«پیام وحدت» یک بدرقه تاریخی
سخنگوی دولت
تشییع شخصیتهایی که دامنه تأثیرشان از مرزهای یک کشور فراتر رفته است، روایتی از اهمیت نقش و جایگاه آنان در حافظه جمعی ملتها و فرصتی برای بازخوانی تحولات یک دوره تاریخی است.
از همین منظر، مراسم تشییع رهبری شهید را نمیتوان صرفاً یک آیین سوگواری دانست. این مراسم، با حضور گسترده مردم و هیأتهای رسمی از کشورهای مختلف، به رویدادی با ابعاد سیاسی، اجتماعی و منطقهای تبدیل شده است و پیامهای آن فراتر از برگزاری مراسم تشییع قابل تحلیل است.
یکی از مهمترین ویژگیهای این مراسم، نمایش ظرفیت همگرایی در منطقه است. در روزگاری که تنشها، جنگها و بیاعتمادیها بر بسیاری از مناسبات منطقه سایه انداخته است، گردهم آمدن شخصیتهای سیاسی، مذهبی و مردمی از کشورهای مختلف، یادآور این واقعیت است که همچنان میتوان بر اشتراکات تکیه کرد و از دل آنها، زمینهای برای گفتوگو و همکاری ساخت.
پیام این مراسم را باید بیش از هر چیز در مفهوم «وحدت» جستوجو کرد؛ وحدتی که به معنای نادیده گرفتن تفاوت دیدگاهها نیست، بلکه بر شناخت منافع مشترک و تلاش برای حفظ ثبات و آرامش منطقه استوار است. تجربه سالهای گذشته نشان داده است که هرگاه اختلافها به تقابل و شکاف تبدیل شده، فرصت برای مداخله قدرتهای خارجی نیز افزایش یافته است. در مقابل، هر زمان کشورهای منطقه توانستهاند بر نقاط مشترک خود تأکید کنند، امکان حل مسائل از مسیر گفتوگو و همکاری نیز بیشتر شده است.
برگزاری بخش مهمی از این مراسم در عراق نیز حامل پیامی روشن است. عراق امروز تنها یک همسایه برای جمهوری اسلامی ایران نیست؛ بلکه حلقهای مهم در پیوندهای تاریخی، فرهنگی و مذهبی ملتهای منطقه به شمار میآید. حضور مردم عراق و استقبال از هیأتهای خارجی، نشان می دهد روابط میان ملتها، سرمایهای ماندگارتر از مناسبات رسمی دولتهاست و میتواند پشتوانهای برای توسعه همکاریهای منطقهای باشد. ضمن اینکه چنین مناسبتهایی ظرفیت دیپلماسی را نیز تقویت میکنند. حضور مقامها و هیأتهای سیاسی در کنار یکدیگر، فرصت مناسبی برای رایزنی، تبادل نظر و نزدیکتر شدن دیدگاهها درباره مسائل مشترک فراهم میآورد. در شرایط کنونی، هر فرصتی که بتواند به کاهش سوءتفاهمها، افزایش تعامل و تقویت همکاری میان کشورهای منطقه کمک کند، باید مغتنم شمرده شود.
از سوی دیگر، آیینهای تشییع شخصیتهای اثرگذار، فرصتی برای بازخوانی اندیشهها و میراث آنان و تجلیل از مقام تاثیرگذار آنان نیز هست. ملتها با بزرگداشت چهرههای تأثیرگذار خود، در واقع بخشی از حافظه تاریخی و هویت جمعیشان را زنده نگه میدارند و فرصت مییابند درباره آرمانها، اندیشهها و درسهایی که از آن تجربهها بر جای مانده، گفتوگو کنند. مراسمهای اینچنینی، اگر با نگاهی آیندهنگر همراه باشد، میتواند به جای آنکه تنها یادآور گذشته باشد، زمینهای برای تأکید دوباره بر ارزشهایی همچون وحدت، گفتوگو، مسئولیتپذیری و تلاش برای ساختن آیندهای باثباتتر فراهم آورد.
آنچه بیش از هر چیز اهمیت دارد، استفاده از این مناسبتها برای تأکید بر ارزشهایی است که میتواند آیندهای آرامتر و باثباتتر برای منطقه رقم بزند؛ ارزشهایی همچون گفتوگو، عقلانیت، احترام متقابل، همزیستی و همکاری.
دولت نیز از آغاز فعالیت خود، بر سیاست وفاق، تعامل و گسترش روابط با همسایگان تأکید داشته است. در همین چارچوب، هر رویدادی که بتواند به نزدیکتر شدن ملتها، تقویت همگرایی و گسترش گفتوگوهای منطقهای کمک کند، ظرفیتی ارزشمند برای پیشبرد صلح و ثبات خواهد بود.
شاید مهمترین درس این بدرقه تاریخی نیز همین باشد؛ اینکه منطقه بیش از هر زمان دیگری به زبان تفاهم نیاز دارد و اگر مراسم بدرقه رهبری شهید و استوار ایران عزیز بتواند یادآور چنین ضرورتی باشد، آنگاه کارکرد آن از یک آیین سوگواری فراتر خواهد رفت و به نمادی از امید برای آیندهای مبتنی بر همکاری، همگرایی و وحدت تبدیل خواهد شد.

