در حافظه موقت ذخیره شد...
بازگشت مشروطه پس از سقوط محمد علی شاه
با این حال، محمدعلی شاه مصمم بود سلطنت قاجار را بازگرداند. وضعیت اقتصادی رو به افول، همراه با تورم و افزایش قیمتهای مواد غذایی اساسی، نارضایتی طبقات پایین را از دولت مشروطه افزایش داد و حمایت عمومی از بازگشت سلطنت را تقویت کرد. در این مقطع حساس، نیروهای خارجی نقش مهمی در تعیین سرنوشت مشروطه شکننده ایران ایفا کردند. در اوت 1907، بریتانیا و روسیه معاهدهای امضا کردند که بر اساس آن ایران به حوزههای نفوذ تقسیم شد: بریتانیا بر جنوب شرقی، روسیه بر شمال و یک منطقه بیطرف در مرکز قرار گرفت. سلطنتطلبان توانستند نشان دهند که دولت مشروطه حتی کمتر از شاهان قادر به حفظ حاکمیت کشور است. با افزایش نارضایتی عمومی، موقعیت سلطنتطلبان تقویت شد. در ژوئن 1908، محمدعلی شاه ضد انقلاب خود را آغاز کرد. او تیپ قزاقان را به مجلس فرستاد تا آن را تعطیل کنند، مشروطهخواهان برجسته را دستگیر و اعدام کرد و حاکمیت سلطنتی را در تهران برقرار ساخت. ایران وارد دورهای از جنگ داخلی و هرج و مرج اقتصادی شد. 11 ماه جنگ به روشنی نشان داد که نیروهای مسلح دولت ناکافی هستند. شاه توانست تهران را حفظ کند، اما دیگر مناطق کشور که به مشروطهخواهان وفادار بودند، از پذیرش اقتدار او امتناع کردند. در تابستان 1909، یک نیروی مسلح از استان آذربایجان از شمال به سوی تهران پیشروی کرد و در همین حال، اتحادیهای از قبیلههای بختیاری از جنوب حرکت کرد. این دو نیرو در ماه ژوئیه وارد پایتخت شدند و مشروطه دوباره برقرار گردید. محمدعلی شاه از سلطنت برکنار شد و پسر جوانش به جای او تاج و تخت را به دست گرفت، تحت نظارت یک سرپرست. مجلس دوم در اوت 1909 تشکیل شد. مشروطه با موفقیت تثبیت شد، اما هنوز روشن نبود که آیا حکومتی که نماینده منافع متنوع است، قادر به اداره مؤثر کشور خواهد بود یا نه.
