اداری مصرف برق خود را ۳۰ درصد و در ساعات غیراداری ۷۰ درصد نسبت به سطح پایه کاهش دهند. او همچنین تأکید کرده مولدهای اضطراری ادارات باید در ساعات مشخص وارد مدار شوند و دستگاه‌های خدماتی نیز باید از ظرفیت همین مولدها استفاده کنند.
در بخش خانگی نیز از مشترکان خواسته شده دمای کولرهای گازی را روی ۲۵ درجه تنظیم کنند، از دور کند کولرهای آبی استفاده کنند و وسایل پرمصرف را در ساعات اوج بار به کار نگیرند. مسئولان صنعت برق تأکید دارند که کاهش حتی ۱۰ درصدی مصرف خانگی می‌تواند در عبور از این دوره پرمصرف نقش مؤثری داشته باشد.
 
اطلاع‌رسانی خاموشی‌ها از مسیر رسمی
توانیر برای جلوگیری از انتشار اطلاعات نادرست، اعلام کرده است که اطلاع‌رسانی درباره خاموشی‌های برنامه‌ریزی‌شده و اضطراری فقط از طریق اپلیکیشن «برق من»، وب‌سایت شرکت‌های توزیع نیروی برق، بازوی «برق من» در پیام‌رسان «بله»، کدهای دستوری USSD در استان‌های دارای زیرساخت و اعلان‌های اپلیکیشن «برق من» در پیام‌رسان بله انجام می‌شود.
مشترکان می‌توانند با استفاده از شناسه قبض یا شماره تلفن همراه، وضعیت برق محل مصرف خود را از این درگاه‌ها پیگیری کنند. اتکا به منابع رسمی، علاوه بر کاهش سردرگمی، امکان اطلاع‌رسانی دقیق‌تر درباره خاموشی‌های اضطراری یا تغییرات احتمالی برنامه را فراهم می‌کند.
 
راهکارهای کوتاه‌مدت و چشم‌انداز شبکه
در کنار مدیریت مصرف، اجرای «طرح مهتاب»، توسعه کنتورهای هوشمند، کنترل مصرف مشترکان پرمصرف، مقابله با استخراج غیرمجاز رمزارز و استفاده از ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر در دستور کار صنعت برق قرار دارد. توانیر اعلام کرده است که تاکنون بیش از ۳۰۰ هزار کنتور معیوب تعویض شده و بیش از ۱۱۸ مگاوات بار غیرمجاز نیز از شبکه کاهش یافته است. 
برآیند داده‌ها نشان می‌دهد خاموشی‌های تابستان امسال حاصل یک عامل واحد نیست؛ افزایش مصرف ناشی از گرما، ناترازی ساختاری، آسیب به بخشی از ظرفیت تولید و انتقال و محدودیت توان برخی صنایع همزمان بر شبکه اثر گذاشته‌اند. بنابراین، عبور پایدار از دوره اوج مصرف نیز به ترکیبی از افزایش تولید، بازگشت سریع تجهیزات آسیب‌دیده، مدیریت هوشمند مصرف و همراهی مشترکان نیاز دارد.