اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه در گفتوگو با «ایران»:
آمریکا نمیخواهد تیم ملی آرامش داشته باشد
سینا حسینی/ در آستانه برگزاری رقابتهای مهم جامجهانی فوتبال، توجه افکار عمومی و رسانهها بیش از هر زمان دیگری به نحوه مدیریت اجرایی این رویدادها جلب شده است؛ رویدادهایی که علاوه بر جنبههای فنی و ورزشی، در عرصههای حقوقی، اداری و حتی دیپلماتیک نیز از حساسیت بالایی برخوردارند. در این میان، موضوعاتی همچون روند صدور روادید برای اعضای تیمهای ملی، هماهنگیهای میان نهادهای ذیربط و چگونگی تعامل کشور میزبان با تیمهای شرکتکننده، به یکی از محورهای اصلی بحث تبدیل شده است. اهمیت این مسائل زمانی دوچندان میشود که هرگونه اختلال یا ناهماهنگی در این فرآیندها میتواند بر اصل برگزاری عادلانه و بدون تبعیض رقابتها سایه بیفکند؛ در همین چارچوب و به دنبال اتفاقاتی که در مسیر حضور تیم ملی فوتبال ایران در جام جهانی به میزبانی ایالات متحده رخ داده، پرسشها و ابهامات متعددی درباره میزان پایبندی به مقررات بینالمللی و نقش نهادهای مسئول در صیانت از حقوق تیمها مطرح شده است. برای بررسی دقیقتر این موضوعات، به سراغ اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، رفتهایم تا ابعاد مختلف این چالشها و راهکارهای پیش رو برای تضمین برگزاری منظم، عادلانه و حرفهای این رقابتها را مورد واکاوی قرار دهیم.متن کامل این گفتوگو را در ادامه میخوانید.
ارزیابی شما از موضوع صادرنشدن روادید برای بخشی از اعضای کاروان ایران چیست؟
این موضوع میتواند نشاندهنده وجود چالشهایی در پایبندی میزبان به برخی استانداردها و رویههای مورد انتظار در سطح بینالمللی باشد. این وضعیت مصداق بیتوجهی به اصول و مقررات بینالمللی در سطوح مختلف است.
طبق مقررات فدراسیون جهانی فوتبال (فیفا)، دولت میزبان موظف است برای تمامی تیمهای راهیافته به مسابقات جام جهانی—شامل بازیکنان، مربیان، عوامل اجرایی و تیم مدیریتی—روادید ورود به کشور میزبان را صادر کند. بر این اساس، هیچ توجیهی برای ممانعت از ورود یک تیم یا بخشی از کاروان آن به دلایل سیاسی، قومی یا سایر ملاحظات غیرورزشی وجود ندارد.
این اصل، به عنوان یک قاعده جهانی و الزامآور در چارچوب مقررات مصوب کنگره فیفا، تمامی کشورهای میزبان تورنمنتهای جهانی از جمله جام جهانی را ملزم به رعایت میکند. بر این اساس، هر دولتی که میزبانی مسابقات را میپذیرد، موظف به اجرای کامل این تعهدات است و نمیتواند به بهانه اختلافات سیاسی یا سیاست خارجی، از صدور روادید برای اعضای کاروان یک کشور جلوگیری کند یا مانع حضور قانونی آنان در رقابتها شود.
در همین راستا، کشور آمریکا به عنوان میزبان، برای حدود ۱۵ نفر از اعضای کاروان ایران روادید ورود صادر نکرده است؛ افرادی که هر یک دارای مأموریتهای رسمی و قانونی در ساختار فوتبال هستند و حضور آنان مطابق مقررات فیفا در همراهی تیم ضروری تلقی میشود.
به تیم رسانهای تیم ملی فوتبال ایران اجازه ورود به خاک آمریکا داده نشده است؛ در حالی که در ادبیات حرفهای و ساختارهای اجرایی فیفا، حضور بخش رسانهای به عنوان یکی از ارکان مهم همراهی تیمها مورد تأکید قرار گرفته است.
عدم حضور تیم رسانهای میتواند به معنای اختلال در فرآیند اطلاعرسانی و پوشش رسانهای رسمی تیم ملی باشد؛ موضوعی که در نتیجه آن، امکان دسترسی افکار عمومی به اخبار و رویدادهای مرتبط با تیم کاهش مییابد.
بر این اساس، این وضعیت به عنوان یک انحراف از رویههای استاندارد برگزاری رقابتهای جام جهانی تلقی شده و به عنوان مصداقی از نقض اصول و قواعد فیفا مورد ارزیابی قرار گرفته است. چنین وضعیتی میتواند به نقص شدن فرآیند حرفهای همراهی تیم در یک تورنمنت بینالمللی منجر شود.
جمعبندی شما درباره پیامدهای احتمالی این وضعیت چیست؟
هرگونه محدودیت در حضور کامل اعضای رسمی کاروانهای ورزشی، بهویژه در سطح رسانهای و اجرایی، میتواند بر کیفیت برگزاری استاندارد رقابتها و اصل برابری فرصتها تأثیرگذار باشد. از این رو انتظار میرود تمامی کشورهای میزبان به تعهدات و الزامات مصرح در مقررات بینالمللی، بهویژه در چارچوب فیفا، بهطور کامل پایبند باشند.
ارزیابی شما از روند اعطای ویزای مولتی با تأخیر و فضاسازی رسانهای علیه تیم ملی چیست؟
اعطای با تأخیر ویزای مولتی به بازیکنان و اعضای کادر فنی تیم ملی، در کنار فضاسازی گسترده در برخی رسانههای آمریکایی علیه تیم ملی مبنی بر محدودیت حضور شبانهروزی در خاک آمریکا، به عنوان رفتاری تبعیضآمیز و مغایر با اصول و قوانین پذیرفتهشده بینالمللی ارزیابی میشود. این رفتار به عنوان اقدامی تنشزا و غیرقابل قبول تلقی شده است. همچنین اشاره میشود که پیش از آغاز رقابتها نیز در برخی اظهارنظرهای رسمی، از جمله از سوی مقام عالیرتبه دستگاه دیپلماسی ایالات متحده، موضوع عدم صدور روادید برای بخشی از اعضای کاروان ایران مطرح شده بود.
صدور چنین مواضعی در سطح رسمی میتواند این برداشت را ایجاد کند که پایبندی کامل به اصول و قواعد بینالمللی محل بحث است.
همچنین محدودیتهایی برای ورود تماشاگران ایرانی، خبرنگاران، اصحابرسانه و حتی برخی بخشهای فنی و اجرایی تیم ملی مطرح شده است. چنین رویکردی میتواند به نوعی ورود ملاحظات سیاسی به حوزه ورزش تلقی شود.
در حالی که در ادبیات رسمی ورزش بینالمللی همواره بر اصل تفکیک ورزش از سیاست تأکید شده است، در این مورد، این اصل بهطور کامل رعایت نشده و نوعی اختلاط میان ملاحظات سیاسی و فضای ورزشی مشاهده شده است.
همچنین درخصوص نوع صدور روادید برای بازیکنان و اعضای کادر فنی، برخی گزارشها به وجود مشکلات اجرایی، تأخیر در روند رسیدگی، عدم صدور روادید برای برخی اعضای اجرایی و فنی، و محدودیت در دسترسی برخی گروهها از جمله رسانهها و تماشاگران اشاره دارند.
چنین شرایطی میتواند با روح حاکم بر رقابتهای ورزشی بینالمللی همخوانی کامل نداشته باشد و در نتیجه، بر کیفیت مشارکت تیمها اثرگذار باشد. همچنین فشارهای غیرورزشی نیز بر تیم ملی وارد کند.
آیا این شرایط میتواند به ایجاد فشار روانی و نابرابری در رقابتها منجر شود؟
مجموعه اقدامات و محدودیتهای ادعایی میتواند بر فضای ذهنی و آمادگی تیم اثرگذار باشد. در این نگاه، چنین شرایطی ممکن است موجب افزایش فشارهای روانی و ایجاد نابرابری نسبی در مقایسه با سایر تیمهای شرکتکننده شود. بر این اساس، در صورت استمرار این وضعیت، احتمال شکلگیری برداشت از یک فضای رقابتی نابرابر وجود دارد که نیازمند توجه و مدیریت از سوی نهادهای مسئول است. آمریکا با این رفتار به دنبال این است که تیم ملی ما در مسابقات جام جهانی زیر فشار به میدان برود در حالی که بازیکنان ما با انگیزه فراوان به دنبال کسب موفقیت برای فوتبال ایران و شاد کردن مردم ایران هستند.
نگاه کلی نسبت به شرایط تیم ملی در این فضا چیست؟
با وجود تمامی چالشها و محدودیتهای مطرحشده، اهمیت حمایت ملی از تیمهای ورزشی بیش از پیش برجسته میشود. بازیکنان و اعضای کادر فنی تیم ملی در شرایطی خاص و حساس وارد رقابتها خواهند شد و انتظار میرود با تمرکز بر توانمندیهای فنی خود، عملکردی شایسته ارائه دهند. حضور تیم ملی در چنین رقابتهایی صرفاً شرکت در یک رویداد ورزشی نیست، بلکه از دیدگاه نمادین نیز اهمیت دارد و میتواند بازتابی از اراده، انسجام و تلاش جمعی باشد.
اهمیت حمایت ملی در این شرایط چگونه ارزیابی میشود؟
در چنین شرایطی حمایت ملی از تیمهای ورزشی نقش تعیینکنندهای در تقویت روحیه و افزایش انگیزه بازیکنان دارد. صرفنظر از تمامی چالشها و محدودیتهای احتمالی، تمرکز بر همبستگی، حمایت و تقویت روحیه تیم ملی میتواند در ارتقای عملکرد آنان در رقابتهای پیشرو مؤثر باشد.
نقش سفارت جمهوری اسلامی ایران در جریان سفر تیم ملی به مکزیک چگونه ارزیابی میشود و در ادامه چه چالشهایی را پیشبینی میکنید؟
در جریان سفر تیم ملی به مکزیک، سفیر جمهوری اسلامی ایران همکاریهای لازم را در چارچوب مأموریتهای دیپلماتیک خود با تیم ملی به عمل آورد تا در میان برخی موانع و چالشهای اجرایی، شرایط فعالیت تیم با آرامش بیشتری فراهم شود.
با این حال، این نگرانی وجود دارد که حجم و دامنه برخی کارشکنیهای احتمالی به این موارد محدود نخواهد ماند و در ادامه مسیر نیز ممکن است شاهد بروز برخی رفتارهای چالشزا از سوی مسئولان برگزاری یا حتی نهادهای مرتبط با امور مهاجرتی باشیم.
چه راهکارهایی برای مدیریت و کنترل چنین شرایطی قابل تصور است؟
هرگونه رفتار احتمالی از سوی طرف مقابل قابل پیشبینی تلقی میشود. سیاستگذاران و تصمیمگیران آمریکایی ممکن است از تمامی ظرفیتهای موجود برای ایجاد حاشیه یا فشارهای غیرورزشی استفاده کنند تا شرایط تمرکز تیم ملی ایران در آستانه رقابتها تحت تأثیر قرار گیرد.
چنین رفتارهایی میتواند به نوعی زمینهسازی برای ورود ملاحظات غیرورزشی به فضای رقابتها تلقی شود و شرایط آغاز مسابقات را برای تیم ملی دشوارتر سازد.
در صورت شکلگیری چنین شرایطی، وظیفه مدیریت داخلی و ملی برای تقویت انسجام و حمایت از تیم ملی دوچندان خواهد شد. بر این اساس، انتظار میرود اعضای کادر فنی و بازیکنان تیم ملی با آگاهی از چنین شرایطی، تمرکز خود را بر آمادهسازی و عملکرد فنی حفظ کنند و با انگیزه مضاعف در رقابتها حاضر شوند.
تلاش برای دستیابی به اهداف ورزشی در چنین فضایی، میتواند با دشواریهایی همراه باشد، اما در نهایت، اراده تیم و توانمندی فنی بازیکنان نقش تعیینکننده خواهد داشت.
آیا انتظار میرود کشور میزبان نسبت به تکمیل روند صدور ویزا اقدام کند یا احتمال تداوم چالشها وجود دارد؟
مسئولیت اصلی رسیدگی به مسائل و چالشهای مرتبط با برگزاری رقابتها بر عهده فیفا به عنوان نهاد برگزارکننده است.
فلسفه حضور تیمها در رقابتهای جام جهانی، مشارکت در یک رویداد ورزشی قانونمند و ساختارمند است و نه ورود به فرآیندهای دیپلماتیک یا سیاسی. بنابراین، مسئولیت تضمین اجرای صحیح فرآیندها و رفع موانع احتمالی بر عهده نهاد برگزارکننده مسابقات قرار دارد.
در همین راستا، جایگاه و اعتبار فیفا در این زمینه بهطور جدی مورد توجه قرار گرفته است و نحوه مدیریت چنین موضوعاتی میتواند بر ارزیابی عملکرد این نهاد اثرگذار باشد.
در صورت عدم رسیدگی مؤثر به موضوعات مرتبط با صدور روادید یا موانع مشابه، این احتمال مطرح میشود که اعتبار نهادی فیفا با چالش مواجه گردد و این موضوع به عنوان یک مسأله مهم در سطح بینالمللی مورد توجه قرار گیرد.
در صورت عدم واکنش مناسب، چنین رفتارهایی میتواند به شکلگیری رویههای جدید و نامطلوب در مدیریت رقابتهای بینالمللی منجر شود.همچنین اشاره شده است که در چنین شرایطی، توانمندی نهادهای بینالمللی در صیانت از حقوق اعضای خود به عنوان یک معیار مهم مورد ارزیابی قرار میگیرد.
نقش و مسئولیت فیفا در مدیریت چنین چالشهایی چگونه ارزیابی میشود؟
فیفا به عنوان نهاد مسئول برگزاری رقابتها، وظیفه دارد در صورت بروز هرگونه اختلال در فرآیندهای اجرایی، از جمله مسائل مرتبط با صدور روادید، اقدامات لازم را در چارچوب مقررات خود انجام دهد.
