محمد محسن فایضی
کارشناس مسائل فلسطین

در میانه تحولات پرتعداد منطقه‌ای از تنگه هرمز تا تونل‌های حزب‌الله در جنوب لبنان، ارتش اسرائیل در بیانیه‌ای از بمباران مناطقی از روستای عابدین در حومه درعا سوریه خبر داد. صهیونیست‌ها مدعی بودند که نیروهای آنها در جولان اشغالی سوریه مورد تیراندازی قرار گرفته‌اند و مجریان این اقدام به داخل روستای عابدین فرار کرده‌اند و در تعقیب آنها حملاتی به این روستا انجام شده است. این خبر و اتفاق غافلگیر کننده، این سؤال را مطرح کرد که آیا قرار است جبهه جدیدی در منطقه باز شود؟
این تحولات با واکنش سریع ابوعبیده سخنگوی قسام هم روبه‌رو شد. ابوعبیده در پیامی تلگرامی نوشت: «به قهرمانان ملت برادر سوریه که با ابزارهای ساده خود برای مقابله با نیروهای اشغالگر در روستای عابدین در جنوب سوریه به‌پا خاستند و با سربلندی، تسلیم یا پذیرش تجاوز و اشغال سرزمین‌شان توسط صهیونیست‌ها را رد کردند، درود می‌فرستیم. تجاوز صهیونیستی به سوریه، ادامه تجاوز به فلسطین، لبنان و ملت‌های امت اسلامی است و تلاشی برای اجرای طرح شوم «اسرائیل بزرگ» و تحمیل واقعیت‌های جدید به بهای ملت‌ها و کشورهای ما به شمار می‌رود.»
پیام ابوعبیده این سناریو را در رسانه‌های عبری مطرح کرد که اقدام برخی افراد و تیراندازی به سمت نیروهای اشغالگر اسرائیلی در داخل خاک سوریه، احتمالاً نه یک اقدام از سوی برخی هسته‌های ضد اسرائیلی در جنوب سوریه بلکه ممکن است با هسته‌های گروه‌های نزدیک به مقاومت در جنوب سوریه مرتبط باشد. ارتباطی که البته پیشتر از سوی کانال‌های عبری در ماه‌های اخیر مطرح شده بود و از حضور برخی جریان‌های نزدیک به مقاومت در جولان اشغالی برای آسیب رساندن و بالا بردن هزینه حضور صهیونیست‌ها در داخل خاک سوریه خبر می‌دادند.
گفتنی است از اواخر سال 2024 یعنی با سقوط حکومت بشار اسد و به قدرت رسیدن جولانی در دمشق، اسرائیلی‌ها با عبور از خط مرزی مشهور به خط توافق 1974، بخش‌های دیگری از جولان و مناطق مهمی چون جبل‌الشیخ در قنیطره را در کنترل گرفتند و طی این سالها هم با تثبیت و ایجاد پایگاه‌های نظامی حضورشان را شبه دائمی کرده‌اند.
در این مدت اقدامات پراکنده و خرد بالاخص در ماه‌های اول را شاهد بودیم؛ اما اتفاق دیروز پس از ماه‌ها سکوت در این جبهه و فراموشی حضور اسرائیلی‌ها در این مناطق مهم سوریه پس از بن‌بست در گفت‌و‌گوهای امنیتی میان تل‌آویو و دمشق رخ داد. نکته دیگری که باید به آن اشاره کرد این است که تحولات در سایه فشارهای هفته‌های اخیر ترامپ بر جولانی برای ورود به پرونده لبنان و فشار بر خلع سلاح حزب‌الله اتفاق افتاده است. ناآرامی در قنیطره و تحت فشار قرار گرفتن صهیونیست‌ها در جبل الشیخ و... اگر ارتباط میدانی مستقیمی با پرونده لبنان نداشته باشد، اما قطعاً می‌تواند بر معادلات تصمیم‌گیری صهیونیست‌ها و دمشق در پرونده لبنان تأثیرگذار باشد. با آنکه حضور پررنگ آنکارا در تصمیمات دمشق را هم نمی‌توان نادیده گرفت.
در مجموع تحولات در منطقه بر بستر پیچیدگی‌های انباشته شده و متأثر از بازیگران مختلف با منافع متقاطع با یکدیگر در جریان است و بهره‌گیری از این وضعیت نیاز به پویایی و کنشگری متناسب با سرعت تحولات ساختار‌شکنانه دارد.