خودرو بخریم یا صبر کنیم؟
پیشبینی وضعیت بازار خودرو در سه ماهه تابستان
یاسمن صادق شیرازی
گروه خودرو
در هفتههای اخیر یکی از پرتکرارترین پرسشها در میان خریداران و فعالان بازار این بوده است؛ آیا اکنون زمان مناسبی برای خرید خودرو است یا بهتر است برای کاهش بیشتر قیمتها صبر کرد؟ نوسان قیمت دلار و تحولات سیاسی اخیر از جمله بحث توافق با آمریکا، بازار خودرو را در موقعیتی حساس قرار داده است؛ وضعیتی که بسیاری از خریداران را میان خرید و صبر برای کاهش بیشتر قیمتها مردد کرده است.
فعلاً وقت خرید خودرو نیست
بررسی روند بازار در ماههای گذشته نشان میدهد قیمتها پس از جهش قابل توجه در اردیبهشتماه، اکنون با نشانههایی از ثبات و حتی کاهش قیمتها مواجه شده است. موضوعی که باعث شده برخی کارشناسان نسبت به ادامه روند نزولی قیمتها در ماههای آینده خوشبین باشند. عبدالله بابایی، کارشناس بازار خودرو، در گفتوگو با «ایران» میگوید: «در شرایط فعلی بهتر است خریداران کمی صبر کنند و فعلاً خودرو نخرند؛ چراکه مجموعهای از تحولات اقتصادی و سیاسی اخیر میتواند مسیر بازار خودرو را در ماههای آینده تغییر دهد.»
چشمانداز قیمت خودروها
بابایی درباره چشمانداز بازار خودرو نیز توضیح میدهد: «پیشنهاد شخصی من این است که الان زمان مناسبی برای خرید خودرو نیست و بهتر است خریداران صبر کنند. با توجه به روندی که در فضای سیاسی و اقتصادی در حال شکلگیری است، چشمانداز بازار تاریک به نظر نمیرسد. اگر همین روند ادامه پیدا کند، احتمالاً قیمتها به سمت شرایط متعادلتر حرکت خواهند کرد.»
این کارشناس بازار خودرو برای درک بهتر وضعیت فعلی بازار، افزایش قیمتهای گذشته را از دو زاویه بررسی کرد. او در این باره میگوید: «نخست مسأله افزایش نرخ ارز و تقویت نگاه سرمایهای به خرید خودرو است. هر زمان که نگاه سرمایهای به بازار خودرو تقویت میشود، بخشی از تقاضا با هدف حفظ ارزش سرمایه وارد بازار میشود و همین موضوع قیمتها را بالا میبرد. اما در کنار این عامل، مسأله مهم دیگری نیز نقش داشته و آن کمبود عرضه خودرو بوده است.» کمبود عرضه خودروهای داخلی و وارداتی، بویژه در مقاطعی مانند تعطیلات نوروز و همچنین در پی شرایط خاص ناشی از جنگ تحمیلی و ناجوانمردانه علیه کشورمان، باعث شد عرضه خودرو در بازار کاهش پیدا کند. در چنین شرایطی برخی دارندگان خودرو با محدود شدن عرضه، قیمتها را افزایش دادند. بابایی در تأیید این موضوع میگوید: «در ماههای گذشته بازار خودرو هم از نظر تولید داخلی و هم از نظر واردات با محدودیت روبهرو بود. همین کمبود عرضه باعث شد قیمتها حتی بیش از تورم افزایش پیدا کند. در واقع قیمت خودرو از دو مسیر بالا رفت؛ یکی تورم و دیگری نبود خودرو در بازار.»
این کارشناس بازار خودرو تأکید میکند: «اگر هر یک از دو متغیر اصلی یعنی نرخ ارز یا میزان عرضه خودرو در آینده تغییر کند، بازار نیز به آن واکنش نشان خواهد داد.» او میگوید: «در صورتی که ثبات ارزی در اقتصاد شکل بگیرد، اولین نتیجه آن ایجاد ثبات نسبی در قیمت خودرو خواهد بود. اما اگر نرخ ارز کاهش پیدا کند، احتمال افت قیمتها نیز وجود دارد.»
او در این باره توضیح میدهد: «اگر قیمت ارز کاهش پیدا کند اما خودرو به اندازه کافی وارد بازار نشود، تأثیر زیادی بر قیمتها نخواهد داشت. برای کاهش واقعی قیمتها باید همزمان عرضه خودرو چه از مسیر واردات و چه از طریق تولید داخلی افزایش پیدا کند.»
برگشت آرامش به بازار خودرو
در همین حال بررسی شرایط بازار نشان میدهد بخشی از مشکلاتی که پیشتر در حوزه عرضه وجود داشت، به تدریج در حال برطرف شدن است. وزیر صنعت، معدن و تجارت نیز پیش از این در واکنش به افزایش قیمت خودرو وعده داده بود که با افزایش تولید و واردات، آرامش به بازار بازخواهد گشت. هرچند در هفتههای اخیر قیمت برخی خودروها در بازار کاهش یافته، اما هنوز این پرسش مطرح است که آیا این روند نزولی ادامهدار خواهد بود یا خیر؟ بابایی در این زمینه میگوید: «یکی از مهمترین چالشهای ماههای گذشته کمبود قطعات و مشکلات لجستیکی بود که باعث توقف یا کند شدن روند تولید شده بود، اما اکنون بخشی از این مسائل در حال حل شدن است.»
او درباره وضعیت تأمین قطعات نیز توضیح میدهد:«یکی از مشکلات جدی در ماههای قبل مسأله تأمین قطعات بود، اما اکنون با تأمین امنیت بنادر و بهبود شرایط واردات قطعات، این مشکل تا حدی در حال برطرف شدن است.»
در کنار این موضوع، برخی موانع در حوزه واردات نیز به تدریج در حال کاهش است؛ از جمله مشکلاتی مانند ماندن خودروها در گمرک یا مبادی ورودی و همچنین مسائل مربوط به سامانه جامع تجارت برای ثبت و ویرایش اطلاعات خودروهای وارداتی که با سیاستهای جدید وزارت صمت در مسیر حل قرار گرفته است. بابایی درباره تأثیر این روند میگوید: «اگر این روند ادامه پیدا کند، بازار به سمت افزایش عرضه حرکت خواهد کرد و همین موضوع میتواند بخشی از حباب قیمتی ایجاد شده در ماههای گذشته را تخلیه کند.» همچنین وضعیت خودروهای داخلی و وارداتی از نظر روند کاهش قیمت یکسان نخواهد بود. بابایی معتقد است:«بیشترین احتمال کاهش قیمت در بازار خودروهای وارداتی دیده میشود؛ چراکه قیمت این خودروها وابستگی مستقیمتری به نرخ ارز و میزان واردات دارد. در مقابل، قیمت خودروهای داخلی بیشتر تابع هزینههای تولید است.»
علت افزایش قیمت کارخانهای خودروها
او درباره افزایش قیمت کارخانهای خودروها نیز توضیح میدهد: «قیمت کارخانه خودروهای داخلی بر اساس هزینههای تولید تعیین میشود و این هزینهها شامل مواد اولیه، نرخ ارز در زمان خرید قطعات، قیمت فولاد و سایر نهادههاست. بنابراین حتی اگر نرخ ارز کاهش پیدا کند، اثر آن با فاصله زمانی چندماهه در قیمت تمامشده خودرو دیده میشود.» کارشناسان معتقدند اگر روند کاهش قیمت در بازار ادامه پیدا کند، ابتدا در خودروهای وارداتی نمایان خواهد شد و سپس به تدریج به بازار خودروهای داخلی نیز سرایت میکند؛ البته به شرط آنکه ورود خودرو به بازار با محدودیت روبهرو نشود. بابایی در عین حال هشدار میدهد: «اگر واردات خودرو افزایش پیدا نکند، حتی در صورت کاهش نرخ ارز نیز ممکن است برخی دارندگان خودرو در بازار آزاد قیمتها را بالا نگه دارند.» به گفته او، «در بازاری که عرضه محدود است، تعداد کمی از فروشندگان میتوانند جهت قیمتها را تعیین کنند.»بابایی تأکید میکند: «اگر خودرو به اندازه کافی وارد بازار نشود، کسانی که تعدادی خودرو در اختیار دارند میتوانند قیمتها را کنترل کنند.»در کنار همه این عوامل، برخی سیاستهای جدید نیز میتواند در آینده بازار اثرگذار باشد. یکی از این موارد توسعه فعالیتهای خودرویی در مناطق آزاد و احتمال اجرای طرحهای جدید در این حوزه است. بابایی در این باره میگوید: «اگر این طرحها عملیاتی شود، میتواند به افزایش عرضه و در نتیجه کاهش بیشتر قیمتها کمک کند.»
برش
احتمال کاهش قیمتها در آینده نزدیک
با توجه به مجموعه این عوامل، به نظر میرسد بازار خودرو در حال حرکت به سمت مرحلهای از ثبات نسبی است. در چنین شرایطی بسیاری از کارشناسان توصیه میکنند خریدارانی که ضرورت فوری برای خرید خودرو ندارند، کمی صبر کنند تا تصویر بازار در ماههای آینده روشنتر شود؛ چراکه در صورت تداوم بهبود عرضه و ثبات اقتصادی، احتمال کاهش بیشتر قیمتها دور از انتظار نخواهد بود.
