کشمکش قدرت در ترکان جوان

نخستین مرحله از دوره ترک‌های جوان، از ۱۹۰۹ تا ۱۹۱۳، شاهد کشمکش قدرت میان کمیته اتحاد و ترقی – که پایگاه آن در میان افسران جوان و میان‌رتبه ارتش و کارمندان دولت بود – و ائتلاف‌های متغیری از لیبرال‌ها و محافظه‌کاران که جز مخالفت با کمیته اتحاد و ترقی وجه اشتراک چندانی نداشتند، بود. 
کمیته اتحاد و ترقی با بهره‌گیری از دستکاری در انتخابات پارلمانی و اعمال قدرت بی‌رحمانه، به تدریج کنترل کامل دولت را در دست گرفت. تا سال ۱۹۱۳، این کمیته حاکمیت خود را در قالب نوعی دیکتاتوری نظامی تثبیت کرد که تحت سلطه سه‌نفره انور، طلعت و جمال پاشا قرار داشت. هر یک از این سه نفر با استعداد، میهن‌دوست و بلندپرواز بودند، اما در عین حال دارای ضعف‌های جدی. آنها در کنار یکدیگر، امپراطوری عثمانی را به سوی فروپاشی نهایی سوق دادند. 
انور پاشا (۱۸۸۱–۱۹۲۲) و جمال پاشا (۱۸۷۲–۱۹۲۲) نماد فرصت‌های ارتقای اجتماعی بودند که از رهگذر نهادهای آموزشی نوین فراهم آمده بود؛ هر دو از خانواده‌هایی با پیشینه‌ای فروتن برخاسته، در کالج جنگی استانبول تحصیل کرده و به‌عنوان افسران ستاد در ارتش سوم در سالونیکا خدمت کرده بودند. طلعت پاشا (۱۸۷۴–۱۹۲۱)، کارآمدترین عضو این سه‌گانه، مسیر شغلی خود را در شاخه نوظهور ارتباطات غیرنظامی امپراطوری دنبال کرد. او از خانواده‌ای فقیر برخاسته و در اداره پست و تلگراف سالونیکا سمت یافت. در سال ۱۹۱۷، طلعت پاشا به مقام صدر اعظم امپراطوری عثمانی رسید.
اگرچه کمیته اتحاد و ترقی پس از سال ۱۹۱۳ به‌طور فزاینده‌ای سرکوب‌گر شد، اما در ذات خود یک حرکت اصلاح‌طلبانه بود و سال‌های اولیه آن با آزادی فکری بی‌سابقه‌ای در تاریخ عثمانی همراه بود. 
با لغو سانسور دوران عبدالحمید، مطبوعات دوره‌ای در شهرهای بزرگ امپراطوری رونق دوباره یافتند. این دوره برای بسیاری از مردم، بویژه روشنفکران و نویسندگان، هیجان‌انگیز بود، زیرا ایده‌هایی که مدت‌ها مسکوت مانده بودند، به طور آزادانه مورد بحث قرار می‌گرفتند. 
دولت، زمانی که مشغول جنگ و تلاش برای حفظ قدرت خود نبود، بیشتر بر گسترش آموزش ابتدایی و متوسطه و بهبود وضعیت ارتش تمرکز داشت؛ ارتشی که در سال‌های پایانی سلطنت عبدالحمید بشدت نادیده گرفته شده بود. رهبران کمیته اتحاد و ترقی، به عنوان اصلاح‌طلبانی عمل‌گرا، بر این باور بودند که مردم نسبت به یک دولت کارآمدتر واکنش مثبت نشان خواهند داد. 
این اعتقاد آنها را به حمله به بوروکراسی فربه واداشت؛ افسران نالایق بازنشسته شدند و تعداد پرسنل دولتی کاهش یافت. اگرچه منطق پشت این سیاست‌ها صحیح به نظر می‌رسید، اما اغلب موجب رنجش گروه‌های کلیدی در جامعه عثمانی شد. 
بسیاری از اعضای دستگاه دولتی و برخی خانواده‌های برجسته عرب، که اعضایشان به‌طور تقریباً موروثی در اداره‌های استانی پست‌هایی داشتند، از این اقدامات ناراضی شدند. این نوع اشتباهات، ناشی از بی‌تجربه بودن رهبران کمیته اتحاد و ترقی و نیت اصلاح‌طلبانه آنها بود، اما در عمل موجب تحریک و افزایش بی‌اعتمادی بخشی از جامعه عثمانی شد.
صفحات
  • صفحه اول
  • سیاسی
  • دیپلماسی
  • جهان
  • اجتماعی
  • اقتصادی
  • اندیشه
  • خودرو
  • حوادث
  • ورزشی
  • علم و فناوری
  • ایران زمین
  • کتاب
  • صفحه آخر
آرشیو تاریخی
شماره نه هزار و سی و هشت
 - شماره نه هزار و سی و هشت - ۱۱ خرداد ۱۴۰۵