حمید درخشان، مربی پیشین تیم ملی در گفت‌و‌گو با «ایران»:

بپذیریم که در جام جهانی خوب نبودیم

مهری رنجبر/ حذف تیم ملی فوتبال ایران از جام جهانی، بار دیگر بحث قدیمی «واقعیت فنی» در برابر «روایت‌سازی» را به مرکز توجه آورد؛ جایی که دیگر نمی‌توان پشت واژه‌ها پنهان شد و نتایج را با توجیهات بیرونی توضیح داد. در چنین فضایی، نقدهای فنی پررنگ‌تر از همیشه مطرح می‌شوند و کارشناسان تلاش می‌کنند تصویری واقعی از وضعیت فوتبال ایران ارائه دهند؛ تصویری که شاید برای برخی تلخ باشد، اما می‌تواند نقطه شروع اصلاحات قرار گیرد. به بهانه بررسی شرایط فعلی تیم ملی با حمید درخشان، کارشناس فوتبال ایران، به گفت‌و‌گو پرداختیم که در ادامه متن کامل گفت‌و‌گوی او با «ایران» را می‌خوانید.

مربی پیشین تیم ملی فوتبال، در ابتدای صحبت‌هایش با اشاره به نحوه مواجهه کادرفنی با انتقادات می‌گوید: «بهتر بود کادرفنی و سرمربی از مردم و هواداران فوتبال عذرخواهی می‌کردند تا اینکه با اشاره به رکوردشکنی، صورت مسأله را پاک کنند. همه از وضعیت نامناسب و شرایط سخت تیم ملی خبر داشتند و می‌دانستند تیم ملی باید در کشوری بازی کند که علیه ایران جنگ را به راه انداخت، کسی توقع پذیرایی ویژه آمریکا از ایران را نداشت. همه هم می‌دانند تیم ملی را از همه جهت اذیت کردند. اما انتقاداتی که این روزها مطرح می‌شود، کاملاً فنی است؛ اینکه چرا تیم ملی خوب بازی نکرد و نتوانست سطح توقعات را برآورده کند.»
درخشان برای روشن‌تر شدن تفاوت نگاه حرفه‌ای با واکنش‌های احساسی، به نمونه‌ای از فوتبال جهان اشاره می‌کند: «به عنوان مثال ژاپن با اقتدار حذف شد؛ تیمی که تا دقایق پایانی مقابل برزیل جنگید و فقط روی یک اشتباه گل خورد. با این حال، خیلی زیبا از هواداران خود عذرخواهی کردند و همین باعث شد عزت و احترام‌شان در بین مردم ژاپن بیشتر شود. این رفتار قابل احترام است.»
او ادامه می‌دهد: «اشتباه در مربیگری اجتناب‌ناپذیر است. کارشناسان هم از سرمربی تیم ملی بابت انتخاب بازیکنان و تاکتیک‌ها انتقاد کردند؛ موضوعاتی کاملاً فنی که می‌توانستند به موفقیت تیم کمک کنند، اما متأسفانه نادیده گرفته شدند و همین عوامل دست به دست هم داد تا تیم ناکام بماند. اگر از مردم و هواداران عذرخواهی کنند، چیزی از بزرگی‌ آنها کم نمی‌شود؛ بلکه حتی در چشم مردم محترم‌تر هم می‌شوند.»
وی به بحث کیفیت واقعی فوتبال ایران می‌پردازد و تأکید می‌کند: «هیچ ایرادی ندارد اگر عده‌ای از کیفیت بازی تیم ملی تعریف کنند، اما باید دید واقعیت چیست. آیا آنچه گفته می‌شود واقعی است یا چیزی که ما در زمین می‌بینیم؟ بازیکنان بزرگ معمولاً وارد جزئیات نمی‌شوند تا انتقاد تندی نکنند. شاید افرادی مثل زلاتان یا تیری آنری گفته باشند ایران فوتبال بازی می‌کند، اما فوتبال فقط بازی کردن نیست؛ فلسفه خاص خود را دارد.»
درخشان با مقایسه سبک‌های مختلف فوتبال توضیح می‌دهد: «یک نفر مثل مورینیو تفکرش فوتبال تدافعی است؛ با ۱۰ نفر دفاع و امید به ضدحمله. در مقابل، کسی مثل گواردیولا فوتبالی ارائه می‌دهد که جهان از آن لذت می‌برد. سؤال این است که چرا ما به جای حرکت به سمت آن فوتبال، سراغ مربیانی می‌رویم که تفکرشان محدود به دفاع است؟ حتی کی‌روش هم در هیچ‌جا، با وجود فرصت‌هایی که داشت، موفقیت کامل نداشت؛ چون فلسفه‌اش رو به جلو نبود و نمی‌دانست چگونه باید به حریف فشار بیاورد و به گل برسد.»
او برای توضیح تفاوت فوتبال تدافعی و تهاجمی، مثالی ساده اما گویا مطرح می‌کند: «چهار نفر می‌توانند یک ساختمان ۱۰ طبقه را تخریب کنند، اما برای ساختن آن به ۱۰۰ نفر نیاز است. فوتبال هم همین است؛ برای پیشرفت نیاز به برنامه، استراتژی، بازیکن، کادر فنی و اجرای دقیق نقشه دارید.» درخشان همچنین به روند پیشرفت فوتبال جهان اشاره می‌کند: «فوتبال روز دنیا دائماً در حال رشد است. فیفا هم با تغییر قوانین سعی می‌کند سرعت بازی را بالا ببرد تا تماشاگر احساس لذت بیشتری کند. اما ما باید بپذیریم که فوتبال ایران نسبت به کشورهای دیگر، بویژه اروپا، فاصله زیادی گرفته و در مسیر رشد موفق نبوده است.»
او با تأکید بر لزوم پذیرش اشتباهات می‌گوید: «باید واقع‌بین باشیم و قبول کنیم که جایی اشتباه کرده‌ایم. اصلاحاتی لازم بوده که انجام نشده و باید صادقانه با مردم در میان گذاشته شود. مردم هم این صداقت را می‌پذیرند. عذرخواهی نه‌تنها از اعتبار کسی کم نمی‌کند، بلکه می‌تواند آن را افزایش نیز 
بدهد.» درخشان در ادامه، به مسأله اعتماد عمومی اشاره می‌کند: «مدت‌هاست در فوتبال چشم‌مان را روی واقعیت‌ها بسته‌ایم و سعی می‌کنیم واقعیت را پنهان کنیم. وقتی یک نگاه غلط جا می‌افتد، تغییر آن بسیار سخت می‌شود. در نهایت، این مردم هستند که باید قضاوت کنند آیا عملکرد فوتبال درست بوده یا نه.»
او در پایان با هشدار به مسئولان فوتبال تأکید می‌کند: «هوادار امروز آگاه است. وقتی تیمی مثل کیپ‌ورد صعود می‌کند، مخاطب می‌فهمد که کیفیت فوتبال ما بالا نیست. واقعیت این است که نباید خودمان را فریب دهیم؛ اگر عملکرد بد بوده باید بپذیریم و اگر خوب بوده بگوییم خوب است. اما متأسفانه در هر شرایطی دست اندرکاران فوتبال فقط می‌گویند فوتبال ما خوب است.»
صفحات
آرشیو تاریخی
شماره نه هزار و شصت و دو
 - شماره نه هزار و شصت و دو - ۱۱ تیر ۱۴۰۵