چیت ساز معاون وزیر ارتباطات:
کشور بدون اینترنت پایدار، از زنجیره اقتصاد جهان حذف میشود
احسان چیتساز، معاون سیاستگذاری و برنامهریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات، در گفتوگو با «ایران» تأکید کرد: دولت اجازه نمیدهد رویای خطرناک برخی در راستای رویکرد «ایران جدا از اینترنت» به واقعیت تبدیل شود.
به سمت انزوای دیجیتال نمیرویم
چیت ساز با اشاره به اینکه بر اساس مصوبه «ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی کشور»، فرآیند بازگشایی اینترنت بینالملل پس از امضای ریاست محترم جمهوری و ابلاغ به وزارت ارتباطات انجام می شود، به «ایران» گفت: گزارشهای تخصصی ارائه شده در ستاد، اعضا را به این جمعبندی رساند که ادامه محدودیتهای گسترده، نهتنها اهداف اولیه را محقق نکرده، بلکه در مواردی موجب شکلگیری تهدیدات جدی شده است. بخش بزرگی از مردم معتقدند محدودیت اینترنت وضعیت فکری، اجتماعی و معیشتی آنها را بدتر کرده است. دانشگاهیان، بیماران با تجهیزات متصل به اینترنت، پژوهشگران و کسبوکارها با اختلال جدی مواجه شدند. حتی جامعه علمی کشور هشدار داد که ادامه این وضعیت موجب آسیب به همکاریهای علمی بینالمللی و تشدید مهاجرت علمی خواهد شد.
معاون وزیر ارتباطات در ادامه گفت: برخی میگویند چرا دولت زودتر این مسیر را اصلاح نکرد؟ در پاسخ باید گفت واقعیت این است که مسئله اینترنت در ایران صرفاً در اختیار یک وزارتخانه یا یک دولت نیست. سیاستگذاری برای فضای مجازی حوزهای چندلایه و بیننهادی است. اما به دلیل پیچیده بودن فرایندهای سیاستی و بر اساس اصل 79 قانون اساسی و مصوبات شورای عالی امنیت ملی با دستور ریاست شورای عالی امنیت ملی، «ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی کشور» شکل گرفت تا موضوع را بهصورت تخصصی، فنی و بینبخشی بررسی و حل کند. این ستاد دقیقاً برای همین ایجاد شد که تصمیمگیریها از فضای هیجانی و صرفاً امنیتمحور خارج شود و مبتنی بر داده، تحلیل و ارزیابی واقعی آثار اقتصادی و اجتماعی باشد.
چیت ساز در پاسخ به دغدغه برخی کاربران مبنی بر وجود پروژههایی برای محدودیت طولانیمدت دسترسی به اینترنت بینالملل یا جایگزینی کامل آن، خاطرنشان کرد که نه دولت و نه سایر اجزای نظام اجازه نخواهند داد عدهای با این تصور خام، ضدتوسعه و حتی برخلاف امنیت پایدار ملی، کشور را به سمت انزوای دیجیتال ببرند. امروز اینترنت فقط شبکه اجتماعی نیست؛ زیرساخت اقتصاد، آموزش، سلامت، امنیت و زندگی روزمره مردم است. محدودیت بلندمدت اینترنت در دنیای AI، اقتصاد داده و زنجیرههای فوقمتصل، بهمعنای عقبماندن کشور از اقتصاد آینده جهان است.
او درباره «حکمرانی هوشمند» نیز گفت: این واژه به معنای عبور از دوگانه اشتباه «یا اینترنت کاملاً رها یا اینترنت کاملاً مسدود» است. چیت ساز، حکمرانی هوشمند را به معنای تنظیمگری مبتنی بر داده، حفظ امنیت ملی، حمایت از اقتصاد دیجیتال، حفاظت از حقوق کاربران، و تقویت پلتفرمهای رقابتپذیر داخلی دانست و یادآور شد: «این ستاد نیز دقیقاً بر «تحول حکمرانی قانونمند فضای مجازی» تأکید دارد.»
«اعتماد» و «اتصال پایدار»،
سرمایه های اقتصاد دیجیتال
چیت ساز در پاسخ به سؤالی دراین باره که منتقدان میگویند الگوی چین نشان داده که میتوان اینترنت را کنترل کرد، گفت: «این یکی از بزرگترین سوءبرداشتها در فضای سیاستگذاری ایران است. چین صرفاً اینترنت را محدود نکرد؛ چین همزمان غولهای فناوری ساخت، اقتصادش را به جهان متصل نگه داشت، سرمایه خارجی جذب کرد و دهها سال رشد اقتصادی پایدار داشت. چین قبل از محدودسازی، اکوسیستم دیجیتال قدرتمند ساخت. در حالی که در ایران، در بسیاری موارد ابتدا محدودسازی اتفاق افتاد، بدون اینکه معادل رقابتپذیر و جهانی ایجاد شده باشد. ضمن اینکه حتی در چین نیز ساختار شرکتهایی مانند Tencent کاملاً دولتی یا بسته نیست و سهامداران بینالمللی بزرگی مانند نسپرز یا بلک راکس در آن حضور دارند.»
به گفته چیت ساز، از منظر اقتصادی، ادامه اختلال اینترنت باعث آسیب مستقیم به تجارت الکترونیک، بانکداری دیجیتال، حملونقل هوشمند، فریلنسرها، صادرات خدمات دیجیتال و اکوسیستم نوآوری شده است. در اقتصاد دیجیتال، مهمترین سرمایه «اعتماد» و «اتصال پایدار» است. وقتی اینترنت ناپایدار شود؛ سرمایهگذار عقب مینشیند، هزینه سرمایه بالا میرود، نوآوری متوقف میشود و مهاجرت نخبگان شدت میگیرد و حتی به تضعیف اقتصاد دانشبنیان و افزایش مهاجرت نیروهای متخصص منجر می شود.
بازگشت به مسیر توسعه
با اصلاح حکمرانی دیجیتال
معاون وزیر ارتباطات با اشاره به اینکه هر روز اختلال اینترنت، یعنی یک روز عقبماندن ایران از اقتصاد هوش مصنوعی، یادآور شد: « فیلترینگ گسترده، بیشتر از آنکه اینترنت را محدود کند، بازار VPN و دارک وب را توسعه میدهد. اقتصاد دیجیتال در فضای بیاعتمادی، اینترنت ناپایدار و سیاستگذاری هیجانی رشد نمیکند و کشوری که اینترنت پایدار نداشته باشد، از زنجیره اقتصاد آینده جهان حذف میشود.»
چیت ساز یادآور شد: «اگر بخواهم صادقانه بگویم، ما امکان بزرگی را از دست داده ایم و این محدودیت های اینترنت، سرمایه ها را از این بخش فراری داده است. هرچند هنوز فرصت داریم، اما این پنجره محدود است. جهان وارد عصر هوش مصنوعی، اقتصاد داده، محاسبات کوانتومی، و زنجیرههای فوقمتصل شده و کشوری که اینترنت پایدار، زیرساخت داده و اقتصاد دیجیتال قابلاعتماد نداشته باشد، بهتدریج از زنجیره اقتصاد جهانی حذف میشود.»
او با تأکید بر اینکه ایران هنوز سرمایه انسانی قوی، ظرفیت علمی بالا، و بازار بزرگ دیجیتال دارد یادآور شد: «اگر حکمرانی دیجیتال اصلاح شود، میتوانیم دوباره به مسیر توسعه بازگردیم.»
بازار سیاه 150 هزار میلیارد تومانی برای فیلترشکن فروشها
معاون وزیر ارتباطات با اشاره اینکه در همه کشورها ممکن است در شرایط بحران، محدودیتهای مقطعی اعمال شود،گفت: «مسأله این است که آیا «تداوم» محدودسازی گسترده در جهان امروز کارآمد است یا نه که پاسخ روشن است. گزارش ها نشان میدهد سیاست فیلترینگ فقط به از میان رفتن حکمرانی ملی و تبدیل جامعه به «جامعه VPN» شده است. وقتی میلیونها نفر مجبور میشوند برای دسترسی عادی به اینترنت از VPNهای ناشناس استفاده کنند، در واقع اطلاعات بانکی، دادههای شخصی، موقعیت مکانی، دوربین و میکروفن تلفن همراه خود را در اختیار شبکهای غیرشفاف قرار میدهند. این دقیقاً تهدید امنیتی واقعی است.» او یادآور شد: «ارزش روزانه بازار ابزارهای دور زدن فیلترینگ از 420 میلیارد تومان فراتر رفته است. یعنی ارزش بازاری این فعالیت زیرزمینی سالانه حدود 150 هزار میلیارد تومان است. می بینید که منافع اقتصادی ذینفعان این سیاست آنقدر بزرگ شده که امروز بخشی از ماشین رسانهای حمله به رویکردهای اصلاحی را تأمین میکند. طبیعی است که ذینفعانش برای حفظ منافع خود، علیه تغییر سیاستها لشکر رسانهای راه بیندازند.»
او با اشاره به اینکه امنیت ملی قطعاً مهمترین مسأله هر کشوری است، یادآور شد: «اما سؤال این است که امنیت پایدار چگونه ایجاد میشود؟ آیا با هل دادن مردم به سمت دارکوب، استارلینک و اینترنتهای غیرقابلکنترل امنیت ایجاد میشود؟ تداوم محدودسازی، موجب افزایش استفاده از استارلینک و تضعیف حکمرانی بر فضای ارتباطی کشور شده است. یعنی هرچه اینترنت رسمی بیشتر محدود شود، جامعه بیشتر به سمت اینترنت غیررسمی و غیرقابلکنترل میرود.»
