بیتا میرعظیمی
گروه ایران زمین

 
با وجود تداوم شرایط جنگی و محدودیت‌های ایجادشده در ترددهای دریایی، مدیریت هماهنگ دستگاه‌های اجرایی در سواحل جنوب سیستان‌ و بلوچستان و شرق هرمزگان مانع از بروز بحران معیشتی گسترده در میان صیادان و ملوانان شده است. هرچند بخشی از فعالیت‌های صیادی و حمل‌ونقل دریایی در شهرهایی مانند چابهار، کنارک، میناب، سیریک و جاسک به‌ صورت مقطعی کاهش یافته و برخی خانواده‌های ساحل‌نشین با افت درآمد مواجه شده‌اند، اما اجرای بسته‌های حمایتی و تصمیمات فوری دولت، روند پشتیبانی از جامعه دریامحور را تقویت کرده است. تأمین مستمر سوخت شناورها، استمهال وام‌های بانکی، اختصاص سرمایه در گردش برای فعالان حوزه شیلات و ایجاد فرصت‌های شغلی جایگزین در بازارچه‌های مرزی و مبادلات تجاری، از جمله اقداماتی است که با هدف حفظ رفاه و ثبات اقتصادی ساحل‌نشینان انجام شده است. در همین حال، استمرار فعالیت بندر شهید بهشتی چابهار و حفظ جریان تأمین کالاهای اساسی کشور، نشان‌دهنده پایداری ظرفیت اقتصادی منطقه در شرایط خاص است. مسئولان محلی تأکید دارند با وجود فشارهای ناشی از جنگ، روند تأمین کالا، سوخت و حمایت از صیادان بدون وقفه ادامه دارد و برنامه‌ریزی‌ها به‌گونه‌ای انجام شده که زندگی عادی و امنیت معیشتی مردم منطقه حفظ شود.
 
تأمین سوخت صیادان 
با وجود محدودیت‌های جنگی
علیرضا نورا، فرماندار شهرستان چابهار با اشاره به شرایط ویژه روزهای جنگ و قرار گرفتن این بندر در خط مقدم تحولات منطقه‌ای به «ایران» گفت: «در مقطعی که شدت درگیری‌ها بالا بود، فعالیت‌های صید و صیادی در منطقه تقریباً متوقف شد. از سوی دیگر، به دلیل اختلال در روند انتقال سوخت، صیادان با مشکلات جدی مواجه شدند.» وی افزود: «با وجود همه محدودیت‌هایی که در حوزه انرژی و سوخت وجود داشت و حتی بسیاری از پروژه‌های عمرانی به همین دلیل متوقف شده بود، تأمین سوخت صیادان را در اولویت قرار دادیم؛ چرا که صیادی و تولید محصولات دریایی، به‌ویژه کنسرو ماهی، در آن شرایط یک موضوع راهبردی و مرتبط با امنیت غذایی کشور بود.» فرماندار شهرستان چابهار ادامه داد: «بخش قابل توجهی از نیاز نیروهای مسلح به کنسرو ماهی تأمین می‌شد و به همین دلیل، حمایت کامل از جامعه صیادی تقویت شد . خوشبختانه سوخت مورد نیاز شناورها تأمین شد و صیادان توانستند فعالیت خود را در آب‌های دور ادامه دهند.»
 
استمهال وام‌ها و تأمین سرمایه 
در گردش صیادان
فرماندار شهرستان چابهار با اشاره به آمار شناورهای فعال اظهار کرد: «در محدوده چابهار و مناطق پیرامونی از جمله کنارک، زرآباد و دشتیاری، جامعه گسترده‌ای از صیادان فعالیت دارند. تنها در چابهار بین ۹۰۰ تا ۱۲۰۰ لنج صیادی فعال هستند که در مرحله اول، سوخت مورد نیاز آنها به‌طور کامل تأمین شد.» نورا درباره سهمیه سوخت شناورها نیز توضیح داد: «برای هر شناور بین ۷۰۰ تا ۸۰۰ لیتر سوخت در نظر گرفته شد تا بتوانند برای دوره‌های طولانی، حدود ۴۵ روز، بدون مشکل در دریا فعالیت کنند.» وی درباره اقدامات حمایتی برای جبران خسارت‌های ناشی از کاهش صید و محدودیت‌های دریایی گفت: «با مدیر بانک کشاورزی استان رایزنی شد و یکی از مهم‌ترین تصمیمات، استمهال وام‌های دریافتی صیادان بود تا بدون جریمه، بازپرداخت تسهیلات آنها به تعویق بیفتد.» فرماندار چابهار تصریح کرد: «این فرصت به صیادان داده می‌شود تا پس از بازگشت رونق به فعالیت‌های تولیدی، اقساط خود را پرداخت کنند. همچنین بانک‌ها برای تأمین سرمایه در گردش و نقدینگی مورد نیاز فعالان این حوزه اعلام آمادگی کرده‌اند.»
 
چابهار؛ محور تأمین 
کالاهای اساسی کشور
فرماندار شهرستان چابهار با اشاره به اهمیت قایق‌های کوچک صیادی تصریح کرد: «قایق‌های کوچک علاوه بر نقش اقتصادی، از نظر امنیتی نیز برای ما اهمیت زیادی دارند. این شناورها هم در فرآیند صید و هم در مدیریت و رصد آب‌های منطقه نقش مؤثری ایفا می‌کنند.» وی ادامه داد: «در شرایط خاص دریایی، حضور این قایق‌ها می‌تواند به حفظ امنیت منطقه و مدیریت بهتر ترددهای دریایی کمک کند.» نورا درباره وضعیت تأمین کالاهای اساسی در دوران جنگ نیز گفت: «با وجود شرایط سخت و قرار گرفتن چابهار زیر حملات دشمن، بندر شهید بهشتی نقش ملی خود را در تأمین کالاهای اساسی حفظ کرد.» وی افزود: «ظرفیت تخلیه و بارگیری بندر که در شرایط عادی حدود ۲.۵ میلیون تن بود، در دوران جنگ به حدود ۶.۵ میلیون تن رسید. بسیاری از کشتی‌هایی که امکان پهلوگیری در بندر شهید رجایی یا بندر امام را نداشتند، به چابهار منتقل شدند.» طبق گفته این مقام مسئول، «چابهار در آن مقطع، علاوه بر تأمین نیازهای استان، کالاهای اساسی ۱۸ استان کشور را نیز پشتیبانی می‌کرد.» فرماندار چابهار تأکید کرد: «در حوزه تأمین کالاهای اساسی و مایحتاج مردم، هیچ مشکل خاصی وجود ندارد. ذخایر کافی در منطقه موجود است و روند توزیع کالاها به‌صورت مستمر ادامه دارد.» وی گفت: «چابهار خود یکی از مراکز تأمین‌کننده کالاهای اساسی از جمله برنج، روغن و سایر اقلام مورد نیاز کشور است و بخش مهمی از نیاز استان‌های دیگر نیز از این منطقه تأمین می‌شود.» نورا درباره حمایت از صیادانی که به دلیل شرایط امنیتی امکان فعالیت در دریا را ندارند، اظهار کرد: «از ظرفیت بازارچه‌های مرزی، منطقه آزاد چابهار و مرزهای مشترک با پاکستان و افغانستان برای ایجاد اشتغال جایگزین استفاده شده است.» وی افزود: «تفویض اختیارات صورت‌گرفته از سوی دولت و استانداری، زمینه فعال‌سازی ظرفیت‌های جدید مرزی را فراهم کرده و بخشی از نیروهایی که در حوزه دریا با محدودیت مواجه شدند، اکنون در بخش تجارت و واردات کالاهای مورد نیاز کشور مشغول فعالیت هستند.»
 
مقابله با قاچاق سوخت 
در مرزهای دریایی
فرماندار شهرستان چابهار درباره هماهنگی دستگاه‌های اجرایی با شیلات، مرزبانی و نهادهای امنیتی نیز گفت: «تمام امور در قالب مدیریت واحد بحران و با هماهنگی کامل دستگاه‌ها در حال انجام است.» نورا افزود: «یکی از اقدامات مهم، جلوگیری از قاچاق سوخت بود. با همکاری مرزبانی و دستگاه‌های نظارتی، کنترل مرزهای دریایی تشدید شد تا سوخت تخصیصی صیادان از چرخه فعالیت قانونی خارج نشود.» فرماندار چابهار در پایان با اشاره به خسارت‌های واردشده به زیرساخت‌ها و جامعه صیادی منطقه، گفت: «صیادان و فعالان صنایع شیلاتی در کنارک و چابهار خسارت‌های زیادی متحمل شدند و برخی مناطق بارها هدف حملات دشمن قرار گرفتند.» نورا تأکید کرد: «مردم نگران نباشند؛ خسارت‌ها در حال برآورد و پیگیری است و در کوتاه‌ترین زمان ممکن جبران خواهد شد. در حال حاضر نیز تأمین سوخت، کالاهای اساسی و فعالیت‌های اقتصادی در منطقه بدون مشکل در جریان است و زندگی عادی در چابهار ادامه دارد.»