سخنگوی سازمان غذا و دارو در روز جهانی ایمنی غذا از تغییر رویکرد نظارتی خبر داد
تحول بنیادین در نظام رگولاتوری کشور
سمیه افشینفر
گروه اجتماعی
مواد غذایی بدون نظارتهای سیستماتیک در اختیار مردم قرار نمیگیرند. سازمان غذا و دارو، متولی اصلی نظارت در این حوزه است. مسئولان این سازمان معتقدند نظارتها در بحث سلامت مردم بدون هیچ ارفاقی انجام میشود. دکتر محمد هاشمی، سخنگوی سازمان غذا و دارو در پاسخ به این سؤال که در سال گذشته چه میزان نظارت بر مواد غذایی از سوی سازمان غذا و دارو انجام شده است به «ایران» میگوید:«سال گذشته شاهد یک تحول بنیادین در نظام رگولاتوری کشور بودیم. با هدف تسهیل فضای کسبوکار و همزمان حفظ سلامت جامعه، رویکرد نظارتی خود را از مدل سنتی پیشینی به پایش دقیق محصول در مرحله عرضه تغییر دادیم. سال گذشته صدها هزار نمونه توسط مراجع ذیصلاح از مراکز تولید تا نقاط توزیع جمعآوری و آزمایش شد. تمرکز اصلی ما بر این بود که سرعت ورود محصول به بازار افزایش یابد، اما کنترلهای بازار و پایش کارخانجات با سختگیری بسیار بیشتری انجام شود. مسئولیت مستقیم فرآورده بیش از پیش بر عهده شرکت تولیدکننده قرار دارد و سازمان در حوزه سلامت مردم با هیچکس مماشات نمیکند. بخش عمده محصولات عرضه شده در بازار کشور تولید داخل است که پس از طی فرآیندهای دقیق ارزیابی و کنترل کیفی، مجوز دریافت میکنند و این روند نشاندهنده ارتقای دانش فنی و توانمندی صنعتی کشور است. تسریع در صدور مجوزها به هیچ عنوان به معنای کاهش نظارت نیست و فرآوردهها به شکل مستمر تحت پایش قرار میگیرند.»
شناسهگذاری محصولات
از مرحله تولید
سخنگوی سازمان غذا و دارو با اشاره به شناسهگذاری محصولات غذایی از مرحله تولید، توضیح میدهد:«از سال گذشته توسعه سامانه تیتک و هوشمندسازی فرآیندها را در اولویت قرار دادیم. گروههای کالایی برای دقت بیشتر تفکیک شدند و فرآیند صدور پروانهها کاملاً ثبتمحور و دیجیتال شد. بسیاری از محصولات پرخطر، دارای شناسه رهگیری شدند و مصرفکننده توانست اصالت کالا را رصد کند. همچنین آییننامه شناسهگذاری محصولات کشاورزی از مبدأ مزرعه تدوین شد تا با همکاری وزارت جهاد کشاورزی، نظارت بر سلامت غذا از مزرعه تا سفره تقویت شود. باید مشخص باشد هر محصول در چه مزرعهای و با چه شرایطی تولید شده است تا در مواقع بروز آلودگی، امکان فراخوان یا ریکال کامل وجود داشته باشد. البته چالشهایی نیز در مسیر وجود داشت؛ گاهی نقص مستندات یا مشکلات نمونهبرداری باعث تأخیر در پاسخدهی آزمایشگاهها میشد، اما با دستورالعمل جدید، آزمایشگاهها موظف شدند نمونههای فاقد اسناد کامل را همان ابتدا برگشت دهند تا از انباشت آمار کاذب جلوگیری شود. خوشبختانه در سال ۱۴۰۴ روند کاهشی محسوسی در این تأخیرها مشاهده شد و سیستم به ثبات نسبی رسید.»
اما زمانی که محصولات غذایی غیرمجاز شناسایی میشوند، چه اقداماتی برای جمعآوری آن محصولات انجام میشود؟ هاشمی میگوید:«پروتکل برخورد ما شفاف و قاطع است. به محض تأیید عدم انطباق محصول با استانداردها، دستور جمعآوری فوری از تمام سطوح توزیع صادر میشود. محصولات ضبط شده تحت نظارت کمیسیونهای تخصصی امحا میشوند تا اطمینان حاصل شود دوباره وارد چرخه مصرف نمیشوند. علاوه بر امحا، جریمههای سنگین نقدی اعمال و در موارد حاد، پرونده به مراجع قضایی ارجاع و مجوز فعالیت متخلف لغو میشود. نام محصولات و شرکتهای متخلف نیز برای آگاهی عمومی منتشر خواهد شد تا شهروندان هوشیار باشند.»
به گفته سخنگوی سازمان غذا و دارو، سلامت مردم خط قرمز این سازمان است و هر ضابطهای که تضمینکننده ایمنی و سلامت جامعه باشد، از آن حمایت میشود. او میگوید:«اگرچه در ظاهر مسئولان فنی پاسخگوی کیفیت هستند، اما کیفیت یک وظیفه جمعی است و همه، از مدیران عامل، پرسنل تولید و فعالان حوزه تا دولت باید به آن متعهد باشند. در کشور برندهای معتبری وجود دارد که سطح کیفی تولیدات آنها از مرزهای ملی فراتر رفته و به سرمایهای ملی تبدیل شده است. این نشانهای تجاری نماد اعتماد عمومی به توان تولید ملی محسوب میشوند و حمایت از آنها به معنای حمایت از اعتبار و آینده صنعت غذا در کشور است. امروز کشور در زمینه غذا، سلامت و بستهبندی در موقعیتی پیشرو قرار دارد و صنایع غذایی بازیگران مؤثری در بازارهای داخلی و خارجی هستند. غذای سالم، انسان سالم و در نهایت جامعهای قدرتمند میسازد و هزینه پیشگیری از طریق تغذیه سالم بسیار کمتر از هزینههای درمان است.»
برش
بدمزههای قاچاق، سلامت کودکان را تهدید میکند
محصولات خوراکی بستهبندی شده با نوشتههای مبهم که مبدأ مشخصی ندارند، با قیمتهایی نهچندان زیاد در سوپرمارکتها دیده میشوند. این محصولات برای کودکان جذاب هستند. گاهی والدین اصلاً نمیدانند برای چه محصولی هزینه میکنند، اما کودک که وارد فروشگاه میشود، چشمانش که به این بستههای رنگارنگ میافتد، یکی برمیدارد. برخی از این محصولات رنگارنگ، پاستیلهایی شناور در آب یا همان پاستیلهای سهبعدی و برخی رشتههایی نازک همانند نودل هستند که با قیمتی از حدود 60 تا 90 هزار تومان به فروش میرسند. این خوراکیها چون قیمت چندان بالایی ندارند، والدین به ناچار تسلیم میشوند؛ اما چه نظارتی بر سلامت این محصولات و فروش آنها در سوپرمارکتها انجام میشود؟ محصولاتی که حتی نام و نشان فارسی یا لیبلی که نشان از استاندارد ایران باشد هم در آن به چشم نمیخورد. محمد هاشمی، سخنگوی سازمان غذا و دارو به «ایران» میگوید:«حضور این محصولات یکی از دغدغههای جدی ماست. این کالاها اغلب قاچاق هستند و هیچ نظارتی بر سلامت آنها انجام نمیشود. طبق قانون، فروش هر گونه ماده غذایی بدون لیبل فارسی شامل نام واردکننده، شماره ثبت سازمان و تاریخ انقضای شمسی، ممنوع و جرم محسوب میشود. به همین دلیل بازرسیهای سرزده از سطح عرضه یا PMS بهطور مستمر از سوپرمارکتها انجام و با متخلفان برخورد قانونی میشود. از والدین تقاضا داریم فریب بستهبندیهای جذاب این کالاها را نخورند و از خرید محصولات فاقد هویت ایرانی خودداری کنند. گزارشهای مردمی از طریق سامانه 190 نقش مؤثری در شناسایی و جمعآوری این کالاهای غیرمجاز دارد و ما از هر گونه اطلاعرسانی دقیق برای حفظ سلامت جامعه استقبال میکنیم.»
