سید ضیاء هاشمی
معاون علمی-فرهنگی معاون اول رئیس‌جمهور

مناسک تاریخی و بی‌نظیر تشییع پیکر رهبر شهید، حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای (قدس‌الله‌نفسه)، در پنج شهر مهم ایران و عراق با حضور ده‌ها میلیون نفر از محبان و ارادتمندان ایشان، تنها یک رویداد تاریخی یگانه نبود، بلکه به رخدادی جریان‌ساز در ایران، جهان اسلام و حتی عرصه بین‌المللی تبدیل شد. اولین مرحله این مراسم باشکوه و کم‌نظیر در تهران، تصویری ماندگار از اقتدار، همبستگی و انسجام ملی جامعه ایران را به جهانیان عرضه کرد؛ آن هم در شرایطی که کشور به‌تازگی یک جنگ تمام‌عیار را پشت سر گذاشته بود و تهدیدهای دشمنان آمریکایی و صهیونیستی همچنان ادامه داشت.
 تکرار حضور میلیونی مردم در شهر مقدس قم، آن هم در گرمای طاقت‌فرسای هوا، بار دیگر عمق نفوذ فرهنگ دینی و جایگاه رفیع مرجعیت را آشکار ساخت. حضور گسترده مراجع و علمای دین در کنار اقشار مختلف مردم و زائرانی که از سراسر ایران و دیگر کشورها در قم گرد آمده بودند، استمرار پیوند رهبری انقلاب اسلامی با بنیان‌های اصیل مذهبی را پس از نزدیک به نیم‌قرن از پیروزی انقلاب اسلامی به‌خوبی نمایان کرد.
اما برگزاری مراسم تشییع ایشان به‌عنوان یک رهبر بزرگ سیاسی و دینی در شهرهای مقدس نجف و کربلا، با حضور پرشور میلیون‌ها مسلمان شیعه و سنی عرب‌زبان، معنایی فراتر به این مناسک تاریخی بخشید. آیت‌الله خامنه‌ای تنها رهبر ایران نبود؛ شأن رهبری و محبوبیت ایشان به‌عنوان ولی‌فقیه زمان و رهبر انقلاب اسلامی، ناظر بر شبکه گسترده‌ای از پیروان و دوستداران در سراسر جهان بود که دلدادگی و حضور عاشقانه میلیون‌ها نفر از آنان در عراق به نمایش درآمد.
تصاویر به‌یادماندنی تشییع پیکر مطهر ایشان در نجف و کربلا، حامل پیامی متفاوت برای جهانیان است؛ اینکه گفتمان انقلاب اسلامی، با تکیه بر فرهنگ تشیع، حامل پیامی متمایز برای جهان امروز است و با پشتوانه اجتماعی و فرهنگی خود، از ظرفیتی کم‌نظیر برای جریان‌سازی در دوره معاصر برخوردار است؛ ظرفیتی که شایسته توجه و تأمل جدی اندیشمندان و ناظران تحولات جهانی است. به اعتقاد نگارنده، این مهم‌ترین آموزه فرهنگی و اجتماعی این رویداد در سطح جهانی است و می‌تواند سرآغاز مرحله‌ای تازه در گفتمان‌سازی فکری و اجتماعی، بویژه در جهان اسلام، باشد. فرجامین بخش مناسک تشییع رهبر شهید در شهر مقدس مشهد، زادگاه ایشان و تدفین پیکر مطهرشان در جوار حضرت ثامن‌الحجج امام رضا (علیه‌السلام)، پایانی الهام‌بخش بر این مناسک تاریخی و تاریخ‌ساز رقم زد. شخصیت ممتاز علمی، دینی و سیاسی رهبر شهید، منزلت کم‌نظیر اجتماعی ایشان و نیز شهادت حماسی‌شان در جریان جنایت تروریستی آمریکا و رژیم صهیونیستی، موجب شد این مراسم به فرصتی تاریخی برای معرفی هرچه دقیق‌تر اندیشه‌ها، آرمان‌ها و میراث فکری ایشان تبدیل شود. کمیت و کیفیت حضور مردم، تنوع ملیت‌ها، عواطف عمیق و شور معنوی شرکت‌کنندگان، در کنار نظم، آرامش و همدلی مثال‌زدنی این اجتماع میلیونی، به روشنی نشان داد که گفتمان انقلاب اسلامی در آستانه مرحله‌ای نوین قرار گرفته است؛ مرحله‌ای که افقی تازه و چشم‌اندازی متمایز پیش روی آن گشوده شده و با نام دو رهبر بزرگ خود، امام راحل و امام شهید، پیوندی ناگسستنی یافته است. از این پس، در کنار بارگاه ملکوتی حضرت امام رضا (علیه‌السلام)، کانونی الهام‌بخش برای بازخوانی اندیشه، سیره و میراث این دو رهبر بزرگ شکل گرفته است؛ کانونی که می‌تواند در دهه‌های آینده، نه‌تنها حافظ حافظه تاریخی انقلاب اسلامی، بلکه منشأ تولید اندیشه، تعمیق هویت دینی و ملی، تقویت وحدت امت اسلامی و الهام‌بخش نسل‌های آینده در مسیر تحقق آرمان‌های انقلاب اسلامی باشد.