رئیس کمیسیون صنعت پرداخت نصر تهران در گفت‌و‌گو با «ایران» عنوان کرد

شبکه ملی اطلاعات، ناجی سیستم پرداخت کشور در جنگ

محبوبه ستارزاده
گروه علم و فناوری

 
درحالی که محدودیت‌های اینترنتی در جنگ تحمیلی سوم، برای برخی حوزه‌ها چالش‌های بسیاری به همراه داشت، اما به دلیل معماری داخلی صنعت پرداخت در کشور، ارائه خدمات پرداخت داخلی در این مدت بدون هیچگونه مشکلی استمرار داشت. فعالان حوزه پرداخت، این امر را ناشی از استقرار هسته تراکنش‌ها و سامانه‌های تسویه در داخل کشور می‌دانند و معتقدند شبکه پرداخت کشور در این دوره، به دلیل معماری داخلی و اتکا به زیرساخت‌های بومی، بدون بروز اختلال گسترده به ارائه خدمات ادامه داده است.

اینترنت پایدار
حق عموم مردم است
 رئیس کمیسیون صنعت پرداخت سازمان نظام صنفی رایانه‌ای تهران، یکی از کارشناسانی است که اعتقاد دارد پایداری سیستم پرداخت داخلی در جنگ رمضان نشان داد تاب‌آوری بالای زیرساخت پرداخت کشور، در نتیجه استقلال نسبی زیرساخت آن است.
احمد پیشگاه‌زاده، رئیس کمیسیون صنعت پرداخت سازمان نظام صنفی رایانه‌ای تهران در گفت‌و‌گو با «ایران» درخصوص اتصال دوباره اینترنت بین‌الملل پس از محدودیت حدود 3 ماهه، تحقق این امر را در نتیجه نگاه ویژه‌ای دانست که نسبت به موضوع ارتباط پایدار به عنوان حق عموم مردم وجود دارد.
 او با اشاره به اینکه با وجود اعمال محدودیت در اینترنت، ابزارهای پرداخت اعم از حضوری و آنلاین در داخل کشور کاملاً پایدار بودند، یادآور شد: «شبکه پرداخت کشور بر بستر شبکه ملی اطلاعات و به‌صورت ایران‌اکسس فعالیت می‌کند. به همین دلیل، در مدت محدودیت‌های اینترنتی، خدمات کارتخوان، خودپردازها، درگاه‌های پرداخت داخلی و اپلیکیشن‌های بانکی دچار اختلال گسترده نشدند و گزارش قابل‌توجهی نیز از توقف سراسری خدمات نداشتیم.»

تاب‌آوری بالای سیستم پرداخت در جنگ
رئیس کمیسیون صنعت پرداخت سازمان نظام صنفی رایانه‌ای تهران با اشاره به اینکه در این مدت، در حوزه پرداخت داخلی، مردم برای استفاده از کارتخوان‌ها، انتقال وجه، خرید اینترنتی از وب‌سایت‌های داخلی و خدمات بانکی مشکل گسترده‌ای نداشتند، این امر را ناشی از ارائه چنین خدماتی بر بستر شبکه ملی اطلاعات دانست و از آن به عنوان یک تجربه مهم یاد کرد؛ تجربه‌ای که نشان داد استقلال نسبی زیرساخت پرداخت کشور تا چه اندازه اهمیت دارد و در شرایط بحران هم می‌تواند تاب‌آوری بالایی داشته باشد.
پیشگاه‌زاده در ادامه یادآور شد:« از نظر فنی، زیرساخت پرداخت کشور به‌گونه‌ای طراحی شده که هسته تراکنش‌ها، سوئیچ‌های بانکی و سامانه‌های تسویه در داخل کشور مستقر هستند و همین معماری بومی و داخلی، باعث شد حتی در شرایط محدودیت اینترنت بین‌الملل، تراکنش‌های ریالی بدون وقفه ادامه یابد.»
او ادامه داد:« تجربه حوزه پرداخت نشان داد که می‌توان خدمات حیاتی را بر بستر داخلی، پایدار نگه داشت. بنابراین ترکیبی از حکمرانی هوشمند، احراز هویت دقیق کاربران، مدیریت ترافیک پرریسک و حفظ پایداری خدمات حیاتی، می‌تواند رویکرد متوازن‌تری نسبت به قطع کلی اینترنت باشد. به بیان دیگر، هدف باید «مدیریت هوشمند دسترسی» باشد، نه اختلال در خدمات ضروری.»

تهدید سایبری
در «حوزه پرداخت» نداشتیم
رئیس کمیسیون صنعت پرداخت سازمان نصرتهران با اشاره به نگرانی‌هایی درباره امنیت سایبری حوزه «پرداخت» در زمان محدودیت‌های اینترنتی هم گفت: «امنیت سایبری در صنعت پرداخت، مبتنی بر معماری چندلایه است و البته بخش اصلی آن در داخل کشور مدیریت می‌شود. با توجه به اینکه هسته شبکه پرداخت روی زیرساخت داخلی فعال است، از منظر تداوم خدمات، تهدیدی متوجه تراکنش‌های داخلی نبود.»
البته به اعتقاد او، نمی‌توان منکر این موضوع شد که با وجود پایدار ماندن هسته عملیات پرداخت داخلی، قطع اینترنت بین‌الملل برای این حوزه نیز مشکلاتی ایجاد کرد. به عنوان مثال شرکت‌هایی که در تعامل مستقیم با سرویس‌های خارجی هستند و شرکای بین‌المللی یا برخی که ابزارهای توسعه و پشتیبانی برخط داشتند، در 3 ماه گذشته، با محدودیت‌هایی روبه‌رو شدند و مشکلاتی داشتند.
پیشگاه‌زاده ادامه داد: «هرچند با توجه به پایداری شبکه تراکنش‌های ریالی، در این مدت در بخش پرداخت داخلی، کاهش معنادار و فراگیری در درآمد شرکت‌های PSP یا بازیگران اصلی صنعت گزارش نشد، اما در حوزه‌هایی که وابستگی مستقیم به اینترنت بین‌الملل دارند ازجمله برخی استارتاپ‌های برون‌گرا یا کسب‌وکارهای دارای مشتری خارجی، ممکن است آثار اقتصادی ملموس‌تری ایجاد شده باشد.» 

نقش کلیدی «هویت‌دار بودن دسترسی‌ها» در امنیت سایبری
رئیس کمیسیون صنعت پرداخت سازمان نصر تهران یادآور شد: « از سوی دیگر، در شرایطی که تهدیدات می‌تواند از طریق دسترسی‌های ناشناس و بدون هویت شکل بگیرد، نظام‌مند کردن دسترسی به اینترنت بین‌الملل و کاهش امکان سوءاستفاده از سیمکارت‌ها و هویت‌های جعلی می‌تواند به ارتقای امنیت کمک کند. بنابراین موضوع صرفاً «وصل بودن یا نبودن» اینترنت نیست، بلکه «چگونگی مدیریت و هویت‌دار بودن دسترسی‌ها»ست که در امنیت سایبری نقش کلیدی دارد.»
پیشگاه‌زاده، نقبی هم به ماجرای اینترنت«پرو» زد و گفت: «از این موضوع نمی‌توان صرف نظر کرد که کشور در شرایط عادی و شرایط جنگی با وضعیتی متفاوت مواجه است. وقتی دشمن از بستر اینترنت و سیمکارت‌های بی‌نام‌ونشان برای تجهیز و هدایت پهپادها استفاده می‌کند یا بخشی از عملیات جاسوسی خود را از طریق هویت‌های جعلی و ناشناس پیش می‌برد، حاکمیت نمی‌تواند نسبت به این موضوع بی‌تفاوت باشد. معتقدم اگر در شرایط اضطراری و بحرانی، «اینترنت پرو» به‌درستی و دقیق اجرا شود و دسترسی به اینترنت بین‌الملل را نظام‌مند، شناسنامه‌دار و مبتنی بر احراز هویت کند، می‌تواند هم نیازهای تخصصی کسب‌وکارها را پوشش دهد و هم ریسک‌های امنیتی را کاهش دهد. مهم این است که این سیاست با شفافیت، ضابطه‌مندی و مشارکت بخش خصوصی طراحی شود تا هم دغدغه‌های امنیتی مدیریت شود و هم فضای کسب‌وکار دچار ابهام نشود.»

ستاد ویژه فضای مجازی
از ظرفیت تشکل‌ها استفاده کند
او با ابراز امیدواری از تشکیل ستاد ویژه فضای مجازی به ریاست معاون اول رئیس‌جمهور، یادآور شد: « اگر این ستاد بتواند میان ملاحظات امنیتی و نیازهای اقتصادی و فناوری کشور توازن برقرار کند و از ظرفیت تشکل‌های تخصصی مانند سازمان نظام صنفی رایانه‌ای بهره ببرد، می‌تواند نقش مؤثری داشته باشد. به هرحال صنعت پرداخت، یک حوزه زیرساختی و حیاتی است و هر تصمیمی درباره اینترنت و ارتباطات باید با درک دقیق از معماری فنی و حساسیت‌های آن اتخاذ شود. به همین دلیل هم بی‌شک گفت‌وگوی مستمر میان دولت و بخش خصوصی در این زمینه بسیار راهگشا خواهد بود.»