وزارت خارجه کشورمان حملات آمریکا علیه شماری از تأسیسات ساحلی ایران را نقض آشکار تفاهمنامه پایان جنگ خواند. فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا بامداد شنبه ادعا کرد که جنگنده‌های این کشور انبارهای موشکی، پهپادی و همچنین تأسیسات راداری ساحلی ایران را هدف قرار داده‌اند. 
طبق ادعای سنتکام این اقدام در تلافی حمله پهپادی روز ۲۵ ژوئن ایران به کشتی باری «اور لاولی» با پرچم سنگاپور انجام شد که در حال خروج از تنگه هرمز در امتداد سواحل عمان بود. تنها ساعاتی بعد، سپاه پاسداران از حمله به مواضع ارتش آمریکا در منطقه خبر داد و اعلام کرد که اقدام واشنگتن نقض تعهدات پذیرفته ‌شده در توافق پایان جنگ بوده است. در این بیانیه آمده که بر اساس بند پنجم تفاهمنامه اسلام‌آباد، ترتیبات کنترل عبور و مرور در تنگه هرمز باید با هماهنگی جمهوری اسلامی ایران انجام شود و آمریکا با تلاش برای نادیده گرفتن این سازوکار تعهدات خود را نقض کرده است.
 به این ترتیب، منطقه‌ای که قرار بود پس از توافق وارد مرحله کاهش تنش شود، بار دیگر به صحنه تنش نظامی دو کشور تبدیل شد. وزارت خارجه در بیانیه‌ای تأکید کرد که حملات آمریکا با بند اول توافق امضا شده در ۲۸ خرداد ۱۴۰۵ مغایرت دارد. در این بیانیه همچنین حملات اخیر اسرائیل به لبنان نیز در همان چارچوب ارزیابی و به عنوان نقض تعهدات پذیرفته ‌شده توصیف شد.
چه آنکه بر اساس بند اول یادداشت تفاهم «خاتمه جنگ»، ایران، آمریکا و متحدان آنها متعهد شده‌اند که تمامی عملیات‌های نظامی را در همه جبهه‌ها متوقف کنند و از آغاز هرگونه اقدام نظامی یا تهدید به استفاده از زور علیه یکدیگر خودداری کنند. این بند همچنین بر حفظ حاکمیت و تمامیت ارضی لبنان تأکید می‌کند و قرار است در توافق نهایی نیز مورد تأیید قرار گیرد.
 
رقابت بر سر قواعد عبور
تنش نظامی تازه در آبراهه جنوبی کشور در حالی بروز کرده است که در روزهای گذشته مقام‌های کشور از ایجاد سازوکارهای موازی برای عبور کشتی‌ها در تنگه هرمز انتقاد کرده‌اند. کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران در پیامی اعلام کرد که «عبور ایمن در تنگه هرمز با ترتیبات مبهم، مسیرهای موازی یا تصمیم‌سازی خارج از ملاحظات ایران به عنوان دولت ساحلی، تضمین نمی‌شود.» 
او تأکید کرد که هر سازوکار معتبر برای مدیریت تردد در این آبراه باید بر هماهنگی با ایران و مفاد بند پنجم یادداشت تفاهم اسلام‌آباد استوار باشد. غریب‌آبادی هشدار داد که در غیر این صورت، نتیجه می‌تواند تعلیق مسیرهای موازی و ترتیباتی باشد که بدون مشارکت تهران طراحی شده‌اند. این موضع‌گیری‌ها نشان می‌دهد که تهران مسأله تنگه هرمز را بخشی از ترتیبات سیاسی و حقوقی پس از جنگ تلقی می‌کند و هرگونه تصمیم‌گیری درباره عبور و مرور کشتی‌ها بدون هماهنگی با کشورمان می‌تواند به منزله نادیده گرفتن جایگاه آن به عنوان دولت ساحلی باشد. در مقابل، به نظر می‌رسد واشنگتن و برخی شرکای منطقه‌ای آن در تلاش هستند تا مسیرهای مشخصی برای تردد کشتی‌ها ایجاد کنند که از نگاه کشورمان، می‌تواند به شکل‌گیری سازوکارهای موازی در مدیریت تنگه منجر شود.
همزمان با برخی گزارش‌ها مبنی بر آماده‌باش در پایگاه‌های آمریکا در بحرین، کویت، قطر و عربستان، مقامات آمریکایی تلاش کردند تجاوز اخیر به حوالی شهر سیریک را به معنای عدم آغاز دوباره جنگ معرفی کنند. در این راستا «نیویورک تایمز» و «سی‌ان‌ان» به نقل از مقامات آمریکایی مدعی شدند که این حملات به معنای از سرگیری عملیات نظامی گسترده و جنگ نیست. شبکه «فاکس نیوز» نیز به نقل از یک مقام نظامی آمریکا اعلام کرد که حملات نظامی آمریکا به ایران پایان یافته است.
در چنین شرایطی، تبادل آتش در تنگه هرمز می‌تواند آزمونی برای دوام توافق اولیه میان دو کشور باشد؛ توافقی که هنوز به مرحله نهایی نرسیده و بسیاری از جزئیات آن از جمله مسائل امنیتی و منطقه‌ای، همچنان در حال مذاکره است. در همین حال، پاکستان که میزبان مذاکرات و میانجی تفاهم اسلام‌آباد بوده، تلاش کرده نقش خود را در مسیر مدیریت بحران تازه حفظ کند. در همین رابطه «محمد اسحاق دار»، وزیر خارجه پاکستان و سید عباس عراقچی در گفت‌وگویی تلفنی درباره تحولات اخیر رایزنی کرده‌اند. اسلام‌آباد همچنین تأکید کرده که به ایفای نقش سازنده در روند مذاکرات ایران و آمریکا متعهد است. این موضع نشان می‌دهد میانجی‌گران منطقه‌ای نیز نگران تأثیر درگیری‌های اخیر بر روند دیپلماسی هستند.