در بیستویکمین سالگرد تأسیس صندوق بیمه اجتماعی روستاییان و عشایر، کارنامه این نهاد عدالتمحور بررسی شد
متناسبسازی حقوق ۲۴۶ هزار بازنشسته روستایی و عشایر
محدثه جعفری
گروه اجتماعی
بیست و یکمین سالگرد تأسیس صندوق بیمه اجتماعی کشاورزان، روستاییان و عشایر با حضور علی ربیعی دستیار اجتماعی رئیسجمهور، فاطمه مهاجرانی سخنگوی دولت، زهرا خدادادی رئیس فراکسیون زنان مجلس شورای اسلامی، حامد قادرمرزی مدیرعامل صندوق بیمه عشایر و جمعی از معاونان این صندوق به شکل حضوری و احمد میدری وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی به شکل برخط در محل این صندوق بیمه اجتماعی برگزار شد.
احمد میدری، وزیر رفاه در این نشست با بررسی وضعیت بیمه روستاییان و عشایر درباره فقر سالمندی گفت: «هدف اصلی نظام جمهوری اسلامی از توسعه بیمه روستاییان و عشایر، برقراری عدالت در دسترسی میان شهر و روستا و تضمین سالمندی با عزت و کرامت برای آحاد جامعه است تا بتوانیم از ایجاد فقر سالمندی در گروههای زحمتکش جامعه جلوگیری کنیم. به همین دلیل باید مدیریت منابع و پایداری این صندوق دیده شود تا در چاله صندوقهای دیگر که اکنون باری بر دوش دولت هستند، نیفتیم. وی افزود: «متأسفانه برخی صندوقهای بازنشستگی به دلیل خطاهای سیاستگذاری در گذشته، امروز از مسیر اصلی خود خارج شده و به جای تکیه بر درآمدهای حاصل از مشارکت، به بودجه عمومی دولت وابسته شدهاند. این وابستگی، بار سنگینی را بر دوش ملت ایران تحمیل کرده است.»
وزیر رفاه با بیان اینکه صندوق به معنای تجمیع سرمایه برای ایام بازنشستگی و مشارکت فعال است، توضیح داد: «هنگامی که دولت برای بخش مهمی از جامعه روستایی صددرصد حق بیمه را پرداخت میکند، این اقدام در لایه «حمایتی» دولت قرار میگیرد، نه لایه بیمهای محض. با توجه به اینکه دوسوم منابع این صندوق از محل بودجه عمومی و یارانههای دولتی تأمین میشود، ضرورت دارد با وسواس و دقت بسیار بیشتری از این منابع صیانت شود. میدری ادامه داد: «البته بخشی از مشکلات صندوقهای بازنشستگی موضوعی جهانی است و مختص ایران نیست. به عنوان مثال افزایش امید به زندگی، تأثیرات بسیاری برای پایداری صندوقهای بازنشستگی ایجاد کرده است تا جایی که کشوری مانند نروژ نیز تمام ذخایر نفتی خود را صرف هزینههای دوران سالمندی بخش عمدهای از جمعیت خود میکند، زیرا امروز افزایش 25 تا 30 ساله طول عمر بشر نسبت به پنج دهه گذشته را شاهد هستیم و همین امر محاسبات مالی صندوقها را تحتالشعاع قرار داده است.»
صندوقی با حدود
سه میلیون و 500 هزار عضو
حامد قادرمرزی، مدیرعامل صندوق بیمه اجتماعی کشاورزان، روستاییان و عشایر با اشاره به بیستویکمین سالگرد تأسیس این صندوق، گزارشی از عملکرد 21 ساله آن ارائه کرد و گفت: «این صندوق بیمه اجتماعی بر اساس اصل 29 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و به عنوان تنها صندوق فراگیر مولود ایران، براساس قانون ساختار نظام جامع رفاه و تأمین اجتماعی، فعالیت خود را از خردادماه سال 1384 آغاز کرده و 21 سال و یک روز است که این صندوق مشغول خدمترسانی به اقشار زحمتکش کشور یعنی کشاورزان، روستاییان و عشایر است.»
او با اشاره به اینکه این صندوق حدود سه میلیون و 458 هزار نفر عضو دارد و 245 هزار و 681 نفر مستمریبگیر آن هستند، توضیح داد: «ضریب پوشش صندوق بیمه عشایر نسبت به جامعه هدف 8 میلیون و 600 هزارنفری ما حدود 41 درصد و نسبت پشتیبانی آن 8.3 است. همچنین قانون انتقال سوابق بیمهای اشخاص که از سال 1400 به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده بود، از سال 1403 در این صندوق بیمه اجتماعی عملیاتی شد. به گفته قادرمرزی «این صندوق در قانون برنامه هفتم سه تکلیف مهم دارد، اول خرید خدمت سربازی و اضافه شدن سنوات خدمت به سوابق بیمهای است که از سال گذشته اجرا شده است. مورد بعدی متناسبسازی دریافتی مستمریبگیران است، در ماده 28 قانون برنامه هفتم با یک اصلاح فرآیندی از اردیبهشت ماه سالجاری حدود 10 درصد متناسبسازی را آغاز کردیم که با 20 درصد افزایش سنوات، مستمریها حدود 30 درصد افزایش پیدا کرد. وی گفت: «البته حدود 25 درصد هم که به تصویب وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی رسیده، در انتظار تأمین منابع از سازمان برنامه و بودجه است تا اجرایی شود». وی تصریح کرد: «با این اوصاف با اعمال این درصدها مستمریبگیران شاهد افزایش حدود 55 درصدی در سال 1405 در مستمریهایشان خواهند بود. تکلیف سوم، قانون اصلاح نظام بنگاهداری موضوع ماده 28 است. صندوق بیمه عشایر، بدون اغراق صندوق پیشروی کشور در اصلاح نظام بنگاهداری است.»
375 هزار زن روستایی دارای
سه فرزند بیشتر رایگان بیمه شدند
قادرمرزی با اشاره به اقدامات این صندوق در حوزه زنان گفت: «طبق ماده 21 قانون جوانی جمعیت و حمایت از خانواده مصوب سال 1401، زنان روستایی دارای سه فرزند و بیشتر باید به شکل رایگان از خدمات بیمه اجتماعی بهرهمند شوند که در مرحله اول، 311 هزار و 11 نفر و در مرحله دوم 63 هزار و 889 نفر تحت پوشش قرار گرفتند و در مجموع تاکنون 375 هزار زن روستایی دارای سه فرزند بیشتر از بیمه صد درصد رایگان این صندوق با حمایت دولت بهرهمند شدهاند. وی ادامه داد: «در حوزه زنان سرپرست خانوار تحت پوشش سازمان بهزیستی هم حدود 71 هزار زن سرپرست خانوار در روستاهای کشور و همچنین شهرهای زیر 20 هزار نفر بیمه شدهاند که دولت حق بیمه این افراد را به شکل صد درصد پرداخت میکند. یعنی 100 درصد زنان تحت پوشش سازمان بهزیستی در روستاهای کشور و 956 شهر زیر 20 هزار نفر کشور کاملا به صورت رایگان در صندوق بیمه عشایر بیمه شدهاند. همچنین 40 هزار و 648 زن سرپرست خانوار که تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی(ره) هستند هم رایگان به عضویت این صندوق درآمدهاند و حق بیمه این افراد هم با حمایت دولت پرداخت میشود.»
قادر مرزی با بیان اینکه این صندوق بیمهای کوچکترین، چابکترین و دقیقترین نهاد خدماترسان ملی در ایران است، گفت: «بیمه عشایر حدود 400 کارمند دارد که با این تعداد پرسنل به حدود 3 میلیون و 485 هزارنفر از اعضای این صندوق خدمات ارائه میکند. یعنی اگر سرانه اعضا را به کارمند حساب کنیم، هر یک از کارمندان ما به تنهایی به 8 هزار و 750 نفر از افراد تحت پوشش صندوق خدمت میدهد. بنا به این سوابق و کارنامه است که می توان گفت این صندوق بیمهای با هزار و 496 کارگزاری فعال، موفقترین نهاد ملی در حوزه برونسپاری خدمات محسوب میشود.»
ضرورت توجه به توزیع عادلانه یارانه بیمهای دولت
مدیرعامل صندوق بیمه اجتماعی عشایر درباره عدم برابری مردم در بهرهمندی از یارانه پرداختی دولت در این نوع بیمه توضیح داد: «این صندوق با تمام مزایایی که دارد، یک نقص میتواند ایجاد کند که برای رفع آن نیازمند همکاری بینبخشی دولت، مجلس و سازمانهای اجتماعی هستیم. به عنوان مثال، در سالجاری، دولت حدود 26 همت برای این بیمه یارانه میدهد، بیمه عشایر و روستایی اختیاری است و دو سوم حق بیمه را دولت برای بیمهشدگان پرداخت میکند. یعنی هر استانی که افراد بیشتری را تحت پوشش این صندوق قرار بدهد، مشمول یارانه بیشتری از سمت دولت خواهد بود. وی ادامه داد: «سال گذشته یکی از استانها بیش از 1600 میلیارد تومان یارانه بیمهای دریافت کرد، از آن طرف استانی داریم که حدود 120 میلیارد تومان یارانه دریافت کرده است. این موضوع مخالف اصل 28 قانون اساسی است که مربوط به توزیع عادلانه درآمدهای کشور میان مردم است. با توجه به اینکه این بیمه اختیاری است، نمیتوانیم استانهای کمتر تحت پوشش را بهزور زیر چتر حمایت درآوریم. تنها کاری که میتوان انجام داد، این است که مسئولان بعضی از استانها که کمترین برخورداری را از این صندوق بیمهای دارند، بویژه جنوب شرقی کشور پای کار قرار بگیرند تا بتوانیم سهم بیشتری از یارانه دولت را به این استانها اختصاص دهیم.»
برش
علی ربیعی: بیمه عشایر باید بر آتیه بیمهشدگان تمرکز کند
علی ربیعی، دستیار اجتماعی رئیسجمهور با اشاره به رویکرد دولت چهاردهم درخصوص عدالت اجتماعی گفت: «خدمت در این صندوق، فراتر از یک وظیفه اداری، مجاهدتی برای موفقیت نظام و بهبود زندگی مردم است. موفقیتهای بهدست آمده در این صندوق بهویژه در ایام سخت اخیر، نشاندهنده خلاقیت و پویایی تیم مدیریتی آن است.» ربیعی صندوق بیمه عشایر را اخلاقی، انسانی و مسئولانه خواند توضیح داد: «این صندوق ظرفیت بزرگی برای پیشگیری از بروز فقر در آینده جامعه هدف این صندوق دارد. با توجه به چالشهای پیشرو در حوزه سالمندی، تجرد و کاهش درآمدهای کشاورزی سنتی، این صندوق نقشی حیاتی در حمایت از اقشار مولد ایفا میکند.» او نسبت به خطرات «بنگاهداری» برای صندوقهای بیمهای هشدار داد و گفت: «بسیاری از صندوقها به دلیل درگیری در امور اجرایی و فشارهای ذینفعان غیرحق، از رسالت اصلی خود یعنی رسیدگی به رفاه، اشتغال و کاهش فقر برای تودههای مردم بازماندهاند. صندوق بیمه اجتماعی کشاورزان، روستاییان و عشایر باید با حفظ ماهیت صندوقی خود، از این دام بپرهیزد و تمرکز خود را بر نظارت هوشمندانه بر سرمایهگذاریها و تأمین آتیه بیمهشدگان متمرکز کند.»
برش
فاطمه مهاجرانی: اعتماد مردم به صندوقهای
تأمین اجتماعی احیا شود
فاطمه مهاجرانی سخنگوی دولت در این نشست، با بیان اینکه عدالت یکی از آرمانهای بشریت است، گفت: «نقش صندوق بیمه اجتماعی کشاورزان، روستاییان و عشایر در کاهش نابرابری و تحقق عدالت اجتماعی بسیار حائزاهمیت است. همیشه فقر و تبعیض دل آدمها را به درد آورده است و این اقدام بزرگ در صندوق بیمه عشایر کاهش ناعدالتی و نابرابری میان روستاییان و شهرنشینان را محقق کرده است. از همان ابتدای خلقت و از زمانی که انسان به تفکر روی آورد، مسأله عدالت همواره یکی از مهمترین دغدغهها بوده و فقر و تبعیض همواره دل انسانها را به درد آورده و اقدام بزرگی که امروز در صندوق بیمه اجتماعی کشاورزان، روستاییان و عشایر در حال انجام است،کاهش ناعدالتی و نابرابری میان روستاییان و شهرنشینان، کشاورزان و بهرهبرداران، عشایر و یکجانشینان است.» او با بیان اینکه اعتماد مردم به صندوقهای بیمه اجتماعی باید از طریق عملکرد شفاف، پاسخگو و فسادستیز بازگردانده شود، گفت: «ضروری است، رویکردهای جدید اجتماعی مبتنی بر ظرفیتهای محلی، تقویت پیوندهای اجتماعی و «محلهمحوری» تقویت شود. اگر هر یک از این صندوقها دچار مشکل شوند، فقط یک صندوق نیست که دچار مشکل میشود، بلکه اعتماد عمومی مردم دچار مشکل میشود. اعتماد مردم به صندوقها باید برگردد و این اعتماد با عملکرد بازمیگردد.»
