آیینه کمال
جمال کمال یادنامهای برای شهید دکتر سیدکمال خرازی است
«جمال کمال» عنوان یادنامه شهید دکتر سیدکمال خرازی است که به کوشش دکتر حسین جابری انصاری و توسط خبرگزاری جمهوری اسلامی(ایرنا) و مؤسسه فرهنگی مطبوعاتی ایران، منتشر شده و حاصل گردآوری اسناد، خاطرات، گفتوگوها و یادداشتهای شخصیتهای سیاسی، فرهنگی، رسانهای و دانشگاهی کشور درباره یکی از تأثیرگذارترین مدیران و دیپلماتهای جمهوری اسلامی ایران است. این اثر، تنها بازخوانی کارنامه سیاسی و فرهنگی شهید خرازی نیست؛ بلکه تلاشی است برای نزدیک شدن به ساحت انسانی مردی که بسیاری او را بیش از مسئولیتهای رسمی، با منش، متانت، انصاف و هنر شنیدن به یاد میآورند.
دکتر خرازی که در بیستم فروردینماه 1405 در جریان حمله هوایی صهیونی آمریکایی به منزل مسکونیاش به شهادت رسید، در طول بیش از پنج دهه فعالیت سیاسی، فرهنگی و علمی، مسئولیتهای متعددی را بر عهده داشت و نقشآفرینی او در حوزههایی چون رسانه، دیپلماسی، آموزش عالی، سیاست خارجی و تأسیس نهادهای علمی و فرهنگی، جایگاه ویژهای در تاریخ معاصر ایران برای او رقم زده است.
حسین جابری انصاری در پیشگفتار یادنامه «جمال کمال» اشاره میکند: «خبرگزاری جمهوری اسلامی که دکتر خرازی، اولین مدیرعامل منصوب آن در عهد انقلاب اسلامی بوده است، با هدف ادای دینی کوچک در برابر طومار بزرگ خدمات آن شهید فرزانه به ایران و اسلام در حوزههای مختلف بویژه دانش، رسانه و دیپلماسی و مشارکت در امر خیر و نیکوی بزرگداشت یاد و خاطره و راه و مرام او، یادنامه «جمال کمال» را در قالب ویژهنامه روزنامه ایران منتشر مینماید؛ روزنامهای که پنج سال پس از پایان مدیرعاملی سیدکمال خرازی در مجموعه خبرگزاری جمهوری اسلامی بنیاد نهاده شد، اما در امتداد تلاشهای ارزنده او در بنیانگذاری دوباره خبرگزاری ملی ایران در تراز انقلاب اسلامی محسوب میشود.»
زندگی و زمانه شهید خرازی
پس از پیشگفتار، نگاهی کوتاه به زندگی و زمانه شهید دکتر سیدکمال خرازی شده است؛ از تحصیلات و فعالیتها تا کتابهای چاپ و ترجمه شده توسط او. پس از آن آخرین گفتوگوی تفصیلی شهید خرازی با خبرگزاری ایرنا درباره شیرینترین و تلخترین خاطراتش از سالهای دفاع مقدس است که در زمان جنگ تحمیلی ۸ ساله مسئولیت ستاد تبلیغات جنگ را برعهده داشت. این شهید درباره برقراری تعادل بین ایرانیت، تشیع و اسلامیت، فشارهای اقتصادی که عامل اصلی ناامیدی هستند، به درست اجرا نشدن قانون اساسی تأکید داشته است. وی در بخشی از این گفتوگوی تفصیلی گفته است: «ایرانیت؛ یعنی یک تمدن بسیار تاریخی که در ذهن و وجود هر ایرانی رسوخ دارد. نمیشود که این را فراموش کرد. ما ایرانی هستیم و این ایرانیت ما در قالب ادبیات، زبان و آن آثار گرانسنگی که برای ما به جای گذاشته شده، متجلی است.»
پس از آن نیز سید محمدصادق خرازی، برادرزاده شهید خرازی و سفیر پیشین جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل متحد و فرانسه روایتی درباره یک عمر ایثار و آموزگاری سیدکمال خرازی با عنوان «شهید مؤسس» نوشته است. به اعتقاد او «لقب مؤسس برازنده اوست، چرا که از آغاز دهه چهل، در اوج شور جوانی و دلبستگی به دین و میهن، برای آبادانی ایران ساخت و سوخت. او در مکتب بزرگان مدرسه علوی، در کنار استادانی چون کرباسیان، رضا روزبه و شهیدانی چون بهشتی، باهنر و همدلی با دکتر سروش، شهید دکتر قندی و نیز شهید موسوی قد کشید و قوام یافت.»
در ادامه این بخش نیز
حافظ حاجی کریم جباری مدرس دانشگاه و سفیر پیشین ایران در سوئیس شرح خدمات ملی شهید خرازی را جمعآوری کرده است. او درباره این شهید گفته است: «برنامههای وسیع و کاملاً ابتکاری را در زمینههای فرهنگی، آموزشی و جذب ایرانیان در ایالات متحده بنیانگذاری کرد که منافع فراوانی برای کشورمان در برداشت. راهاندازی بخش جذب متخصصین ایرانی در نمایندگی نیویورک، تأسیس انجمن علمی ایرانیان، ساخت و راهاندازی مرکز فرهنگی، دینی، آموزشی امام علی(ع) و مراکز علمی تحقیقاتی کشور بخشی از آنهاست.»
روایتهایی خودمانی
فصل یکم با عنوان «روایت سوگ و ستایش» مجموعهای از پیامهای تسلیت را شامل میشود که پس از شهادت دکتر سیدکمال خرازی منتشر شدهاند و روایتی است از احترام جمعی به شخصیتی که بسیاری او را بیش از هر عنوان و منصبی، با منش و انسانیتش به یاد میآورند. در این میان میتوان به پیامهای سیدمجتبی حسینی خامنهای رهبر انقلاب اسلامی، مسعود پزشکیان رئیسجمهوری، محمدباقر قالیباف رئیس مجلس، غلامحسین محسنی اژهای رئیس قوه قضائیه، صادق آملی لاریجانی رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام و... اشاره کرد.
فصل دوم با عنوان «نزدیکتر از روایت» یادداشتهایی از همکاران قدیمی، همراهان دوران مسئولیت و دوستان نزدیک شهید خرازی به چشم میخورد؛ افرادی که او را نه فقط در قاب جلسات رسمی، بلکه در فراز و فرود زندگی و در لحظههای انسانی و بیپیرایه دیدهاند. بخش قابل توجهی از کتاب به خاطرات، مشاهدات و روایتهای شخصی این فصل اختصاص پیدا کرده که در این گزارش به برخی از آنها اشاره شده است:
حمیدرضا آصفی سخنگوی پیشین وزارت امور خارجه ایران و سفیر پیشین ایران در فرانسه، آلمان شرقی و امارات در یادداشت خود آورده: «آنچه از همان ابتدا در مورد ایشان کاملاً برجسته و عیان بود دقت نظر، برنامهریزی، دوراندیشی، تحلیل بر پایه اطلاعات و اخبار و استفاده از ظرفیت همه نیروها بدون توجه به گرایش سیاسی بود.»
محمد جواهرنیا از پیشکسوتان خبرگزاری جمهوری اسلامی درباره شهید خرازی گفته: «با آنکه از خانوادهای متمول بود، عمیقاً ممسک بود. نه در حیطه کار، حتی در زندگی روزمره و شخصی از اسراف پرهیز داشت. اما ادای سادهزیستی درنمیآورد. کسانی که از قبل او میخواستند به نان و نوایی برسند، تلاش بار اولشان، بار آخرشان میشد.»
سیدعطاالله مهاجرانی نویسنده، پژوهشگر و نماینده ادوار مجلس هم در یادداشت خود عنوان کرده: «تأکید آقا کمال این بود که باید نشان دهیم زندگی و جنگ مثل دو روی سکه باهمند. گروهی را به جبهه فرستاده بود تا از جبهه عکس و فیلم بگیرند. از غذا خوردن و چای نوشیدن و فوتبال بازی کردن و دعا خواندن و نیایش و لباس شستن و شوخیهای جبهه. بعداً این کار با کتاب فرهنگ جبهه به کمال خود رسید.»
صدای نزدیکان
فصل سوم یادنامه با عنوان «در آیینه خاطرات» شامل گفتوگوها و خاطراتی است که ابعاد کمتر شنیدهشده و شخصیت و سبک مدیریتی شهید خرازی را بازتاب میدهد. در این فصل گفتوگوهایی با افراد شاخصی همچون اسحاق جهانگیری، غلامعلی حدادعادل، محمد خدادی، سیدعطاءالله مهاجرانی، محمدتقی روغنیها و مصطفی ایزدی دیده میشود که شهید کمال خرازی را نه از دور، بلکه از نزدیک دیدهاند؛ در جلسات، در بحرانها، در روزهای سخت و در لحظههای سادهای که گاهی بیش از همه چیز، حقیقت یک انسان را آشکار میکنند.
فصل چهارم با عنوان «از دریچه دوربین؛ تهران تا نیویورک» بیش از یکصد تصویر منتشر نشده از دورههای مختلف زندگی و مسئولیتهای شهید خرازی را در اختیار مخاطبان قرار میدهد. بخش «طلیعه» این مجلد نیز دو مقاله را شامل میشود که در آنها تلاش شده وجوه دیده نشده زندگی و کارنامه این شهید از زوایایی تحلیلی تبیین شود.

